JEE Mains · Physics · STD 11 - દોલનો
- JEE Mains 2026
- અઘરું
- MCQ
જ્યારે એક સ્પ્રિંગને \(200\) g દળ લટકાવવામાં આવે છે, ત્યારે તે \(2\) mm લંબાય છે. સંતુલન સ્થાનથી, દળને વધુ \(2\) mm નીચે ખેંચીને છોડવામાં આવે છે. તંત્ર સાથે સંકળાયેલી આવૃત્તિ અને સ્પ્રિંગમાં મહત્તમ ઊર્જા અનુક્રમે __________ Hz અને __________ J છે. (g \(= 10\) m/s\(^2\) લો)
જવાબ ચકાસવા માટે એક વિકલ્પ પસંદ કરો.
જવાબ અને ઉકેલ
સાચો જવાબ
(A) \(\dfrac{5\sqrt{50}}{\pi}\) અને \(8 \times 10^{-3}\)
પગલાવાર ઉકેલ
વિગતવાર સમજૂતી
સંતુલન સ્થિતિમાં, સ્પ્રિંગનો પુનઃસ્થાપક બળ દળના વજનને સમતોલે છે:
\(mg = kx_0\)
\(k = \dfrac{mg}{x_0} = \dfrac{0.2 \times 10}{2 \times 10^{-3}} = 1000\) N/m
દોલનની આવૃત્તિ આના દ્વારા અપાય છે:
\(f = \dfrac{1}{2\pi} \sqrt{\dfrac{k}{m}}\)
\(f = \dfrac{1}{2\pi} \sqrt{\dfrac{1000}{0.2}} = \dfrac{1}{2\pi} \sqrt{5000} = \dfrac{10\sqrt{50}}{2\pi} = \dfrac{5\sqrt{50}}{\pi}\) Hz
સ્પ્રિંગમાં મહત્તમ ઊર્જા તેની મહત્તમ સ્થિતિસ્થાપક સ્થિતિઊર્જાને અનુરૂપ છે, જે મહત્તમ ખેંચાણ વખતે મળે છે.
મહત્તમ ખેંચાણ \(x_{max} = x_0 + A = 2 \text{ mm} + 2 \text{ mm} = 4 \text{ mm} = 4 \times 10^{-3}\) m
સ્પ્રિંગમાં મહત્તમ ઊર્જા \(U_{max} = \dfrac{1}{2} k x_{max}^2\)
\(U_{max} = \dfrac{1}{2} \times 1000 \times (4 \times 10^{-3})^2\)
\(U_{max} = 500 \times 16 \times 10^{-6} = 8000 \times 10^{-6} = 8 \times 10^{-3}\) J
જવાબ: \(\dfrac{5\sqrt{50}}{\pi}\) અને \(8 \times 10^{-3}\)
\(mg = kx_0\)
\(k = \dfrac{mg}{x_0} = \dfrac{0.2 \times 10}{2 \times 10^{-3}} = 1000\) N/m
દોલનની આવૃત્તિ આના દ્વારા અપાય છે:
\(f = \dfrac{1}{2\pi} \sqrt{\dfrac{k}{m}}\)
\(f = \dfrac{1}{2\pi} \sqrt{\dfrac{1000}{0.2}} = \dfrac{1}{2\pi} \sqrt{5000} = \dfrac{10\sqrt{50}}{2\pi} = \dfrac{5\sqrt{50}}{\pi}\) Hz
સ્પ્રિંગમાં મહત્તમ ઊર્જા તેની મહત્તમ સ્થિતિસ્થાપક સ્થિતિઊર્જાને અનુરૂપ છે, જે મહત્તમ ખેંચાણ વખતે મળે છે.
મહત્તમ ખેંચાણ \(x_{max} = x_0 + A = 2 \text{ mm} + 2 \text{ mm} = 4 \text{ mm} = 4 \times 10^{-3}\) m
સ્પ્રિંગમાં મહત્તમ ઊર્જા \(U_{max} = \dfrac{1}{2} k x_{max}^2\)
\(U_{max} = \dfrac{1}{2} \times 1000 \times (4 \times 10^{-3})^2\)
\(U_{max} = 500 \times 16 \times 10^{-6} = 8000 \times 10^{-6} = 8 \times 10^{-3}\) J
જવાબ: \(\dfrac{5\sqrt{50}}{\pi}\) અને \(8 \times 10^{-3}\)
Physics ના વધુ પ્રશ્નો
- એક તારનો અવરોધ \(0^{\circ} \mathrm{C}, 100^{\circ} \mathrm{C}\) અને \(t^{\circ} \mathrm{C}\) તાપમાને અનુક્રમે \(10 \Omega, 10.2 \Omega\) અને \(10.95 \Omega\) મળતો હોય છે. કેલ્વિન માપક્રમમાં તાપમાન \(t\) _______ છે.JEE Mains 2024 અઘરું
- પરિપથમાં દર્શાવેલ \(A\) અને \(B\) બિંદુઓ વચ્ચેનો વોલ્ટેજ અને વિદ્યુતપ્રવાહ _____ છે.
