JEE Mains · Physics · STD 12 - તરંગ પ્રકાશશાસ્ત્ર
- JEE Mains 2026
- અઘરું
- MCQ
યંગના બે-સ્લિટ પ્રયોગમાં મહત્તમ તીવ્રતા \(I_0\) છે. બે સ્લિટ્સ વચ્ચેનું અંતર (\(d\)) \(5\lambda\) છે, જ્યાં \(\lambda\) એ વપરાયેલા પ્રકાશની તરંગલંબાઈ છે. \(D = 10d\) અંતરે મૂકેલા પડદા પરની એક સ્લિટની બરાબર સામે આવેલા ફ્રિન્જની તીવ્રતા _______ છે.
જવાબ ચકાસવા માટે એક વિકલ્પ પસંદ કરો.
જવાબ અને ઉકેલ
સાચો જવાબ
(B) \(\dfrac{I_0}{2}\)
પગલાવાર ઉકેલ
વિગતવાર સમજૂતી
પડદા પરના એક સ્લિટની બરાબર સામેના બિંદુનું સ્થાન, કેન્દ્રીય મહત્તમથી \(y = \dfrac{d}{2}\) અંતરે છે.
આ બિંદુએ પથ તફાવત \(\Delta x\) નીચે મુજબ અપાય છે:
\(\Delta x = \dfrac{yd}{D}\)
\(y = \dfrac{d}{2}\) અને \(D = 10d\) આદેશિત કરતા:
\(\Delta x = \dfrac{\left(\dfrac{d}{2}\right)d}{10d} = \dfrac{d^2}{20d} = \dfrac{d}{20}\)
આપેલ છે કે સ્લિટ્સ વચ્ચેનું અંતર \(d = 5\lambda\) છે, તેથી આપણને મળે છે:
\(\Delta x = \dfrac{5\lambda}{20} = \dfrac{\lambda}{4}\)
તેને અનુરૂપ કલા તફાવત \(\Delta \phi\) છે:
\(\Delta \phi = \dfrac{2\pi}{\lambda} \Delta x = \dfrac{2\pi}{\lambda} \left(\dfrac{\lambda}{4}\right) = \dfrac{\pi}{2}\)
આ બિંદુએ તીવ્રતા નીચે મુજબ અપાય છે:
\(I = I_0 \cos^2\left(\dfrac{\Delta \phi}{2}\right)\)
\(\Delta \phi = \dfrac{\pi}{2}\) આદેશિત કરતા:
\(I = I_0 \cos^2\left(\dfrac{\pi}{4}\right) = I_0 \left(\dfrac{1}{\sqrt{2}}\right)^2 = \dfrac{I_0}{2}\)
જવાબ: \(\dfrac{I_0}{2}\)
આ બિંદુએ પથ તફાવત \(\Delta x\) નીચે મુજબ અપાય છે:
\(\Delta x = \dfrac{yd}{D}\)
\(y = \dfrac{d}{2}\) અને \(D = 10d\) આદેશિત કરતા:
\(\Delta x = \dfrac{\left(\dfrac{d}{2}\right)d}{10d} = \dfrac{d^2}{20d} = \dfrac{d}{20}\)
આપેલ છે કે સ્લિટ્સ વચ્ચેનું અંતર \(d = 5\lambda\) છે, તેથી આપણને મળે છે:
\(\Delta x = \dfrac{5\lambda}{20} = \dfrac{\lambda}{4}\)
તેને અનુરૂપ કલા તફાવત \(\Delta \phi\) છે:
\(\Delta \phi = \dfrac{2\pi}{\lambda} \Delta x = \dfrac{2\pi}{\lambda} \left(\dfrac{\lambda}{4}\right) = \dfrac{\pi}{2}\)
આ બિંદુએ તીવ્રતા નીચે મુજબ અપાય છે:
\(I = I_0 \cos^2\left(\dfrac{\Delta \phi}{2}\right)\)
\(\Delta \phi = \dfrac{\pi}{2}\) આદેશિત કરતા:
\(I = I_0 \cos^2\left(\dfrac{\pi}{4}\right) = I_0 \left(\dfrac{1}{\sqrt{2}}\right)^2 = \dfrac{I_0}{2}\)
જવાબ: \(\dfrac{I_0}{2}\)
Physics ના વધુ પ્રશ્નો
- કોઈ સ્થાને ગુરુત્વાકર્ષણ ક્ષેત્ર \(\overrightarrow g = 5\,N/kg\hat i\, + \,12\,N/kg\hat j\) મુજબા આપવામાં આવે છે.\(1\, kg\) દળના પદાર્થને ઉગમબિંદુથી \((7\, m, - 3\, m)\) લઈ જતાં દળની ગુરુત્વસ્થિતિઊર્જામાં ....... \(J\) ફેરફાર થાય.JEE Mains 2014 મધ્યમ
