JEE Mains · Physics · STD 12 - સેમિકન્ડક્ટર ઇલેક્ટ્રોનિક્સ : દ્રવ્યો, રચનાઓ અને સાદા પરિપથો
- JEE Mains 2026
- મધ્યમ
- MCQ
આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ, એક કેપેસિટર (\(20\ \mu\)F), એક રોધક (\(100\ \Omega\)) અને બે સમાન ડાયોડ ધરાવતા પરિપથનો વિચાર કરો. ફોરવર્ડ બાયસિંગ સ્થિતિમાં ડાયોડનો અવરોધ \(10\ \Omega\) છે. પરિપથનો સમય અચળાંક \(\alpha \times 10^{-3}\) s છે. \(\alpha\) નું મૂલ્ય _____

જવાબ ચકાસવા માટે એક વિકલ્પ પસંદ કરો.
જવાબ અને ઉકેલ
સાચો જવાબ
(A) \(2.2\)
પગલાવાર ઉકેલ
વિગતવાર સમજૂતી
આપેલ પરિપથ આકૃતિ પરથી, બૅટરી એવી રીતે જોડેલી છે કે તેનો ધન ટર્મિનલ ઉપરની તરફ છે. આનો અર્થ એ થાય કે કેપેસિટરના ચાર્જિંગ દરમિયાન પ્રવાહ ઘડિયાળના કાંટાની દિશામાં વહેશે.
બે ડાયોડના સમાંતર જોડાણમાં, ડાબી બાજુનો ડાયોડ નીચેની તરફ (પ્રવાહની દિશામાં) નિર્દેશ કરે છે અને તે ફોરવર્ડ-બાયસ્ડ હશે. જમણી બાજુનો ડાયોડ ઉપરની તરફ (પ્રવાહની વિરુદ્ધ દિશામાં) નિર્દેશ કરે છે અને તે રિવર્સ-બાયસ્ડ હશે.
રિવર્સ-બાયસ્ડ ડાયોડ અનંત અવરોધ પ્રદાન કરે છે અને ખુલ્લા પરિપથ તરીકે વર્તે છે. ફોરવર્ડ-બાયસ્ડ ડાયોડ \(10\ \Omega\) નો અવરોધ પ્રદાન કરે છે.
પરિપથનો કુલ સમતુલ્ય અવરોધ રોધક \(R\) અને ફોરવર્ડ-બાયસ્ડ ડાયોડના અવરોધનો સરવાળો છે:
\(R_{eq} = 100\ \Omega + 10\ \Omega = 110\ \Omega\)
\(RC\) પરિપથનો સમય અચળાંક \(\tau\) નીચે મુજબ અપાય છે:
\(\tau = R_{eq}C\)
\(\tau = 110 \times 20 \times 10^{-6}\ \text{s}\)
\(\tau = 2200 \times 10^{-6}\ \text{s} = 2.2 \times 10^{-3}\ \text{s}\)
આની સરખામણી આપેલ સમય અચળાંક \(\alpha \times 10^{-3}\ \text{s}\) સાથે કરતા, આપણને મળે છે:
\(\alpha = 2.2\)
જવાબ: \(2.2\)
બે ડાયોડના સમાંતર જોડાણમાં, ડાબી બાજુનો ડાયોડ નીચેની તરફ (પ્રવાહની દિશામાં) નિર્દેશ કરે છે અને તે ફોરવર્ડ-બાયસ્ડ હશે. જમણી બાજુનો ડાયોડ ઉપરની તરફ (પ્રવાહની વિરુદ્ધ દિશામાં) નિર્દેશ કરે છે અને તે રિવર્સ-બાયસ્ડ હશે.
રિવર્સ-બાયસ્ડ ડાયોડ અનંત અવરોધ પ્રદાન કરે છે અને ખુલ્લા પરિપથ તરીકે વર્તે છે. ફોરવર્ડ-બાયસ્ડ ડાયોડ \(10\ \Omega\) નો અવરોધ પ્રદાન કરે છે.