JEE Mains 2026 અઘરું - એક કાર \(50\,m\) ત્રિજ્યાવાળા વક્ર અને સમક્ષિતજ રસ્તા પર ગતિ કરે છે. જો ટાયર અને રસ્તા વચ્યેનું ધર્ષણ \(0.34\) હોય, તો કારની મહત્તમ ઝડપ \(..........\,ms^{-1}\) હશે. \(\left[ g =10 ms ^{-2}\right]\)JEE Mains 2023 મધ્યમ
- એક બોલને સમક્ષિતિજને સાપેક્ષે \(\theta\) કોણે \(15\,ms ^{-1}\) ની ઝડપ સાથે પ્રક્ષિપ્ત કરવામાં આવે છે કે જેથી તેની અવધિ અને મહત્તમ ઊંચાઈ સમાન થાય. તો \(tan\theta=...........\) જેટલો થશે.JEE Mains 2022 મધ્યમ
- ત્રિજ્યા A, B અને C ધરાવતા ત્રણ સમકેન્દ્રિય વાહક ગોળીય કવચ અનુક્રમે a, b અને c છે (c> b> a) અને તેઓ અનુક્રમે \(q_1, q_2\) અને \(q_3\) ભાર વડે ભારિત થયેલા છે. ગોળીય કવચ A, B અને C ના સ્થિતિમાન અનુક્રમે __________ છે.JEE Mains 2026 અઘરું
- આપેલ તાપમાને તમામ વાયુઓના પરમાણુઓ માટે સમાન રહે છે તે પરિમાણ _______ છે.JEE Mains 2024 અઘરું
JEE Mains ના વધુ PYQ
- \(r\) ત્રિજ્યા ધરાવતાં મોટી સંખ્યામાં પાણીનાં ટીપા સંયોજાઈને \(R\) ત્રિજ્યા ધરાવતું ટીપું સર્જે છે. જે પૃષ્ઠતાણ \(T\) અને ઉષ્માનો યાંત્રિક સમતુલ્યાંક \(J\) હોય તો પ્રતિ એકમ કદમાં ઉષ્મા ઉર્જામાં થતો વધારો ............ છેJEE Mains 2021 અઘરું
- એક પ્રયોગમાં, સ્થિર સ્થિતિમાંથી ઈલેક્ટ્રૉનને \(500 \,V\) લાગુ પાડીને પ્રવેગિત કરવામાં આવે છે. હવે જો \(100\, mT\) જેટલું ચુંબકીય ક્ષેત્ર લાગુ પાડવામાં આવે તો ગતિ પથની ત્રિજ્યા કેટલી થશે? (ઇલેકટ્રોન પરનો વિદ્યુતભાર \(=1.6 \times 10^{-19}\, C,\) ઇલેક્ટ્રૉનનું દળ \(=9.1 \times 10^{-31}\, kg)\)JEE Mains 2019 મધ્યમ
- A પ્રવાહી સ્તંભની ઊંચાઈ \(0.04 \mathrm{~cm}\) ચોક્કસ ત્રિજ્યાના સાબુના પરપોટાના વધારાના દબાણને સંતુલિત કરે છે. જો પ્રવાહીની ઘનતા \(8 \times 10^3 \mathrm{~kg} \mathrm{~m}^{-3}\) અને સાબુના દ્રાવણનું પૃષ્ઠતાણ \(0.28 \mathrm{Nm}^{-1}\) હોય, તો સાબુના પરપોટાનો વ્યાસ _______ \(\mathrm{cm}\) છે. (જો \(g=10 \mathrm{~ms}^{-2}\))JEE Mains 2024 અઘરું
- \(R\) અવરોધ અને \(L\) લંબાઈના તારને \(5\) એકસરખા ભાગમાં કાપવામાં આવે છે. તે પ્રત્યેક ભાગને એકબીજા સાથે સમાંતર જોડવામાં આવે તો પરિણામી અવરોધ______થશે.JEE Mains 2024 અઘરું
- એક \(\mathrm{a}\) ત્રિજ્યા ધરાવતી તકતીનું એકમ ક્ષેત્રફળ દીઠ દળ તેના કેન્દ્રથી \(r\) અંતરે \(\sigma(\mathrm{r})=\mathrm{A}+\mathrm{Br}\) મુજબ બદલાય છે. તો તકતીના સમતલને લાંબા અને કેન્દ્રમાથી પસાર થતી અક્ષને અનુલક્ષીને જડત્વની ચાકમાત્રા કેટલી થાય?JEE Mains 2020 અઘરું
- યંગનાં બે સ્લિટ (ડબલ સ્લિટ પ્રયોગ) માં \(2\, mm\) અંતરે આવેલી બે સ્લિટ થી એક મીટર અંતરે પડદો ગોઠવવામાં આવ્યો છે. જ્યારે \(500\, nm\) તરંગલંબાઈ વાળા પ્રકાશનો ઉપયોગ કરવામાં આવે ત્યારે શલાકાઓ વચ્ચેનું અંતર ...........\(mm\) હશે.JEE Mains 2021 મધ્યમ