JEE Mains · Physics · STD 12 - ગતિમાન વિધુતભારો અને ચુંબકત્વ
- JEE Mains 2026
- અઘરું
- MCQ
\(q\) વિદ્યુતભાર અને \(m\) દળ ધરાવતો એક કણ ઉગમબિંદુમાંથી પ્રારંભિક વેગ \(\vec{v} = \left(\dfrac{v_0}{\sqrt{2}}\hat{x} + \dfrac{v_0}{\sqrt{2}}\hat{y}\right)\) સાથે પ્રક્ષિપ્ત કરવામાં આવે છે. અહીં એક સમાન ચુંબકીય ક્ષેત્ર \(\vec{B} = B_0 \hat{z}\) અને અવકાશ-પરિવર્તનશીલ વિદ્યુતક્ષેત્ર \(\vec{E} = E_0 e^{-\lambda x}\hat{x}\) \(0 \leq x \leq L\) વિસ્તારમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે. એક એવું અંતર કાપ્યા પછી કે જેથી \(x\)-યામ \(x=0\) થી બદલાઈને \(x=L\) થાય છે, ગતિઊર્જામાં થતો ફેરફાર _______ છે.
જવાબ ચકાસવા માટે એક વિકલ્પ પસંદ કરો.
જવાબ અને ઉકેલ
સાચો જવાબ
(A) \(\dfrac{qE_0}{\lambda}[1 - e^{-\lambda L}]\)
પગલાવાર ઉકેલ
વિગતવાર સમજૂતી
કાર્ય-ઊર્જા પ્રમેય અનુસાર, કણની ગતિઊર્જામાં થતો ફેરફાર તેના પર લાગતા બધા બળો દ્વારા થતા કુલ કાર્ય જેટલો હોય છે.
કણ પર લાગતા બળો વિદ્યુત બળ અને ચુંબકીય બળ છે. ચુંબકીય બળ \(\vec{F}_B = q(\vec{v} \times \vec{B})\) દ્વારા અપાય છે. કારણ કે ચુંબકીય બળ હંમેશા કણના વેગ સદિશને લંબ હોય છે, તેથી ચુંબકીય ક્ષેત્ર દ્વારા થતું કાર્ય શૂન્ય હોય છે.
ગતિઊર્જામાં થતો ફેરફાર માત્ર વિદ્યુતક્ષેત્ર દ્વારા થતા કાર્ય જેટલો હોય છે. વિદ્યુત બળ \(\vec{F}_E = q\vec{E} = qE_0 e^{-\lambda x}\hat{x}\) છે.
જ્યારે કણ \(x = 0\) થી \(x = L\) સુધી ગતિ કરે છે, ત્યારે વિદ્યુતક્ષેત્ર દ્વારા થતું કાર્ય નીચે મુજબ અપાય છે:
\(W_E = \int_{0}^{L} \vec{F}_E \cdot d\vec{r} = \int_{0}^{L} qE_0 e^{-\lambda x} dx\)
સંકલનનું મૂલ્યાંકન કરતા, આપણને મળે છે:
\(W_E = qE_0 \left[ \dfrac{e^{-\lambda x}}{-\lambda} \right]_{0}^{L}\)
\(W_E = -\dfrac{qE_0}{\lambda} (e^{-\lambda L} - e^{0})\)
\(W_E = \dfrac{qE_0}{\lambda} [1 - e^{-\lambda L}]\)
આમ, ગતિઊર્જામાં થતો ફેરફાર \(\dfrac{qE_0}{\lambda} [1 - e^{-\lambda L}]\) છે.
જવાબ: \(\dfrac{qE_0}{\lambda}[1 - e^{-\lambda L}]\)
કણ પર લાગતા બળો વિદ્યુત બળ અને ચુંબકીય બળ છે. ચુંબકીય બળ \(\vec{F}_B = q(\vec{v} \times \vec{B})\) દ્વારા અપાય છે. કારણ કે ચુંબકીય બળ હંમેશા કણના વેગ સદિશને લંબ હોય છે, તેથી ચુંબકીય ક્ષેત્ર દ્વારા થતું કાર્ય શૂન્ય હોય છે.
