JEE Mains · Physics · STD 11 - 6.કણોનાં તંત્રો અને ચાકગતિ
- JEE Mains 2026
- અઘરું
- MCQ
આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ, \(2\) kg, \(3\) kg અને \(15\) kg દળના ત્રણ પદાર્થોને લંબ દ્વિભાજકના મધ્યબિંદુ (\(p\)) ના સંદર્ભમાં મૂકવામાં આવેલ છે, તો તેમના દ્રવ્યમાન કેન્દ્રનું સ્થાન _______ છે.

જવાબ ચકાસવા માટે એક વિકલ્પ પસંદ કરો.
જવાબ અને ઉકેલ
સાચો જવાબ
(A) \(\left(\dfrac{\sqrt{3}}{4}, 1.25\right)\)
પગલાવાર ઉકેલ
વિગતવાર સમજૂતી
ધારો કે લંબ દ્વિભાજકનું મધ્યબિંદુ \(p\) ઉગમબિંદુ \((0,0)\) છે.
આ ત્રિકોણ સમદ્વિબાજુ છે, જેની બે બાજુઓ \(10\text{ m}\) છે અને અંતર્ગત ખૂણો \(120^\circ\) છે. \(15\text{ kg}\) દળમાંથી દોરેલો વેધ ખૂણાને બે \(60^\circ\) ખૂણાઓમાં દ્વિભાગે છે.
વેધની લંબાઈ \(10 \cos(60^\circ) = 5\text{ m}\) છે.
કારણ કે \(p\) આ વેધનું મધ્યબિંદુ છે, તેથી \(15\text{ kg}\) દળ \(p\) થી \(2.5\text{ m}\) ઉપરના અંતરે છે અને પાયો \(p\) થી \(2.5\text{ m}\) નીચેના અંતરે છે.
\(2\text{ kg}\) અને \(3\text{ kg}\) દળનો વેધથી અંતર \(10 \sin(60^\circ) = 5\sqrt{3}\text{ m}\) છે.
\(p\) ના સંદર્ભમાં દળના યામ આ પ્રમાણે છે:
\(m_1 = 15\text{ kg}\) \((0, 2.5)\) પર
\(m_2 = 2\text{ kg}\) \((-5\sqrt{3}, -2.5)\) પર
\(m_3 = 3\text{ kg}\) \((5\sqrt{3}, -2.5)\) પર
દ્રવ્યમાન કેન્દ્રનો x-યામ આ પ્રમાણે છે:
\(x_{cm} = \dfrac{m_1 x_1 + m_2 x_2 + m_3 x_3}{m_1 + m_2 + m_3} = \dfrac{15(0) + 2(-5\sqrt{3}) + 3(5\sqrt{3})}{15 + 2 + 3} = \dfrac{5\sqrt{3}}{20} = \dfrac{\sqrt{3}}{4}\)
દ્રવ્યમાન કેન્દ્રનો y-યામ આ પ્રમાણે છે:
\(y_{cm} = \dfrac{m_1 y_1 + m_2 y_2 + m_3 y_3}{m_1 + m_2 + m_3} = \dfrac{15(2.5) + 2(-2.5) + 3(-2.5)}{20} = \dfrac{37.5 - 12.5}{20} = \dfrac{25}{20} = 1.25\)
દ્રવ્યમાન કેન્દ્રનું સ્થાન \(\left(\dfrac{\sqrt{3}}{4}, 1.25\right)\) છે.
જવાબ: \(\left(\dfrac{\sqrt{3}}{4}, 1.25\right)\)
આ ત્રિકોણ સમદ્વિબાજુ છે, જેની બે બાજુઓ \(10\text{ m}\) છે અને અંતર્ગત ખૂણો \(120^\circ\) છે. \(15\text{ kg}\) દળમાંથી દોરેલો વેધ ખૂણાને બે \(60^\circ\) ખૂણાઓમાં દ્વિભાગે છે.
વેધની લંબાઈ \(10 \cos(60^\circ) = 5\text{ m}\) છે.
કારણ કે \(p\) આ વેધનું મધ્યબિંદુ છે, તેથી \(15\text{ kg}\) દળ \(p\) થી \(2.5\text{ m}\) ઉપરના અંતરે છે અને પાયો \(p\) થી \(2.5\text{ m}\) નીચેના અંતરે છે.
