JEE Mains · Physics · STD 12 -વિદ્યુતચુંબકીય પ્રેરણ
- JEE Mains 2026
- અઘરું
- MCQ
જ્યારે કોઈ ગૂંચળાને સમય આધારિત ચુંબકીય ક્ષેત્રમાં મૂકવામાં આવે છે, ત્યારે તેમાં વ્યય થતો પાવર \(P\) છે. તેના આંટાઓની સંખ્યા, ગૂંચળાનું ક્ષેત્રફળ અને ગૂંચળાના તારની ત્રિજ્યા અનુક્રમે \(N\), \(A\) અને \(r\) છે. બીજા ગૂંચળા માટે, આંટાઓની સંખ્યા, ગૂંચળાનું ક્ષેત્રફળ અને ગૂંચળાના તારની ત્રિજ્યા અનુક્રમે \(2N\), \(2A\) અને \(3r\) છે. જ્યારે પ્રથમ ગૂંચળાને બીજા ગૂંચળાથી બદલવામાં આવે છે, ત્યારે તેમાં વ્યય થતો પાવર \(\sqrt{2}\,\alpha P\) છે. \(\alpha\) નું મૂલ્ય _______ છે.
જવાબ ચકાસવા માટે એક વિકલ્પ પસંદ કરો.
જવાબ અને ઉકેલ
સાચો જવાબ
(A) \(36\)
પગલાવાર ઉકેલ
વિગતવાર સમજૂતી
ગૂંચળામાં પ્રેરિત emf ફેરાડેના નિયમ પરથી નીચે મુજબ મળે છે:
\(E = N A \dfrac{dB}{dt}\)
ગૂંચળાનો અવરોધ \(R = \rho \dfrac{l}{a}\) છે, જ્યાં \(l\) એ તારની કુલ લંબાઈ અને \(a\) એ તેનો આડછેદનું ક્ષેત્રફળ છે.
તારની લંબાઈ \(l = N (2\pi R_c)\) છે, જ્યાં \(R_c\) એ ગૂંચળાની ત્રિજ્યા છે. ગૂંચળાનું ક્ષેત્રફળ \(A = \pi R_c^2\) હોવાથી, આપણને \(R_c = \sqrt{\dfrac{A}{\pi}}\) મળે છે.
આમ, \(l = 2N\sqrt{\pi A}\).
તારના આડછેદનું ક્ષેત્રફળ \(a = \pi r^2\) છે.
તેથી, અવરોધ છે:
\(R = \rho \dfrac{2N\sqrt{\pi A}}{\pi r^2} \propto \dfrac{N\sqrt{A}}{r^2}\)
ગૂંચળામાં વ્યય થતો પાવર છે:
\(P = \dfrac{E^2}{R} \propto \dfrac{(N A)^2}{\dfrac{N\sqrt{A}}{r^2}} = N A^{3/2} r^2\)
બીજા ગૂંચળા માટે, પ્રાચલો \(N' = 2N\), \(A' = 2A\) અને \(r' = 3r\) છે. નવો વ્યય થતો પાવર છે:
\(P' = P \left(\dfrac{2N}{N}\right) \left(\dfrac{2A}{A}\right)^{3/2} \left(\dfrac{3r}{r}\right)^2\)
\(P' = P (2) (2\sqrt{2}) (9) = 36\sqrt{2} P\)
આપેલ છે કે \(P' = \sqrt{2}\alpha P\), પદાવલિઓની સરખામણી કરતા આપણને મળે છે:
\(\sqrt{2}\alpha = 36\sqrt{2} \Rightarrow \alpha = 36\)
જવાબ: \(36\)
\(E = N A \dfrac{dB}{dt}\)
ગૂંચળાનો અવરોધ \(R = \rho \dfrac{l}{a}\) છે, જ્યાં \(l\) એ તારની કુલ લંબાઈ અને \(a\) એ તેનો આડછેદનું ક્ષેત્રફળ છે.
તારની લંબાઈ \(l = N (2\pi R_c)\) છે, જ્યાં \(R_c\) એ ગૂંચળાની ત્રિજ્યા છે. ગૂંચળાનું ક્ષેત્રફળ \(A = \pi R_c^2\) હોવાથી, આપણને \(R_c = \sqrt{\dfrac{A}{\pi}}\) મળે છે.