પરિપથનો કુલ સમતુલ્ય અવરોધ રોધક \(R\) અને ફોરવર્ડ-બાયસ્ડ ડાયોડના અવરોધનો સરવાળો છે:
\(R_{eq} = 100\ \Omega + 10\ \Omega = 110\ \Omega\)
\(RC\) પરિપથનો સમય અચળાંક \(\tau\) નીચે મુજબ અપાય છે:
\(\tau = R_{eq}C\)
\(\tau = 110 \times 20 \times 10^{-6}\ \text{s}\)
\(\tau = 2200 \times 10^{-6}\ \text{s} = 2.2 \times 10^{-3}\ \text{s}\)
આની સરખામણી આપેલ સમય અચળાંક \(\alpha \times 10^{-3}\ \text{s}\) સાથે કરતા, આપણને મળે છે:
\(\alpha = 2.2\)
જવાબ: \(2.2\)
Physics ના વધુ પ્રશ્નો
- નીયે બે વિધાનો આપેલ છે. એક ને કથન \(A\) તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે. અને બીજાનો કારણ \(R\) તરીકે લેબલ કરવામાં આવે છે. કથન \(A\) : ઠંડા પરિસરનાં તાપમાન \(-273^{\circ}\,C\) આગળ પ્રતિવર્તિ ઉષ્મા એન્જીનની કાર્યક્ષમતા મહત્તમ હશે. કથન \(B:\) કાર્નોટ એન્જીનની કાર્ય ક્ષમતા ફકત ઠંડા પરિસરના તાપમાન પર નહી પરંતુ ગરમ પરિસરના તાપમાન પર પણ આધાર રાખે છે. \(\eta =\left(1-\frac{T_2}{T_1}\right)\). ઉપર્યુક્ત બંને કથનના સંદર્ભમાં, નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાયો જવાબ પસંદ કરો.JEE Mains 2023 મધ્યમ
- આકૃતિમાં દર્શાવ્યા પ્રમાણે, આંતર ત્રિજ્યા \(a\) અને બાહ્ય ત્રિજ્યા \(b\) વાળા ગોળીય વાહક કવચના કેન્દ્રમાં બિંદુવત વીજભાર \(Q\) મૂકેલ છે. વીજભાર \(Q\) ને લીધે ત્રણ ભિન્ન વિસ્તાર \(I, II\) અને \(III\) માં વીજ ક્ષેત્ર \(..............\) હશે. \(\text { (I :r } r < a \text {, II : } a < r < b, \text { III: } r > b \text { ) }\)
JEE Mains 2023 મધ્યમ - \(LCR\) શ્રેણી પરિપથને \(sin\) વિધેય પર આધારિત અને મહત્તમ મૂલ્ય \(283\, V\) ધરાવતા અને \(320/s\) ની કોણીય આવૃતિ ધરાવતા સ્ત્રોત સાથે જોડેલ છે. પરિપથમાં \(R\, = 5\,\Omega \) , \(L\,= 25\, mH\) અને \(C\, = 1000\, \mu F\) છે. પરિપથનો કુલ ઇમ્પીડન્સ અને સ્ત્રોતનાં વૉલ્ટેજ અને પ્રવાહ વચ્ચેનો કળા તફાવત અનુક્રમે કેટલો મળે?JEE Mains 2017 અઘરું
- દરિયાના પાણીની \(f =9 \times 10^{2} \,Hz \) આવૃતિએ પરમિટિવિટી \(\varepsilon=80\, \varepsilon_{0}\) અને અવરોધકતા \(\rho=0.25\, \Omega m\) છે. સમાંતર પ્લેટ કેપેસીટરને પાણીમાં ડુબાડીને તેના પર \(V ( t )= V _{0} \sin (2 \pi ft ) \) જેટલો \(AC\) પવૉલ્ટેજ લગાવતા \(t =\frac{1}{800} \,s\) પછી કન્ડકટન્સ પ્રવાહ ઘનતા સ્થાનાંતર પ્રવાહઘનતા કરતાં \(10^{x}\) ગણી થાય તો \(x\)નું મૂલ્ય નજીકના પૂર્ણાંકમાં કેટલું હશે? \(\left(\frac{1}{4 \pi \varepsilon_{0}}=9 \times 10^{9} Nm ^{2} C ^{-2}\right)\)JEE Mains 2021 અઘરું
- આકૃતિ \(1\) મીટર લંબાઈના તારનું વિસ્તરણ (\(\Delta l\)) દર્શાવે છે, જેનો એક છેડો રૂમની છત પરથી લટકાવેલો છે અને બીજા છેડે \(W\) ભાર જોડેલો છે. જો તારના આડછેદનું ક્ષેત્રફળ \(10^{-5}\) m\(^2\) હોય, તો તારનો યંગનો સ્થિતિસ્થાપકતા ગુણાંક __________ N/m\(^2\) છે.