\(2\text{ kg}\) અને \(3\text{ kg}\) દળનો વેધથી અંતર \(10 \sin(60^\circ) = 5\sqrt{3}\text{ m}\) છે.
\(p\) ના સંદર્ભમાં દળના યામ આ પ્રમાણે છે:
\(m_1 = 15\text{ kg}\) \((0, 2.5)\) પર
\(m_2 = 2\text{ kg}\) \((-5\sqrt{3}, -2.5)\) પર
\(m_3 = 3\text{ kg}\) \((5\sqrt{3}, -2.5)\) પર
દ્રવ્યમાન કેન્દ્રનો x-યામ આ પ્રમાણે છે:
\(x_{cm} = \dfrac{m_1 x_1 + m_2 x_2 + m_3 x_3}{m_1 + m_2 + m_3} = \dfrac{15(0) + 2(-5\sqrt{3}) + 3(5\sqrt{3})}{15 + 2 + 3} = \dfrac{5\sqrt{3}}{20} = \dfrac{\sqrt{3}}{4}\)
દ્રવ્યમાન કેન્દ્રનો y-યામ આ પ્રમાણે છે:
\(y_{cm} = \dfrac{m_1 y_1 + m_2 y_2 + m_3 y_3}{m_1 + m_2 + m_3} = \dfrac{15(2.5) + 2(-2.5) + 3(-2.5)}{20} = \dfrac{37.5 - 12.5}{20} = \dfrac{25}{20} = 1.25\)
દ્રવ્યમાન કેન્દ્રનું સ્થાન \(\left(\dfrac{\sqrt{3}}{4}, 1.25\right)\) છે.
જવાબ: \(\left(\dfrac{\sqrt{3}}{4}, 1.25\right)\)
Physics ના વધુ પ્રશ્નો
- 2 kg દળનો એક પદાર્થ x-દિશામાં ગતિ કરી રહ્યો છે જેથી સમયના વિધેય તરીકે તેનું સ્થાનાંતર \(x ( t )=\alpha t ^2+\beta t +\gamma m\) દ્વારા અપાય છે, જ્યાં \(\alpha=1 m / s ^2\), \(\beta=1 m / s\) અને \(\gamma=1 m\) છે. \(t =2 s\) થી \(t =3 s\) ના સમયગાળા દરમિયાન પદાર્થ પર થયેલ કાર્ય __________ J છે.JEE Mains 2026 સરળ
- નીચે આપેલી આકૃતિ જુઓ, ટર્મિનલ \(A\) અને \(B\) વચ્ચેનો પ્રવાહ _____ A. છે.
JEE Mains 2026 અઘરું - બે સુસંગત એકરંગી પ્રકાશ કિરણો, જેમની તીવ્રતાઓ \(I\) અને \(4I\) છે, તેમને સંપાત કરવામાં આવે છે. પરિણામી કિરણપુંજમાં મહત્તમ અને ન્યૂનતમ શક્ય તીવ્રતાઓ વચ્ચેનો તફાવત \(x\)I છે. \(x\) નું મૂલ્ય _______ છે.JEE Mains 2024 અઘરું
- એક \(2\,W\) ના કાર્બન અવરોધ પર અનુક્રમે લીલા, કાળા, રાતા અને બ્રાઉન (કથ્થાઈ) રંગનો વર્ણ સંકેત છે. આ અવરોધમાંથી પસાર કરી શકાતો મહત્તમ પ્રવાહ કેટલા .............. \(mA\) હશે?JEE Mains 2019 મધ્યમ
- \(R\) ત્રિજ્યા ધરાવતા ગોળા વડે આપેલ પ્રવાહીની સ્નિગ્ધતા ' \(\eta\) ' ના માપન માટેના પ્રયોગમાં, નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો.