આમ, \(l = 2N\sqrt{\pi A}\).
તારના આડછેદનું ક્ષેત્રફળ \(a = \pi r^2\) છે.
તેથી, અવરોધ છે:
\(R = \rho \dfrac{2N\sqrt{\pi A}}{\pi r^2} \propto \dfrac{N\sqrt{A}}{r^2}\)
ગૂંચળામાં વ્યય થતો પાવર છે:
\(P = \dfrac{E^2}{R} \propto \dfrac{(N A)^2}{\dfrac{N\sqrt{A}}{r^2}} = N A^{3/2} r^2\)
બીજા ગૂંચળા માટે, પ્રાચલો \(N' = 2N\), \(A' = 2A\) અને \(r' = 3r\) છે. નવો વ્યય થતો પાવર છે:
\(P' = P \left(\dfrac{2N}{N}\right) \left(\dfrac{2A}{A}\right)^{3/2} \left(\dfrac{3r}{r}\right)^2\)
\(P' = P (2) (2\sqrt{2}) (9) = 36\sqrt{2} P\)
આપેલ છે કે \(P' = \sqrt{2}\alpha P\), પદાવલિઓની સરખામણી કરતા આપણને મળે છે:
\(\sqrt{2}\alpha = 36\sqrt{2} \Rightarrow \alpha = 36\)
જવાબ: \(36\)
Physics ના વધુ પ્રશ્નો
- આદર્શ વાયુના ગતિવાદ અનુસાર \(A\). વાયુ અણુઓની ગતિ \(0^{\circ} C\) તાપમાને ફ્રિજ (જામી) જાય છે. \(B\). જો અણુુઓની ઘનતા ધટાડવામાં આવે તો વાયુ અણુઓનો સરેરાશ મુક્ત પથ વધેછે. \(C\). જો દબાણ અચળ રાખીને તાપમાન વધારવામાં આવે તો વાયુ અણુઓનો સરેરાશ મુક્ત પથ વધે છે. \(D\). પ્રતિ અણુ, પ્રતિ મુક્તતાના અંશો માટે સરેરાશ ગતિઊર્જા \(\frac{3}{2} k_{B} T\) જેટલી હોય છે. નીયે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સૌથી વધારે યોગ્ય ઉત્તર પસંદ કરો.JEE Mains 2022 મધ્યમ
- ફોટોનડાયોડનો બાયસ વૉલ્ટેજ વધારતા , ફોટો પ્રવાહનું મૂલ્યJEE Mains 2020 મધ્યમ
- અચુંબકીય માધ્યમમાં ગતિ કરતાં વિદ્યુતચુંબકીય તરંગમાં વિદ્યુતક્ષેત્ર \({E}=20 \cos \left(2 \times 10^{10} {t}-200 {x}\right) \,{V} / {m} \) છે, તો માધ્યમનો ડાઈઈલેક્ટ્રિક અચળાંક કેટલો હશે? (\(\mu_{{r}}=1\) )JEE Mains 2021 અઘરું
- એક પ્રવાહીનો નમૂનો 1 atm દબાણે રાખવામાં આવે છે. તેને 5 atm સુધી સંકોચવામાં આવે છે જેના કારણે કદમાં \(0.8 \mathrm{~cm}^3\) જેટલો ફેરફાર થાય છે. જો પ્રવાહીનો કદ-સ્થિતિસ્થાપકતા ગુણાંક 2 GPa હોય, તો પ્રવાહીનું પ્રારંભિક કદ _______ લિટર હતું. \(\left(\right.\) લો \(\left.1 \mathrm{~atm}=10^5 \mathrm{~Pa}\right)\)JEE Mains 2025 મધ્યમ
- એક સમક્ષિતિજ તકતી પર સ્પ્રિંગ દળ તંત્ર(\(m\) દળ ,\(k\) બળ અચળાંક અને \(l\) મૂળભૂત લંબાઈ) સંતુલનમા છે. સ્પ્રિંગનો ખુલ્લો છેડો તકતીના કેન્દ્ર પર જડેલો છે.જો તકતી સ્પ્રિંગની સાથે પોતાની અક્ષને અનુલક્ષીને \(\omega,\left(\mathrm{k} > > \mathrm{m} \omega^{2}\right)\) કોણીય ઝડપથી ભ્રમણ કરે સ્પ્રિંગની લંબાઈમાં થતો સાપેક્ષ ફેરફાર કેટલો હશે?JEE Mains 2020 મધ્યમ