JEE Mains 2026 મધ્યમ - એક \(20\, cm\) કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતા અભિસારી લેન્સ લેન્સથી \(40\, cm\) અંતરે એક ઊભો પદાર્થમૂકેલો છે.લેન્સની બીજી બાજુ \(60\, cm\) અંતરે \(10\, cm\) કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતો અભિસારી અરીસો મૂકેલો છે.તો અંતિમ પ્રતિબિંબનું સ્થાન અને પરિમાણ કેટલું હશે?JEE Mains 2019 અઘરું
JEE Mains ના વધુ PYQ
- 200 m પહોળાઈવાળી એક નદી પશ્ચિમથી પૂર્વ દિશામાં \(18 km / h\) ની ઝડપથી વહી રહી છે. સ્થિર પાણીમાં \(36 km / h\) ની ઝડપથી ગતિ કરતી એક હોડી નદીના એક કિનારેથી બીજા કિનારે એક પૂર્ણ-રાઉન્ડ ટ્રીપ (આવ-જા) કરે છે. આ યાત્રા માટે હોડી દ્વારા લેવાયેલો લઘુત્તમ સમય અને નદીના કિનારે થયેલું સ્થાનાંતર અનુક્રમે _________ અને _________ છે.JEE Mains 2026 મધ્યમ
- એક દડાને શિરોલંબ ઉર્ધ્વ દિશામાં \(150\,m/s\) ના પ્રારંભિક વેગથી ફેકવામાં આવે છે. તેના \(3\,s\) અને \(5\,s\) બાદના વેગનો ગુણોત્તર \(\frac{x+1}{x}\) છે.\(x\) નું મૂલ્ય \(........\) છે.\(\text { ( } g=10\,m / s ^2\) લો.)JEE Mains 2023 મધ્યમ
- બે સદિશ \(\vec X\) અને \(\vec Y\) સમાન માન ધરાવે છે. \((\vec X - \vec Y)\) નું માન એ \((\vec X + \vec Y)\) ના માન કરતા \(n\) ગણું છે. \(\vec X\) અને \(\vec Y\) વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો હશે?JEE Mains 2021 અઘરું
- એક ઘરની છત પર રહેલી \(750\,cm^{2}\) ક્ષેત્રફળ ધરાવતી પાણીની ટાંકીમાં પાણીનું લેવલ પાઈપ ઉપર નળના સ્તરથી ઊંચે રહેલ છે. \(500\,nm^2\) આડછેદનું ક્ષેત્રફળ ધરાવતો નળ જ્યારે ખુલ્લો હોય ત્યારે નળમાંથી બાહર નીકળતા પાણીનો વેગ \(30\,cm/s\) છે. આ સમયે \(\frac{dh}{dt}\) નું મૂલ્ય \(x \times 10^{-3}\,m/s\) છે. \(x\) નું મૂલ્ય \(...........\) હશે.JEE Mains 2023 મધ્યમ
- બે \(C\) અને \(2\, C\) કેપેસીટન્સ ધરાવતા કેપેસીટરને \(V\) અને \(2\, V\) જેટલા વિદ્યુતસ્થિતિમાનના તફાવત વડે ચાર્જ કરવામાં આવે છે. પછી તેમને સમાંતરમાં એવી રીતે જોડવામાં આવે છે કે જેથી એકનો ધન છેડો બીજાના ઋણ ચેડાં સાથે જોડાય. આ તંત્રની અંતિમ ઉર્જા \(.....CV^2\) જેટલી હશે.JEE Mains 2020 અઘરું