A. અંતિમ વેગ V અને R વચ્ચેનો આલેખ પરવલય હશે.
B. આપેલ પ્રવાહી માટે જુદા જુદા વ્યાસના ગોળાના અંતિમ વેગ અચળ હોય છે.
C. અંતિમ વેગનું માપન તાપમાન પર આધાર રાખે છે.
D. આ પ્રયોગનો ઉપયોગ આપેલ પ્રવાહીની ઘનતાનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે કરી શકાય છે.
E. જો ગોળાને કેટલીક પ્રારંભિક ઝડપથી છોડવામાં આવે તો \(\eta\) નું મૂલ્ય બદલાશે.
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:JEE Mains 2025 અઘરું - એક બંધ ઓર્ગન પાઇપ અને એક ખુલ્લો ઓર્ગન પાઇપ બે જુદા જુદા વાયુઓ વડે ભરેલા છે, જે સમાન બલ્ક મોડ્યુલસ પરંતુ અનુક્રમે જુદી જુદી ઘનતા \(\rho_1\) અને \(\rho_{2^{\prime}}\) ધરાવે છે. બંધ પાઇપના \(9^{\text {th }}\) સંવાદિકની આવૃત્તિ ખુલ્લા પાઇપના \(4^{\text {th }}\) સંવાદિકની આવૃત્તિ સાથે સમાન છે. જો બંધ પાઇપની લંબાઈ 10 cm હોય અને વાયુઓની ઘનતાનો ગુણોત્તર \(\rho_1: \rho_2=1: 16\) હોય, તો ખુલ્લા પાઇપની લંબાઈ કેટલી છે?JEE Mains 2025 મધ્યમ
JEE Mains ના વધુ PYQ
- બે સાદા લોલક જેની લંબાઈ અનુક્રમે \(1\;m\) અને \(4\;m\) છે તેને કોઈ સમાન સમયે સમાન દિશામાં થોડુક દોલન કરવવામાં આવે છે.કેટલા દોલનો પૂર્ણ કર્યા પછી તે સમાન સ્થિતિમાં પાછા આવશે?JEE Mains 2013 અઘરું
- આદર્શ વાયુના ગતિવાદ અનુસાર \(A\). વાયુ અણુઓની ગતિ \(0^{\circ} C\) તાપમાને ફ્રિજ (જામી) જાય છે. \(B\). જો અણુુઓની ઘનતા ધટાડવામાં આવે તો વાયુ અણુઓનો સરેરાશ મુક્ત પથ વધેછે. \(C\). જો દબાણ અચળ રાખીને તાપમાન વધારવામાં આવે તો વાયુ અણુઓનો સરેરાશ મુક્ત પથ વધે છે. \(D\). પ્રતિ અણુ, પ્રતિ મુક્તતાના અંશો માટે સરેરાશ ગતિઊર્જા \(\frac{3}{2} k_{B} T\) જેટલી હોય છે. નીયે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સૌથી વધારે યોગ્ય ઉત્તર પસંદ કરો.JEE Mains 2022 મધ્યમ
- નીચે દર્શાવેલ પરિપથ ..... ને સમતુલ્ય છે.
JEE Mains 2021 મધ્યમ - સમક્ષિતિજ સપાટી પર ગબડતી \(50 \mathrm{~kg}\) દળની એક તકતીના દ્રવ્યમાન કેન્દ્રનો વેગ \(0.4 m/s\) છે તો આ તકતી ને અટકાવવા માટે કરવું પડતું કાર્ય _______ \(\mathrm{J}\) છે.JEE Mains 2024 અઘરું
- સ્ક્રુગેજની મદદથી તારનો વ્યાસ માપવાના એક પ્રયોગમાં નીચે મુજબના અવલોકનો મળે છે. \((A)\) એક પૂર્ણ પરિભ્રમણ માટે સ્ક્રુ મુખ્ય સ્કેલ ઉપર \(0.5\,mm\) ખસે છે. \((B)\) વર્તુળાકાર સ્કેલ પર કુલ \(50\) કાપા છે. \((C)\) મુખ્ય સ્કેલ પરનું અવલોકન \(2.5\,mm\) છે. \((D)\) વર્તુળાકાર સ્કેલ પરનો \(45\) મો કાપો પીચ-રેખા પર આવે છે. \((E)\) સાધનને \(0.03\,mm\) જેટલી ઋણ ત્રુટી છે. તો તારનો વ્યાસ \(............\;mm\) થશે.
JEE Mains 2022 મધ્યમ