- પ્રકાશવિદ્યુત અસરના પ્રયોગમાં, નિરોધક સ્થિતિમાન,JEE Mains 2025 મધ્યમ
JEE Mains ના વધુ PYQ
- એક પ્રિઝમનો આડછેદ સમબાજુ ત્રિકોણ \({ABC}\) આકૃતિમાં આપેલ છે. જ્યારે આપાતકોણનું મૂલ્ય પ્રિઝમકોણ જેટલું હોય ત્યારે ન્યૂનતમ વિચલન જોવા મળે છે. \(BC\) ના મધ્યબિંદુ થી \(A\) સુધી પ્રકાશના કિરણને પહોચવા માટે લાગતો સમય (\(\times 10^{-10}\, {s}\) માં) કેટલો હશે? (શૂન્યવકાશમા પ્રકાશનો વેગ \(=3 \times 10^{8} \,{m} / {s}\) અને \(\left.\cos 30^{\circ}=\frac{\sqrt{3}}{2}\right)\)
JEE Mains 2021 અઘરું - નીચે બે વિધાનો આપેલા છે: એકને અભિકથન (A) અને બીજાને કારણ (R) તરીકે લેબલ કરવામાં આવેલ છે.
અભિકથન-(A) : જો યંગનો દ્વિ-સ્લિટ પ્રયોગ હવા કરતાં પ્રકાશિક રીતે ઘટ્ટ માધ્યમમાં કરવામાં આવે, તો ક્રમિક ફ્રિન્જ (સલાહકારો) એકબીજાની નજીક આવે છે.
કારણ-(R) : પ્રકાશની ઝડપ હવા કરતાં પ્રકાશિક રીતે ઘટ્ટ માધ્યમમાં ઘટે છે, જ્યારે તેની આવૃત્તિ બદલાતી નથી.
ઉપરોક્ત વિધાનોના આધારે, નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સૌથી યોગ્ય જવાબ પસંદ કરો:JEE Mains 2025 સરળ - \(500\,\mu F\) સંધારકતા ધરાવતું એક સંધારક \(100\,V\) ના ઉદગમ વડે સંપૂર્ણ રીતે વિદ્યુતભારીત કરેલું છે. હવે તેને \(50\,mH\) ના ઈન્ડકટર સાથે જોડી \(LC\) પરિપથ બનાવવામાં આવે છે.\(LC\) પરિપથમાં મહત્તમ પ્રવાહ \(......A\) થશે.JEE Mains 2022 મધ્યમ
- પ્રત્યેકનું દળ \(1 \mathrm{~kg}\) હોય તેવા ચાર કણોને \(2 \mathrm{~m}\) બાજુ ધરાવતા ચોરસના ચાર ખૂણા પર મૂકેલા છે. તેના એક શિરોબિંદુમાંથી પસાર થતી અને સમતલને લંબ અક્ષને અનુલક્ષીને તંત્રની જડત્વની ચાક્માત્રા______\(\mathrm{kg} \mathrm{m}^2\)છે.
JEE Mains 2024 અઘરું - A પ્રવાહી સ્તંભની ઊંચાઈ \(0.04 \mathrm{~cm}\) ચોક્કસ ત્રિજ્યાના સાબુના પરપોટાના વધારાના દબાણને સંતુલિત કરે છે. જો પ્રવાહીની ઘનતા \(8 \times 10^3 \mathrm{~kg} \mathrm{~m}^{-3}\) અને સાબુના દ્રાવણનું પૃષ્ઠતાણ \(0.28 \mathrm{Nm}^{-1}\) હોય, તો સાબુના પરપોટાનો વ્યાસ _______ \(\mathrm{cm}\) છે. (જો \(g=10 \mathrm{~ms}^{-2}\))JEE Mains 2024 અઘરું