JEE Mains · Physics · STD 11 - દોલનો
- JEE Mains 2026
- મધ્યમ
- MCQ
આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ, સમાન ઘનતાવાળો એક પદાર્થ પ્રારંભિક વેગ \(v_0\) સાથે વક્ર પથ પર ગબડે છે. જો પદાર્થ દ્વારા પ્રાપ્ત મહત્તમ ઊંચાઈ \(\dfrac{7v_0^2}{10g}\) હોય (જ્યાં \(g\) = ગુરુત્વીય પ્રવેગ), તો તે પદાર્થ _______ છે.

જવાબ ચકાસવા માટે એક વિકલ્પ પસંદ કરો.
જવાબ અને ઉકેલ
સાચો જવાબ
(D) નક્કર ગોળો
પગલાવાર ઉકેલ
વિગતવાર સમજૂતી
યાંત્રિક ઊર્જા સંરક્ષણના નિયમ અનુસાર, ગબડતા પદાર્થની કુલ પ્રારંભિક ગતિ ઊર્જા મહત્તમ ઊંચાઈએ સ્થિતિ ઊર્જામાં રૂપાંતરિત થાય છે.
લપસ્યા વિના ગબડતા પદાર્થની કુલ પ્રારંભિક ગતિ ઊર્જા નીચે મુજબ અપાય છે:
\(K = K_{\text{translational}} + K_{\text{rotational}}\)
\(K = \dfrac{1}{2}mv_0^2 + \dfrac{1}{2}I\omega^2\)
\(\omega = \dfrac{v_0}{R}\) અને \(I = mk^2\) (જ્યાં \(k\) એ જડત્વની ત્રિજ્યા છે) મૂકતા:
\(K = \dfrac{1}{2}mv_0^2 + \dfrac{1}{2}(mk^2)\left(\dfrac{v_0}{R}\right)^2 = \dfrac{1}{2}mv_0^2\left(1 + \dfrac{k^2}{R^2}\right)\)
મહત્તમ ઊંચાઈ \(h\) પરની સ્થિતિ ઊર્જા છે:
\(U = mgh\)
આપેલ \(h = \dfrac{7v_0^2}{10g}\) માટે, આપણને મળે છે:
\(U = mg\left(\dfrac{7v_0^2}{10g}\right) = \dfrac{7}{10}mv_0^2\)
ગતિ ઊર્જા અને સ્થિતિ ઊર્જાને સરખાવતા (\(K = U\)):
\(\dfrac{1}{2}mv_0^2\left(1 + \dfrac{k^2}{R^2}\right) = \dfrac{7}{10}mv_0^2\)
\(1 + \dfrac{k^2}{R^2} = \dfrac{14}{10} = \dfrac{7}{5}\)
\(\dfrac{k^2}{R^2} = \dfrac{7}{5} - 1 = \dfrac{2}{5}\)
જડત્વની ચાકમાત્રા \(I = \dfrac{2}{5}mR^2\) છે, જે નક્કર ગોળાને અનુરૂપ છે.
જવાબ: નક્કર ગોળો
લપસ્યા વિના ગબડતા પદાર્થની કુલ પ્રારંભિક ગતિ ઊર્જા નીચે મુજબ અપાય છે:
\(K = K_{\text{translational}} + K_{\text{rotational}}\)
\(K = \dfrac{1}{2}mv_0^2 + \dfrac{1}{2}I\omega^2\)
\(\omega = \dfrac{v_0}{R}\) અને \(I = mk^2\) (જ્યાં \(k\) એ જડત્વની ત્રિજ્યા છે) મૂકતા:
\(K = \dfrac{1}{2}mv_0^2 + \dfrac{1}{2}(mk^2)\left(\dfrac{v_0}{R}\right)^2 = \dfrac{1}{2}mv_0^2\left(1 + \dfrac{k^2}{R^2}\right)\)
મહત્તમ ઊંચાઈ \(h\) પરની સ્થિતિ ઊર્જા છે:
\(U = mgh\)
આપેલ \(h = \dfrac{7v_0^2}{10g}\) માટે, આપણને મળે છે:
\(U = mg\left(\dfrac{7v_0^2}{10g}\right) = \dfrac{7}{10}mv_0^2\)
ગતિ ઊર્જા અને સ્થિતિ ઊર્જાને સરખાવતા (\(K = U\)):
\(\dfrac{1}{2}mv_0^2\left(1 + \dfrac{k^2}{R^2}\right) = \dfrac{7}{10}mv_0^2\)
\(1 + \dfrac{k^2}{R^2} = \dfrac{14}{10} = \dfrac{7}{5}\)
\(\dfrac{k^2}{R^2} = \dfrac{7}{5} - 1 = \dfrac{2}{5}\)
જડત્વની ચાકમાત્રા \(I = \dfrac{2}{5}mR^2\) છે, જે નક્કર ગોળાને અનુરૂપ છે.