ગતિઊર્જામાં થતો ફેરફાર માત્ર વિદ્યુતક્ષેત્ર દ્વારા થતા કાર્ય જેટલો હોય છે. વિદ્યુત બળ \(\vec{F}_E = q\vec{E} = qE_0 e^{-\lambda x}\hat{x}\) છે.
જ્યારે કણ \(x = 0\) થી \(x = L\) સુધી ગતિ કરે છે, ત્યારે વિદ્યુતક્ષેત્ર દ્વારા થતું કાર્ય નીચે મુજબ અપાય છે:
\(W_E = \int_{0}^{L} \vec{F}_E \cdot d\vec{r} = \int_{0}^{L} qE_0 e^{-\lambda x} dx\)
સંકલનનું મૂલ્યાંકન કરતા, આપણને મળે છે:
\(W_E = qE_0 \left[ \dfrac{e^{-\lambda x}}{-\lambda} \right]_{0}^{L}\)
\(W_E = -\dfrac{qE_0}{\lambda} (e^{-\lambda L} - e^{0})\)
\(W_E = \dfrac{qE_0}{\lambda} [1 - e^{-\lambda L}]\)
આમ, ગતિઊર્જામાં થતો ફેરફાર \(\dfrac{qE_0}{\lambda} [1 - e^{-\lambda L}]\) છે.
જવાબ: \(\dfrac{qE_0}{\lambda}[1 - e^{-\lambda L}]\)
Physics ના વધુ પ્રશ્નો
- સૂચિ \(-I\) અને સૂચિ \(-II\) ને મેળવો.
નીચે આપેલ વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો.સૂચિ \(-I\) સૂચિ \(-II\) \((a)\) પારજાંબલી કિરણ \((i)\) સ્ફટિકનું બંધારણનો અભ્યાસ \((b)\) માઇક્રો (સૂક્ષ્મ) તરંગો \((ii)\) ગ્રીન હાઉસ અસર \((c)\) પારરક્ત તરંગો \((iii)\) વાઢકાપના ઓજારને શુધ્ધ કરવા \((d)\) \(X\)-કિરણો \((iv)\) રડાર તંત્ર JEE Mains 2022 મધ્યમ - આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ \('2K'\) સ્પ્રિંગ અચળાંક ધરાવતી બે એકસમાન સ્પ્રિંગ, દઢ આધાર સાથે જડિત છે અને \(m\) દળ ધરાવતાં ચોસલાં સાથે જોડાયેલ છે. સંતુલન સ્થિતિ સ્થાનની બંને તરફ જો દળને વિસ્થાપીત કરવામાં આવે તો તે સરળ આવર્ત ગતિ કરે છે. આ તંત્રનાં દોલનોનો આવર્તકાળ ...... છે.
JEE Mains 2021 મધ્યમ - છત સાથે જોડેલી \(4 \;\mathrm{m},\) દોરીના છેડે \(10\; kg\) નો પદાર્થ બાંધેલો છે.દોરીના મધ્યબિંદુ પાસે સમક્ષિતિજ દિશામાં \(\mathrm{F}\) જેટલું બળ લગાવવામાં આવે છે કે જેથી તેનો ઉપરનો અડધો છેડો શિરોલંબ સાથે \(45^{\circ}\) નો ખૂણો બનાવે તો બળ \(\mathrm{F}\) ........... \(N\) હશે. (\(\mathrm{g}=10 \;\mathrm{ms}^{-2}\) અને દોરી દળરહિત લો)JEE Mains 2020 મધ્યમ
