JEE Mains · Physics · STD 11 - 6.કણોનાં તંત્રો અને ચાકગતિ
- JEE Mains 2026
- અઘરું
- MCQ
દળ \(5m\) ધરાવતો એક નક્કર ગોળો (\(A\)) અને દળ \(m\) ધરાવતું એક ગોળાકાર કોચલું (\(B\)), બંને સમાન ત્રિજ્યા ધરાવે છે, તેમને એક ખરબચડી સપાટી પર મૂકવામાં આવે છે. જ્યારે \(A\) અને \(B\) ના સૌથી ઉપરના બિંદુઓ પર સમાન મૂલ્યનું બળ સ્પર્શીય રીતે લગાડવામાં આવે છે, ત્યારે તેઓ અનુક્રમે \(a_A\) અને \(a_B\) પ્રવેગ સાથે લપસ્યા વિના ગબડવાનું શરૂ કરે છે. \(a_A\) અને \(a_B\) નો ગુણોત્તર __________ છે.
જવાબ ચકાસવા માટે એક વિકલ્પ પસંદ કરો.
જવાબ અને ઉકેલ
સાચો જવાબ
(A) \(5 : 21\)
પગલાવાર ઉકેલ
વિગતવાર સમજૂતી
સર્વોચ્ચ બિંદુ પર સ્પર્શીય રીતે લાગુ કરાયેલ બળ \(F\) હેઠળ, દળ \(M\) અને ત્રિજ્યા \(R\) ધરાવતો એક પદાર્થ લપસ્યા વિના ગબડતો હોય, ત્યારે જમીન સાથેના સંપર્ક બિંદુ વિશે ટોર્ક \(\tau = F(2R)\) છે.
સંપર્ક બિંદુ વિશે જડત્વની ચાકમાત્રા \(I = I_{cm} + MR^2\) છે.
\(\tau = I\alpha\) અને લપસ્યા વિના ગબડવાની શરત \(a = \alpha R\) નો ઉપયોગ કરતા, આપણને મળે છે:
\(F(2R) = (I_{cm} + MR^2) \dfrac{a}{R} \Rightarrow a = \dfrac{2FR^2}{I_{cm} + MR^2}\)
દળ \(5m\) ધરાવતા નક્કર ગોળા \(A\) માટે:
\(I_{cm,A} = \dfrac{2}{5}(5m)R^2 = 2mR^2\)
\(a_A = \dfrac{2FR^2}{2mR^2 + 5mR^2} = \dfrac{2F}{7m}\)
દળ \(m\) ધરાવતા ગોળાકાર કોચલા \(B\) માટે:
\(I_{cm,B} = \dfrac{2}{3}mR^2\)
\(a_B = \dfrac{2FR^2}{\dfrac{2}{3}mR^2 + mR^2} = \dfrac{2F}{\dfrac{5}{3}m} = \dfrac{6F}{5m}\)
તેમના પ્રવેગનો ગુણોત્તર છે:
\(\dfrac{a_A}{a_B} = \dfrac{\dfrac{2F}{7m}}{\dfrac{6F}{5m}} = \dfrac{2}{7} \times \dfrac{5}{6} = \dfrac{5}{21}\)
જવાબ: \(5 : 21\)
સંપર્ક બિંદુ વિશે જડત્વની ચાકમાત્રા \(I = I_{cm} + MR^2\) છે.
\(\tau = I\alpha\) અને લપસ્યા વિના ગબડવાની શરત \(a = \alpha R\) નો ઉપયોગ કરતા, આપણને મળે છે:
\(F(2R) = (I_{cm} + MR^2) \dfrac{a}{R} \Rightarrow a = \dfrac{2FR^2}{I_{cm} + MR^2}\)
દળ \(5m\) ધરાવતા નક્કર ગોળા \(A\) માટે:
\(I_{cm,A} = \dfrac{2}{5}(5m)R^2 = 2mR^2\)
\(a_A = \dfrac{2FR^2}{2mR^2 + 5mR^2} = \dfrac{2F}{7m}\)
દળ \(m\) ધરાવતા ગોળાકાર કોચલા \(B\) માટે:
\(I_{cm,B} = \dfrac{2}{3}mR^2\)
\(a_B = \dfrac{2FR^2}{\dfrac{2}{3}mR^2 + mR^2} = \dfrac{2F}{\dfrac{5}{3}m} = \dfrac{6F}{5m}\)
તેમના પ્રવેગનો ગુણોત્તર છે:
\(\dfrac{a_A}{a_B} = \dfrac{\dfrac{2F}{7m}}{\dfrac{6F}{5m}} = \dfrac{2}{7} \times \dfrac{5}{6} = \dfrac{5}{21}\)
જવાબ: \(5 : 21\)
Physics ના વધુ પ્રશ્નો
- એક ધાતુ સપાટીને \(\lambda\) તરંગ લંબાઈ ધરાવતા વિકિરણ વડે પ્રકાશિત કરવામાં આવે છે, તથા સ્ટોપીંગ સ્થિતિમાન \(V _0\) છે. હવે આ જ સપાટીને \(2 \lambda\) જેટલી તરંગલંબાઈ ધરાવતા વિકિરણ વડે પ્રકાશિત કરવામાં આવે તો સ્ટોપીગ વિભવ \((potential)\) \(\frac{v_0}{4}\) થાય છે. આ ધાતુ સપાટી માટે સીમાંત (થ્રેશોલ્ડ) તરંગલંબાઈ ........ છે.JEE Mains 2023 મધ્યમ
- હાઇડ્રોજન વર્ણપટની લાઇમેન શ્રેણીમાં વર્ણપટ્ટીય રેખાઓની ટૂંકી તરંગલંબાઈ \(915\)\(A\) છે. બામર શ્રેણીમાં વર્ણપટ્ટીય રેખાઓની લાંબી તરંગલંબાઈ _______ \(A\) હશે.JEE Mains 2024 અઘરું