જવાબ: નક્કર ગોળો
Physics ના વધુ પ્રશ્નો
- તાપમાન સ્કેલ \(X\) પર, પાણીનું ઉકળવાનું તાપમાન \(65^{\circ}\,X\), અને ફ્રિઝ (બરફ) થવાનું તાપમાન \(-15^{\circ}\,X\) છે.એવું ધારો કે \(X\) સ્કેલ એ રેખીય છે. ફેરેનહીટ સ્કેલમાં \(-95^{\circ}\,X\) તાપમાનને સમતુલ્ય તાપમાન \(.......^{\circ} F\) હશે.JEE Mains 2023 મધ્યમ
- એક સમાન લાકડી \(A B\) જેનું દળ \(2 \mathrm{~kg}\) અને લંબાઈ \(30 \mathrm{~cm}\) છે, તે લીસી સમક્ષિતિજ સપાટી પર સ્થિર અવસ્થામાં છે. છેડા \(B\) પર \(0.2\ \mathrm{Ns}\) નો બળનો આઘાત લાગુ પાડવામાં આવે છે. લાકડીને કાટખૂણે ફરવા માટે લાગતો સમય \(\frac{\pi}{\mathrm{x}}\ \mathrm{s}\) હશે, જ્યાં X = _______.JEE Mains 2024 અઘરું
- એક ગેલ્વેનોમીટર પૂર્ણ આવર્તન માટે \(10^{-4}\, A\) જેટલો પ્રવાહ માપી શકે છે. તેને \(0 -5\, V\) માપી શકે તેવા વોલ્ટમીટરમાં ફેરવવા માટે શ્રેણીમાં \(2\, M\,\Omega \) જેટલો અવરોધ જોડાવો પડે છે.તો આ ગેલ્વેનોમીટરને \(0-10\, mA\) પ્રવાહ માપી શકે તેવા એમીટરમાં ફેરવવા માટે કેટલા ......\(\Omega \) શંટ અવરોધ જોડવો પડે?JEE Mains 2019 મધ્યમ
- નીચે મુજબ કથન આપેલ છે. કથન \(I:\) વાયુનું તાપમાન \(-73^{\circ}\,C\) છે. જ્યારે વાયુન \(527^{\circ}\,C\) સુધી ગરમ કરવામાં આવે ત્યારે અણુઓની સરેરાશ વર્ગિતવેગનું વર્ગમૂળ બમણુ થાય છે. કથન \(II:\) આદર્શવાયુના દબાણ અને કદનો ગુણાકાર અણુઓની રૅખીય ગતિઉર્જાના બરાબર હોય છે. ઉપર્યુક્ત બંને કથનના સંદર્ભમાં, નીચે આપેલ વિકલ્પોમાંથી સાચો ઉત્તર પસંદ કરો.JEE Mains 2023 મધ્યમ
- ધાતુના સમઘન પર \(4\;GPa\) જેટલું હાઇડ્રોસ્ટેટિક દબાણ લગાવવામાં આવે છે. તો સમઘનની બાજુની લંબાઈમાં થતો પ્રતિશત ફેરફાર કેટલા \(\%\) હશે? (ધાતુનો બલ્ક મોડ્યુલસ \(B =8 \times 10^{10}\, Pa\) )JEE Mains 2020 મધ્યમ
- \(2 \,{kg}\) દળ અને \(0.6\, {m}\) લંબાઈનો સ્ટીલનો સળિયો ટેબલ પર શિરોલંબ રાખીને નીચેના છેડાને જડિત કરેલ છે અને તે શિરોલંબ સમતલમાં મુક્ત રીતે ભ્રમણ કરી શકે છે. ઉપરના છેડાને ધક્કો આપવામાં આવે છે જેથી સળિયો ગુરુત્વાકર્ષણ અસર હેઠળ નીચે આવે, તેના નીચલા જડિત છેડાના કારણે થતાં ઘર્ષણને અવગણતા, સળિયાનો મુક્ત છેડો જ્યારે તેના સૌથી નીચી સ્થિતિમાંથી પસાર થાય છે ત્યારે તેની ઝડપ (\({ms}^{-1}\) માં) કેટલી હશે?. (\(g =10\, {ms}^{-2}\) લો )JEE Mains 2021 અઘરું
JEE Mains ના વધુ PYQ
- એક લેડની બુલેટ (ગોળી) ધન વસ્તુમાં ધૂસી જાય છે અને પીગળે છે. એવું ધારતાં કે તેની ગતિઊર્જાની \(40 \%\) ઊર્જા તેને ગરમ કરવામાં વપરાય છે, તો બુલેટની પ્રારંભિક ઝડપ ........... \(ms ^{-1}\) હશે. (બુલેટનું પ્રારંભિક તાપમાન \(=127^{\circ} C\), બુલેટનું ગલનબિંદુ (પિગલન બિંદુ) \(=327^{\circ} C\), લેડ માટે ગલન ગુપ્ત ઉષ્મા = \(2.5 \times 10^{4} \,J kg ^{-1}\), લેડ માટ વિશિષ્ટ ઉષ્મા ધારિતા = \(125 \,J / kg K )\)JEE Mains 2022 મધ્યમ
- જે \(e\) વિદ્યુતભાર હોય, \(c\) મુક્ત અવકાશમાં પ્રકાશની ઝડપ હોય અને \(h\) પ્લાન્ક અચળાંક હોય, તો \(\frac{1}{4 \pi \varepsilon_{0}} \frac{| e |^{2}}{h c}\) સૂત્રનું પરિમાણ .....JEE Mains 2021 અઘરું
- સીધી રેખામાં સરળ આવર્ત ગતિ કરતાં પદાર્થ માટે નીચે પૈકી કયું સમીકરણ મળે? જ્યાં \(x\) સ્થાનાંતર અને \(a, b, c\) ધન અચળાંકો છે?JEE Mains 2014 મધ્યમ
- ધાતુનું કાર્ય વિધેય 3 eV છે. ફોટોઈલેક્ટ્રોનનું ઉત્સર્જન કરવા માટે જરૂરી દ્રશ્ય પ્રકાશનો રંગ કયો છે?JEE Mains 2025 સરળ