- નીચે મુજબ બે વિધાનો આપેલા છે. જે પૈકી એકનું કથન \(A\) અને બીજાનું કારણ \(R\) તરીકે લેબલ કરવામાં આવે છે. કથન \(A :\) ન્યુકલાઇડની ન્યુકિલયર ધનતા \({ }_5^{10} B ,{ }_3^6 Li ,{ }_{26}^{56} Fe ,{ }_{10}^{20} Ne\) અને \({ }_{83}^{200} Bi\) ને \(\rho_{ Bi }^{ N } > \rho_{ Fe _e}^{ N } > \rho_{ Ne }^{ N } > \rho_{ B }^{ N } > \rho_{ Li }^{ N }\) પ્રમાણે ગોઠવવામાં આવે છે. કથન \(B :\) ન્યુકિલયસની ત્રિજ્યા \(R\) તેના દળાક \(A\) સાથે \(R=R_0 A^{1 / 3}\) (જ્યાં \(R _0\) અચળાંક છે) મુજબ સંકળાયેલી છે. ઉપર્યુંકત કથનના સંદર્ભમાં, નીયે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો.JEE Mains 2023 મધ્યમ
- દ્વિપરમાણ્વિક વાયુને અચળ દબાણે ઉષ્મા પૂરી પાડવામાં આવે છે. તો \(\Delta Q : \Delta U : \Delta W\) નો ગુણોત્તર _______ છે.JEE Mains 2026 મધ્યમ
- જ્યારે \(5\,mm^2\) આડછેદ ધરાવતા એક તાંબાના તારમાંથી \(1.5\, A\) પ્રવાહ વહે છે ત્યારે ઇલેક્ટ્રોનની ડ્રીફ્ટ ઝડપ \((drift\, speed)\, v\) છે. તાંબાની ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા \(9 \times 10^{28}\, m^3\) હોય તો \(v\) નું મૂલ્ય ______ \(mm/s\) ની નજીકનું છે. (ઇલેક્ટ્રોનનો વિદ્યુતભાર \(=1.6 \times 10^{-19}\, C\) લો.)JEE Mains 2019 મધ્યમ
JEE Mains ના વધુ PYQ
- પ્રત્યેકનું દળ \(2 \mathrm{M}\) હોય તેવા એક સરખા ગોળાઓને \(4 \mathrm{~m}\) લંબાઈ ધરાવતી પરસ્પર લંબ બાજુઓ વાળા કાટકોણ ત્રિકોણના શિરોબિંદુુઓ પર મૂકેલા છે. આ બે બાજુઓના છેદબિંદુને ઉગમબિંદુ તરીકે લેતા તંત્રના દ્રવ્યમાન કેન્દ્રના સ્થાન સદિશનું મૂલ્ય\(\frac{4 \sqrt{2}}{x}\) છે, જયા \(x\) મૂલ્ય _______ છે.JEE Mains 2024 અઘરું
- બે ગ્રહો, \(A\) અને \(B\) અનુક્રમે \(R_A\) અને \(R_B\) ત્રિજ્યાવાળી વર્તુળાકાર કક્ષાઓમાં એક સામાન્ય તારાની આસપાસ ભ્રમણ કરી રહ્યા છે, જ્યાં \(R_B=2 R_A\) છે. ગ્રહ \(B\) નું દળ ગ્રહ \(A\) ના દળ કરતાં \(4 \sqrt{2}\) ગણું છે. ગ્રહ \(B\) ના કોણીય વેગમાન \(\left(L_B\right)\) અને ગ્રહ \(A\left(L_A\right)\) ના કોણીય વેગમાન \(\left(L_A\right)\) નો ગુણોત્તર \(\left(\frac{L_B}{L_A}\right)\) કઈ પૂર્ણાંક સંખ્યાની સૌથી નજીક છે ________.JEE Mains 2025 મધ્યમ
- બે વાયુ આર્ગોન (આણ્વિય ત્રિજ્યા\(=0.07 \;\mathrm{nm}\),આણ્વિય દળ\(=40\)) અને ઝેનોન (આણ્વિય ત્રિજ્યા\(=0.1\; \mathrm{nm},\) આણ્વિય દળ\(=140\)) માટે સંખ્યા ઘનતા સમાન છે અને બંને વાયુ સમાન તાપમાને છે.તો તેમના સરેરાશ મુક્ત સમયનો ગુણોત્તર કેટલો હશે?JEE Mains 2020 મધ્યમ
- \(LED's\) દ્વારા વિદ્યુતચુંબકીય વર્ણપટ્ટમાં રહેલ દૃશય વિભાગનો પ્રકાશ મેળવવો હોય તો તેની ઉર્જા કેટલા વિભાગની હોવી જોઈએ?JEE Mains 2014 મધ્યમ