- \(\sqrt{3}\) જેટલો વક્રીભવનાંક ધરાવતા કાચના ચોસલા ઉપર પ્રકાશ કિરણ \(60°\) ના કોણે આપાત કરાવવામાં આવે છે. વક્રીભવન પામ્યા બાદ પ્રકાશ કિરણ બીજી સમાંતર સપાટીમાંથી નિર્ગમન પામે છે અને આપાત કિરણ અને નિર્ગમન કિરણ વચ્ચે લેટરલ શિફટ \(4 \sqrt{3} cm\) જેટલું મળે છે. કાચના ટૂકડાની જાડાઈ...... \(cm\) હશે.JEE Mains 2022 મધ્યમ
- \(2 \,cm\) વ્યાસ ધરાવતું પાણીનું બુંદ સમાન \(64\) બુંદોમાં વિભાજીત (તૂટી) થાય છે. પાણીનું પૃષ્ઠતાણ \(0.075 \,N / m\) છે. આ પ્રક્રિયામાં પ્રાપ્ત થતી પૃષ્ઠઊર્જા ......... \(J\) થશે.JEE Mains 2022 અઘરું
- ' \(m\) ' દળ ધરાવતો એક ઇલેક્ટ્રોન પ્રારંભિક વેગ \((\mathrm{t}=0) \overrightarrow{\mathrm{v}}=\mathrm{v}_0 \hat{\mathrm{i}} \quad\left(\mathrm{v}_0 \gt 0\right)\) સાથે \(\vec{B}=B_0 \hat{j}\) ચુંબકીય ક્ષેત્રમાં પ્રવેશે છે. જો \(\mathrm{t}=0\) સમયે પ્રારંભિક ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ \(\lambda_0\) હોય, તો ' t ' સમય પછી તેનું મૂલ્ય શું હશે?JEE Mains 2025 મધ્યમ
- જ્યારે પૃથ્વીની સપાટીથી અમુક ઉંચાઈ \(P\) પરથી \(0.4\,kg\) દળનું પતન કરવામાં આવે છે. ત્યારે તેને જમીન પર પહોંચવા માટે \(8\,s\) લાગે છે. તો તેના પતનની અંતિમ સેકંડ દરમિયાન ગુમાવેલી સ્થિતિ ઊર્જા \(...........J.\) \(\left( g =10\,m / s ^2\right.\) લો)JEE Mains 2023 મધ્યમ
JEE Mains ના વધુ PYQ
- સમય સાથે બદલાતા ચુંબકીયક્ષેત્ર માટેનો ઉદગમ \(...........\) પણ હોઈ શકે. \((A)\) સ્થાયી ચુંબક \((B)\) સમય સાથે રેખીય રીતે બદલાતું વિદ્યુતક્ષેત્ર \((C)\) સીધો \((direct)\) પ્રવાહ \((D)\) પ્રતિપ્રવેગીત થતો વિદ્યુતભારીત કણ \((E)\) ડિજિટલ સિગ્નલ સાથેનું એન્ટીના નીયે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો ઉત્તર પસંદ કરો.JEE Mains 2023 મધ્યમ
- \(100 \;\Omega\) અવરોધ ધરાવતો ગેલ્વેનોમીટરમાથી \(1 \;\mathrm{mA}\) પ્રવાહ પસાર કરતાં તે પૂર્ણ આવર્તન દર્શાવે છે જો તેને \(10\; \mathrm{V} \) માપી શકે તેવા વૉલ્ટમીટરમાં ફેરવવા માટે કેટલા........\(k\Omega\) મૂલ્યનો અવરોધ જોડવો પડે?JEE Mains 2020 મધ્યમ
- યંગના બે-સ્લિટ પ્રયોગમાં મહત્તમ તીવ્રતા \(I_0\) છે. બે સ્લિટ્સ વચ્ચેનું અંતર (\(d\)) \(5\lambda\) છે, જ્યાં \(\lambda\) એ વપરાયેલા પ્રકાશની તરંગલંબાઈ છે. \(D = 10d\) અંતરે મૂકેલા પડદા પરની એક સ્લિટની બરાબર સામે આવેલા ફ્રિન્જની તીવ્રતા _______ છે.JEE Mains 2026 અઘરું
- એક વર્નિયર કેલીપર્સમાં મુખ્ય કાપાના દરેક \(cm\) ને \(20\) સરખા ભાગમાં વહેંચવામાં આવ્યા છે. જો વર્નિયરના \(10\) કાપાઓ મુખ્ય સ્કેલ પરના \(9\) કાપા સાથે સંપાત થાય, તો વર્નિયર અચળાંકનું મૂલ્ય ........... \(\times 10^{-2} \,mm\) હશે.JEE Mains 2022 મધ્યમ
- ગ્લાસના ચોસલાનો વક્રીભવનાંક માપવા માટે ટ્રાવેલીગ માઈક્રોસ્કોપનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. જો \(1 \,cm\) ના મુખ્ય સ્કેલ ઉપર \(40\) કાપાઓ આવેલા હોય અને \(50\) વર્નિયર સ્કેલ પરના કાપાઓ મુખ્ય સ્કેલ પરના \(49\) કાપાઓ સાથે બંધ બેસતા હોય, તો ટ્રાવેલીંગ માઈક્રોસ્કોપની લધુત્તમ માપશક્તિ ............. \(\times 10^{-6} \,m\). હશે.JEE Mains 2022 મધ્યમ