- યંગનો મોડ્યુલસ નક્કી કરવાના એક પ્રયોગમાં, 3 m લાંબા અને 3 mm ત્રિજ્યાવાળા તારને 50 kg દળથી ઊભી રીતે ભારિત કરવામાં આવે ત્યારે તે 0.1 mm નું વિસ્તરણ દર્શાવે છે. આ પ્રયોગ મુજબ તારના યંગના મોડ્યુલસનું મૂલ્ય \(\mathrm{P} \times 10^{11} \mathrm{Nm}^{-2}\) છે, તો P નું મૂલ્ય શું છે? (લો \(\left.\mathrm{g}=3 \pi \mathrm{~m} / \mathrm{s}^2\right)\)JEE Mains 2025 મધ્યમ
- એક ગોળી જડિત લક્ષ (ટાર્ગેટ) ઉપર છોડવામાં આવતાં તે \(4 \mathrm{~cm}\) જેટલું અંતર કાપીને તેનો એક તૃતાંશ વેગ ગુમાવે છે. તે વિરામસ્થિતિમાં આવે તે પહેલાં વધારાનું \(\mathrm{D} \times 10^{-3} \mathrm{~m}\) અંતર ભેદે છે. \(\mathrm{D}\) નું મૂલ્ય_______છે.JEE Mains 2024 અઘરું
- \(10.0\; {KW}^{-1}\) ઉષ્મીય અવરોધ ધરાવતા \(CD\) તારને સામા \(AB\) તારની મધ્યમાં આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ જોડવામાં આવેલ છે. છેડાં \(A, B\) અને \(D\) ના તાપમાન અનુક્રમે \(200^{\circ} {C}, 100^{\circ} {C}\) અને \(125^{\circ} {C}\) જળવવામાં આવેલ છે. \({CD}\) માઠી પસાર થતો ઉષ્માપ્રવાહ \(P\; watt\) હોય તો \({P}\) નું મૂલ્ય કેટલું હશે?
JEE Mains 2021 અઘરું - એક બંધ નળી સાથે જોંડેલ દબાણ-મીટરમાં \(4.5 \times 10^4 \mathrm{~N} / \mathrm{m}^2\) નું અવલોકન મળે છે. વાલ્વ ચાલુ કરતાં, પાણી વહેવાનું ચાલુ થાય છે અને દબાણ-મીટરમાં અવલોકન ઘટીને \(2.0 \times 10^4 \mathrm{~N} / \mathrm{m}^2\) થાય છે. પાણીનો વેગ \(\sqrt{\mathrm{V}} \mathrm{m} / \mathrm{s}\) માલૂમ પડે છે. \(\mathrm{V}\) નું મૂલ્ય છે.JEE Mains 2024 અઘરું
- આકૃતિ માં બતાવ્યા પ્રમાણે \(ABC\) એ નિયમિત તાર છે. જો તારનું દ્રવ્યમાન કેન્દ્ર બિંદુ \(A\) થી શિરોલંબ દિશામાં નીચે તરફ છે તો \(\frac{{BC}}{{AB}}\) એ શેની નજીક મળે?
JEE Mains 2016 અઘરું
JEE Mains ના વધુ PYQ
- \(100 \,g\) ની લોખંડની ખીલ્લીને \(1.5 \,kg\) દળ ધરાવતી અને \(60\, ms ^{-1}\) ના વેગ સાથેની હથોડી વડે ઠોકવામાં આવે છે. જો હથોડીની એક ચતુર્થાંશ જેટલી ઊર્જા ખીલ્લીને ગરમ કરવામાં વપરાતી હોય તો ખીલ્લીના તાપમાનમાં (\(^{\circ} C\) માં) કેટલો વધારો થશે \(?\) [લોખંડની વિશિષ્ટ : ઉષ્માધારીતા \(=0.42 Jg ^{-1}{ }^{\circ} C ^{-1}\) ]JEE Mains 2022 મધ્યમ
- વિધુતભાર \(Q\) ને \(a, b, c (a < b < c)\) ત્રિજ્યા ધરાવતા સમકેન્દ્રિય ગોલીય કવચો પર એવી રીતે વહેંચવામાં આવેલ છે કે જેથી તેમની પૃષ્ઠ વિદ્યુતભાર ધનતા એક બીજા જેટલી સમાન થાય. તેમના સામાન્ય કેન્દ્રથી \(r\) અંતરે રહેલા બિંદુ, જ્યાં \(r < a\), આગળ કુલ સ્થિતિમાન કેટલું હશે?JEE Mains 2019 અઘરું
- અવરોધ \(R =\frac{ V }{ I },\) જ્યાં \(V =(50 \pm 2) \;V\) અને \(I=(20 \pm 0.2)\;A\) છે. \(R\) માં પ્રતિશત ત્રુટિ \(x \%\) છે. \(x\) નું મૂલ્ય નજીકના પૂર્ણાંકમાં કેટલું હશે?JEE Mains 2021 મધ્યમ
- \(M\) દળ ધરાવતું ચોસલું એક ખરબચડા ઢોળાવ પર અચળ વેગ સાથે નીચે સરકે છે. ઢોળાવનો સમક્ષિતિજ સાથે આંતરેલ કોણ \(\theta\) છે. સંપર્ક બળનું મૂલ્ય \(...........\) થશે.JEE Mains 2022 મધ્યમ