JEE Mains · Physics · STD 12 - તરંગ પ્રકાશશાસ્ત્ર
- JEE Mains 2026
- મધ્યમ
- MCQ
વ્યતિકરણના પ્રયોગમાં, પડદા પરના બિંદુ \(A\) આગળ બે વ્યતિકરણ કરતી તરંગો વચ્ચેનો પથ તફાવત \(\lambda/3\) છે, જ્યાં \(\lambda\) એ આ તરંગોની તરંગલંબાઈ છે, અને અન્ય બિંદુ \(B\) આગળ પથ તફાવત \(\lambda/6\) છે. બિંદુઓ \(A\) અને \(B\) આગળની તીવ્રતાનો ગુણોત્તર _______ છે.
જવાબ ચકાસવા માટે એક વિકલ્પ પસંદ કરો.
જવાબ અને ઉકેલ
સાચો જવાબ
(C) \(1/3\)
પગલાવાર ઉકેલ
વિગતવાર સમજૂતી
કળા તફાવત \(\Delta \phi\) અને પથ તફાવત \(\Delta x\) વચ્ચેનો સંબંધ \(\Delta \phi = \dfrac{2\pi}{\lambda} \Delta x\) છે.
બિંદુ \(A\) માટે, પથ તફાવત \(\Delta x_A = \dfrac{\lambda}{3}\) છે.
\(\Delta \phi_A = \dfrac{2\pi}{\lambda} \times \dfrac{\lambda}{3} = \dfrac{2\pi}{3}\)
બિંદુ \(A\) આગળની તીવ્રતા \(I_A = I_{max} \cos^2\left(\dfrac{\Delta \phi_A}{2}\right)\) વડે અપાય છે.
\(I_A = I_{max} \cos^2\left(\dfrac{\pi}{3}\right) = I_{max} \left(\dfrac{1}{2}\right)^2 = \dfrac{I_{max}}{4}\)
બિંદુ \(B\) માટે, પથ તફાવત \(\Delta x_B = \dfrac{\lambda}{6}\) છે.
\(\Delta \phi_B = \dfrac{2\pi}{\lambda} \times \dfrac{\lambda}{6} = \dfrac{\pi}{3}\)
બિંદુ \(B\) આગળની તીવ્રતા \(I_B = I_{max} \cos^2\left(\dfrac{\Delta \phi_B}{2}\right)\) વડે અપાય છે.
\(I_B = I_{max} \cos^2\left(\dfrac{\pi}{6}\right) = I_{max} \left(\dfrac{\sqrt{3}}{2}\right)^2 = \dfrac{3I_{max}}{4}\)
બિંદુઓ \(A\) અને \(B\) આગળની તીવ્રતાનો ગુણોત્તર નીચે મુજબ છે:
\(\dfrac{I_A}{I_B} = \dfrac{\dfrac{I_{max}}{4}}{\dfrac{3I_{max}}{4}} = \dfrac{1}{3}\)
જવાબ: \(1/3\)
બિંદુ \(A\) માટે, પથ તફાવત \(\Delta x_A = \dfrac{\lambda}{3}\) છે.
\(\Delta \phi_A = \dfrac{2\pi}{\lambda} \times \dfrac{\lambda}{3} = \dfrac{2\pi}{3}\)
બિંદુ \(A\) આગળની તીવ્રતા \(I_A = I_{max} \cos^2\left(\dfrac{\Delta \phi_A}{2}\right)\) વડે અપાય છે.
\(I_A = I_{max} \cos^2\left(\dfrac{\pi}{3}\right) = I_{max} \left(\dfrac{1}{2}\right)^2 = \dfrac{I_{max}}{4}\)
બિંદુ \(B\) માટે, પથ તફાવત \(\Delta x_B = \dfrac{\lambda}{6}\) છે.
\(\Delta \phi_B = \dfrac{2\pi}{\lambda} \times \dfrac{\lambda}{6} = \dfrac{\pi}{3}\)
બિંદુ \(B\) આગળની તીવ્રતા \(I_B = I_{max} \cos^2\left(\dfrac{\Delta \phi_B}{2}\right)\) વડે અપાય છે.
