JEE Mains · Physics · STD 12 - કિરણ પ્રકાશશાસ્ત્ર અને પ્રકાશીય ઉપકરણો
- JEE Mains 2026
- અઘરું
- MCQ
પ્રકાશનો કિરણ સદિશ \(\vec{AO}\) \((\vec{AO} = 2\hat{i}-3\hat{j})\) ને અનુસરીને આપાત થાય છે અને સદિશ \(\vec{OB}\) \((\vec{OB} = C\hat{i}-4\hat{j})\) ને અનુસરીને નિર્ગમન પામે છે, જે નીચેની આકૃતિમાં દર્શાવેલ છે. \(C\) નું મૂલ્ય ________ છે.

જવાબ ચકાસવા માટે એક વિકલ્પ પસંદ કરો.
જવાબ અને ઉકેલ
સાચો જવાબ
(A) \(1.6\)
પગલાવાર ઉકેલ
વિગતવાર સમજૂતી
આપેલી આકૃતિ પરથી, આંતરપૃષ્ઠ સમક્ષિતિજ છે અને લંબ y-અક્ષ પર છે.
આપાતકિરણ સદિશ \(\vec{AO} = 2\hat{i} - 3\hat{j}\) ને અનુસરીને છે.
આપતનકોણ \(\alpha\) એ આપાતકિરણ અને લંબ વચ્ચેનો ખૂણો છે.
\(\sin \alpha = \dfrac{2}{\sqrt{2^2 + (-3)^2}} = \dfrac{2}{\sqrt{13}}\)
વક્રીભૂત કિરણ સદિશ \(\vec{OB} = C\hat{i} - 4\hat{j}\) ને અનુસરીને છે.
વક્રીભવનકોણ \(\beta\) એ વક્રીભૂત કિરણ અને લંબ વચ્ચેનો ખૂણો છે.
\(\sin \beta = \dfrac{C}{\sqrt{C^2 + (-4)^2}} = \dfrac{C}{\sqrt{C^2 + 16}}\)
આંતરપૃષ્ઠ પર સ્નેલનો નિયમ લાગુ પાડતા:
\(\mu_1 \sin \alpha = \mu_2 \sin \beta\)
\(1 \times \dfrac{2}{\sqrt{13}} = 1.5 \times \dfrac{C}{\sqrt{C^2 + 16}}\)
\(\dfrac{2}{\sqrt{13}} = \dfrac{3}{2} \dfrac{C}{\sqrt{C^2 + 16}}\)
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
\(\dfrac{4}{13} = \dfrac{9}{4} \left( \dfrac{C^2}{C^2 + 16} \right)\)
\(16(C^2 + 16) = 117 C^2\)
\(16 C^2 + 256 = 117 C^2\)
\(101 C^2 = 256\)
\(C^2 = \dfrac{256}{101}\)
\(C = \dfrac{16}{\sqrt{101}} \approx 1.592\)
\(\sqrt{101} \approx 10\) નું આસન્ન મૂલ્ય લેતા, આપણને \(C \approx 1.6\) મળે છે.
જવાબ: \(1.6\)
આપાતકિરણ સદિશ \(\vec{AO} = 2\hat{i} - 3\hat{j}\) ને અનુસરીને છે.
આપતનકોણ \(\alpha\) એ આપાતકિરણ અને લંબ વચ્ચેનો ખૂણો છે.
\(\sin \alpha = \dfrac{2}{\sqrt{2^2 + (-3)^2}} = \dfrac{2}{\sqrt{13}}\)
વક્રીભૂત કિરણ સદિશ \(\vec{OB} = C\hat{i} - 4\hat{j}\) ને અનુસરીને છે.
વક્રીભવનકોણ \(\beta\) એ વક્રીભૂત કિરણ અને લંબ વચ્ચેનો ખૂણો છે.
\(\sin \beta = \dfrac{C}{\sqrt{C^2 + (-4)^2}} = \dfrac{C}{\sqrt{C^2 + 16}}\)
આંતરપૃષ્ઠ પર સ્નેલનો નિયમ લાગુ પાડતા:
\(\mu_1 \sin \alpha = \mu_2 \sin \beta\)
\(1 \times \dfrac{2}{\sqrt{13}} = 1.5 \times \dfrac{C}{\sqrt{C^2 + 16}}\)
\(\dfrac{2}{\sqrt{13}} = \dfrac{3}{2} \dfrac{C}{\sqrt{C^2 + 16}}\)
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
\(\dfrac{4}{13} = \dfrac{9}{4} \left( \dfrac{C^2}{C^2 + 16} \right)\)
\(16(C^2 + 16) = 117 C^2\)
\(16 C^2 + 256 = 117 C^2\)
\(101 C^2 = 256\)
\(C^2 = \dfrac{256}{101}\)
\(C = \dfrac{16}{\sqrt{101}} \approx 1.592\)
\(\sqrt{101} \approx 10\) નું આસન્ન મૂલ્ય લેતા, આપણને \(C \approx 1.6\) મળે છે.
જવાબ: \(1.6\)
Physics ના વધુ પ્રશ્નો
- જો વેગમાન \([P]\), ક્ષેત્રફળ \([A]\) અને સમય \([T]\) ને મૂળભૂત રાશિઓ તરીકે લેવામાં આવે, તો શ્યાનતા ગુણાંકનું પરિમાણિક સૂત્ર \(........\) થશે.JEE Mains 2022 મધ્યમ
- \(4.0 \times 10^{-3} \,{m}^{3}\) કદ ધરાવતા નળાકાર પાત્રમાં એક મોલ હાઇડ્રોજન અને બે મોલ કાર્બન ડાયોક્સાઈડ વાયુ ભરેલો છે. મિશ્રણનું તાપમાન \(400 \,{K}\) હોય તો મિશ્રણનું દબાણ કેટલું હશે? [વાયુ અચળાંક \(8.3\, {J} {mol}^{-1} {K}^{-1}\) લો]JEE Mains 2021 મધ્યમ
- જો વેગ \([V],\) સમય \([T]\) અને બળ \([F]\) ને મૂળભૂત રાશિ લેવામાં આવે, તો દળનું પરિમાણ શું થાય?JEE Mains 2021 મધ્યમ
- નીચે બે વિધાનો આપેલા છે : એકને વિધાન (A) અને બીજાને કારણ (R) તરીકે લેબલ કરેલ છે.
વિધાન (A) : કાચનો વક્રીભવનાંક હવાના વક્રીભવનાંક કરતાં વધારે છે.
કારણ ( \(\mathrm{R}\)) : માધ્યમની પ્રકાશીય ઘનતા તેની દ્રવ્યમાન ઘનતાના સીધી રીતે પ્રમાણસર હોય છે, જેના પરિણામે પ્રમાણસર વક્રીભવનાંક મળે છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોના આધારે, નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સૌથી યોગ્ય ઉત્તર પસંદ કરો :JEE Mains 2025 મધ્યમ - \(\mu_1\) જેટલો વક્રીભવનાંક અને \(f_1\) જેટલી કેન્દ્ર લંબાઈ ધરાવતો એક સમતલ-બહિર્ગોળ (plano convex) લેન્સ, \(\mu_2\) જેટલો વક્રીભવનાંક અને \(f_2\) જેટલી કેન્દ્ર લંબાઈ ધરાવતા બીજા સમતલ-અંતર્ગોળ (plano concave) લેન્સનાં સંપર્કમાં મુકવામાં આવે છે. જો તે દરેકની ગોલીય સપાટીઓની વક્રતા ત્રિજ્યા \(R \) હોય અને \(f_1=2f_2\), હોય, તો \(\mu_1\) અને \(\mu_2\) _______ રીતે એકબીજા સાથે સંકળાયેલા છે.JEE Mains 2019 અઘરું
- \(r\) ના વિધેયમાં સ્થિતિ ઊર્જા \(U=\frac{A}{r^{10}}-\frac{B}{r^{5}}\) વડે આપવામાં આવે છે, જેમાં \(r\) એ આંતરપરમાણીય અંતર, \(A\) અને \(B\) ધન અચળાંકો છે. બે પરમાણુ વચ્ચેનું સંતુલન અંતર...... હશે.JEE Mains 2022 મધ્યમ
JEE Mains ના વધુ PYQ
- સાચું બર્નોલીનું સમીકરણ _______ છે. (પ્રતીકોનો સામાન્ય અર્થ છે)JEE Mains 2024 અઘરું
- એક \(100\, m\) ઊંચા મકાનની ટોચ પર થી \(0.03\, kg\) દળ ધરાવતા એક લાકડાના ટુકડાને મુક્ત કરવામાં આવે છે. આ જ સમયે, \(0.02\, kg\) દળ ધરાવતી ગોળી (કારતુસ ) ને જમીન પરથી ઊર્ધ્વદિશામાં ઊપર તરફ \(100 \,ms^{-1}\) ના વેગ થી છોડવામાં આવે છે. ગોળી લાકડામાં જોડાઈ જાય છે, તો આ સંયુક્ત તંત્રે પાછું પડવાનું ચાલુ કરે તે પહેલા મકાનની ટોચથી ઊપર પહોંચેલ મહત્તમ ઊંચાઈ ........ \(m\) થશે. \((g=10 \,m/s^2)\)JEE Mains 2019 અઘરું
- યંગના ડબલ સ્લિટના પ્રયોગમાં, બે સ્લિટો \(S_1\) અને \(S_2\) વચ્ચે \(d\) જેટલું અંતર અને સ્લિટોથી પડદા સુધીનું અંતર \(D\) છે.(આકૃતિ જુઓ.) હવે \(0.1\,mm\) જેટલી સમાન જાડાઈના પરંતુ જુદા-જુદા વાક્રીભવાનાંક \(1.51\) અને \(1.55\) ધરાવતા પારદર્શક ચોસલાને અનુક્રમે \(S_1\) અને \(S_2\) તરફ આવતા કિરણપૂંજ \(\lambda = 4000 \mathring A\) ના પથમાં દાખલ કરવામાં આવે છે. મધ્યસ્થ પ્રકાશિત શલાકા \(.........\) સંખ્યાની શલાકાઓ જેટલી ખસશે.
JEE Mains 2023 અઘરું - સમક્ષિતિજ થી કોઈક કોણે પૃથ્વી પરથી \(5\,m\) ઉપર પ્રક્ષિપ્ત થતી વસ્તુ માટે,સાચું વિધાન પસંદ કરો.JEE Mains 2023 મધ્યમ
- \(m\) દળનો એક નાનો અરીસો \(l\) લંબાઈના દળરહિત દોરા વડે લટકાવેલો છે. જ્યારે \(E\) ઊર્જાનો લેસરનો ટૂંકો પલ્સ અરીસા પર લંબરૂપે પડે છે, ત્યારે દોરો જે નાના ખૂણાથી વિચલિત થશે તે શોધો. (જ્યાં \(\mathrm{c}=\) શૂન્યાવકાશમાં પ્રકાશનો વેગ અને \(\mathrm{g}=\) ગુરુત્વાકર્ષણ પ્રવેગ છે)JEE Mains 2025 અઘરું