\(I_B = I_{max} \cos^2\left(\dfrac{\pi}{6}\right) = I_{max} \left(\dfrac{\sqrt{3}}{2}\right)^2 = \dfrac{3I_{max}}{4}\)
બિંદુઓ \(A\) અને \(B\) આગળની તીવ્રતાનો ગુણોત્તર નીચે મુજબ છે:
\(\dfrac{I_A}{I_B} = \dfrac{\dfrac{I_{max}}{4}}{\dfrac{3I_{max}}{4}} = \dfrac{1}{3}\)
જવાબ: \(1/3\)
Physics ના વધુ પ્રશ્નો
- આકૃતિમાં દર્શાવ્યા પ્રમાણે બે \(3 \,{kg}\) અને \(5\, {kg}\) ના બ્લોકને ધાતુના તાર સાથેન બાંધીને ગરગડી સાથે લટકાવેલ છે. ધાતુનું બ્રેકિંગ પ્રતિબળ \(\frac{24}{\pi} \times 10^{2}\, {Nm}^{-2}\) છે. તો તારની ન્યૂનતમ ત્રિજ્યા (\(cm\) માં) કેટલી હોવી જોઈએ? (\(\left.g=10\, {ms}^{-2}\right)\)
JEE Mains 2021 અઘરું - સમાંતરમાં જોડેલા સંઘારકો \(C _1=1\,\mu F , C _2=2\,\mu F , C _3=4\,\mu F\) અને \(C _4=3\,\mu F\) નાં તંત્રમાં કુલ વિદ્યુતભાર \(....... \mu C\) હશે.(આ સંયોજનને \(20\,V\) ની બેટરી જોડેલ છે તેમ ધારો)JEE Mains 2022 મધ્યમ
- વિદ્યુતચુંબકીય તરંગ માટે ચુંબકીય ક્ષેત્ર \(\vec B\, = {B_0}\hat i\,[\cos \,(kz - \omega t)]\, + \,{B_1}\hat j\,\cos \,(kz - \omega t)\) મુજબ અપાય છે જ્યાં \({B_0} = 3 \times {10^{-5}}\,T\) અને \({B_1} = 2 \times {10^{-6}}\,T\) છે.\(z = 0\) આગળ રહેલ સ્થિત વિજભાર \(Q = 10^{-4} \,C\) દ્વારા અનુભવાતા બળનું \(rms\) મૂલ્ય કેટલું હશે?JEE Mains 2019 અઘરું
- બે અંનત લંબાઇના સમાન તારોને \(90^o\) પર એ રીતે વાળવામાં આવે છે અને મુકવામાં આવે છે કે જેથી ખંડો \(LP\) અને \(QM\) એ \(x-\)અક્ષ તરફ રહે જ્યારે ખંડો \(PS\) અને \(QN\) એ \(y-\)અક્ષ ને સમાંતર હોય. જો \(OP =OQ=4\, cm\) અને પર \(10^{-4}\,T\) ચુંબકીય ક્ષેત્રનું માન હોય તથા બન્ને તારો સમાન પ્રવાહ ધારિત હોય, તો બન્ને તારોમાં વિજ પ્રવાહનુ માન અને \(O\) પર ચુંબકીય ક્ષેત્ર _____ હશે. \((\mu_ 0 = 4\pi \times10^{-7}\, NA^{-2})\)
JEE Mains 2019 અઘરું - એક સાદું લોલક m દળ અને q વિદ્યુતભાર ધરાવતો ગોળો ધરાવે છે. લોલકની દોરીનું દળ અવગણ્ય છે. જ્યારે નિયમિત અને સમક્ષિતિજ વિદ્યુતક્ષેત્ર \( \vec{E} \) લાગુ પાડવામાં આવે છે, ત્યારે દોરીમાં અંતિમ તણાવ બદલાય છે. જ્યારે લોલક સંતુલન સ્થિતિ પ્રાપ્ત કરે છે, ત્યારે દોરીમાં અંતિમ તણાવ __________ છે.
(g: ગુરુત્વાકર્ષણ પ્રવેગ)JEE Mains 2026 અઘરું - જ્યારે ઈલેક્ટ્રોન \(n=2\) થી \(n = 1\) કક્ષામાં સંક્રાંતિ કરે ત્યારે હાઈડ્રોજન પરમાણું દ્વારા ઉત્સર્જાયેલા ફોટોનની તરંગલંબાઈ ...... \(nm\) હશે.JEE Mains 2021 મધ્યમ
JEE Mains ના વધુ PYQ
- એક બોલને \(\alpha=6 t^{2}-2 t\) જ્યાં \(t\) સેકન્ડમાં અને \(\alpha\) એ \(rads ^{-2}\) માં છે, થી ફેરવવામાં આવે છે. \(t=0\) એ બોલનો કોણીય વેગ \(10 \,rads ^{-1}\) અને કોણીય સ્થાન \(4 \,rad\) છે. બોલના કોણીય સ્થાન માટેનું સૌથી યોગ્ય સંબંધ_______હશે.JEE Mains 2022 મધ્યમ
- ઝેનર ડાયોડ માટે \(V _{ z }=30\, V\) છે. નીચે જણાવેલ પરિપથ માટે ડાયોડમાંથી પસાર થતો પ્રવાહ ....... \(mA\) છે.
JEE Mains 2021 અઘરું - ત્રિપરિમાણીય યામોમાં ગતિ કરતાં એક કણનાં સ્થાન યામોને \(x = a\,cos\,\omega t\) , \(y = a\,sin\,\omega t\) અને \(z = a\omega t\) વડે આપવામાં આવે છે. તો આ કણની ઝડપ કેટલી થશે?JEE Mains 2019 મધ્યમ
- પ્રકાશિક માધ્યમોની એક જોડ માટે ક્રાંતિકોણ \(45^{\circ}\) છે. પ્રથમ અને દ્વિતીય માધ્યમોના વક્રીભવનાંકનો ગુણોત્તર _______ છે.JEE Mains 2024 અઘરું
- બે તરંગો એક સ્થિત તરંગ ઉત્પન્ન કરે છે જેને નીચેના સમીકરણ વડે દર્શાવવામાં આવે છે. \({y}=1.0\, {mm} \cos \left(1.57 \,{cm}^{-1}\right) {x} \sin \left(78.5\, {s}^{-1}\right) {t}\) \({x}>0\) ના ક્ષેત્રમાં ઉગમબિંદુથી નજીકનું નિસ્પંદ બિંદુ \({x}=\ldots \ldots \ldots\, {cm}\) અંતરે હશે.JEE Mains 2021 મધ્યમ