JEE Mains · Physics · STD 12 - સ્થિત વિદ્યુતસ્થિતિમાન અને કેપેસિટન્સ
- JEE Mains 2026
- મધ્યમ
- MCQ
એક સમાંતર પ્લેટ હવા કેપેસિટરની કેપેસિટન્સ \(C\) છે. જ્યારે તેને આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ \(K = 5\) પરાવૈદ્યુત અચળાંક વડે અડધું ભરવામાં આવે છે, ત્યારે કેપેસિટન્સમાં થતો ટકાવારી વધારો _______ છે.

જવાબ ચકાસવા માટે એક વિકલ્પ પસંદ કરો.
જવાબ અને ઉકેલ
સાચો જવાબ
(B) \(66.67\)
પગલાવાર ઉકેલ
વિગતવાર સમજૂતી
હવા કેપેસિટરની પ્રારંભિક કેપેસિટન્સ નીચે મુજબ અપાય છે:
\(C = \dfrac{\epsilon_0 A}{d}\)
જ્યારે કેપેસિટરને \(d/2\) જાડાઈના પરાવૈદ્યુત વડે અડધું ભરવામાં આવે છે, ત્યારે તેને શ્રેણીમાં જોડેલા બે કેપેસિટર તરીકે ગણી શકાય.
પરાવૈદ્યુત ભરેલા ભાગની કેપેસિટન્સ:
\(C_1 = \dfrac{K \epsilon_0 A}{d/2} = \dfrac{2K \epsilon_0 A}{d} = 2KC\)
હવા ભરેલા ભાગની કેપેસિટન્સ:
\(C_2 = \dfrac{\epsilon_0 A}{d/2} = \dfrac{2 \epsilon_0 A}{d} = 2C\)
શ્રેણી જોડાણની સમતુલ્ય કેપેસિટન્સ \(C_{eq}\) છે:
\(C_{eq} = \dfrac{C_1 C_2}{C_1 + C_2} = \dfrac{(2KC)(2C)}{2KC + 2C} = \dfrac{2K}{K+1} C\)
\(K = 5\) મૂકતા:
\(C_{eq} = \dfrac{2(5)}{5+1} C = \dfrac{10}{6} C = \dfrac{5}{3} C\)
કેપેસિટન્સમાં થતો વધારો છે:
\(\Delta C = C_{eq} - C = \dfrac{5}{3} C - C = \dfrac{2}{3} C\)
કેપેસિટન્સમાં થતો ટકાવારી વધારો છે:
\(\% \text{ increase} = \dfrac{\Delta C}{C} \times 100 = \dfrac{2}{3} \times 100 \approx 66.67\%\)
જવાબ: \(66.67\)
\(C = \dfrac{\epsilon_0 A}{d}\)
જ્યારે કેપેસિટરને \(d/2\) જાડાઈના પરાવૈદ્યુત વડે અડધું ભરવામાં આવે છે, ત્યારે તેને શ્રેણીમાં જોડેલા બે કેપેસિટર તરીકે ગણી શકાય.
પરાવૈદ્યુત ભરેલા ભાગની કેપેસિટન્સ:
\(C_1 = \dfrac{K \epsilon_0 A}{d/2} = \dfrac{2K \epsilon_0 A}{d} = 2KC\)
હવા ભરેલા ભાગની કેપેસિટન્સ:
\(C_2 = \dfrac{\epsilon_0 A}{d/2} = \dfrac{2 \epsilon_0 A}{d} = 2C\)
શ્રેણી જોડાણની સમતુલ્ય કેપેસિટન્સ \(C_{eq}\) છે:
\(C_{eq} = \dfrac{C_1 C_2}{C_1 + C_2} = \dfrac{(2KC)(2C)}{2KC + 2C} = \dfrac{2K}{K+1} C\)
\(K = 5\) મૂકતા:
\(C_{eq} = \dfrac{2(5)}{5+1} C = \dfrac{10}{6} C = \dfrac{5}{3} C\)
કેપેસિટન્સમાં થતો વધારો છે:
\(\Delta C = C_{eq} - C = \dfrac{5}{3} C - C = \dfrac{2}{3} C\)
કેપેસિટન્સમાં થતો ટકાવારી વધારો છે:
\(\% \text{ increase} = \dfrac{\Delta C}{C} \times 100 = \dfrac{2}{3} \times 100 \approx 66.67\%\)
જવાબ: \(66.67\)
Physics ના વધુ પ્રશ્નો
- નીચે બે વિધાનો આપેલા છે. વિધાન \(I\) : જો પૃથ્વીની આજુબાજુ ફરતા ઉપગ્રહની કુલ ઊર્જા \(E\) હોય તો તેની સ્થિતિ ઊર્જા \(\frac{ E }{2}\) હશે. વિધાન \(II\) : કક્ષામાં ગતિ કરતા ઉપગ્રહની ગતિઊર્જા, કુલ ઊર્જા \(E\) ના અડધા મૂલ્ય બરાબર છે. ઉપરોક્ત વિધાનોના આધારે, નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો.JEE Mains 2023 મધ્યમ
- બે ગ્રહો \(A\) અને \(B\) ના દળ અનુક્રમે \(m_1\) અને \(m_2\) છે, જે સૂર્યની આસપાસ \(r_1\) અને \(r_2\) ત્રિજ્યાની વર્તુળાકાર કક્ષાઓમાં ભ્રમણ કરે છે. જો \(A\) નું કોણીય વેગમાન \(\mathrm{L}\) અને \(B\) નું \(3L\) હોય, તો તેમના આવર્તકાળનો ગુણોત્તર \(\left(\frac{T_A}{T_B}\right)\) _______ છે.JEE Mains 2024 અઘરું
- નીચે દર્શાવેલ ન્યુક્લિયર પ્રક્રિયા \(D \stackrel{\alpha}{\rightarrow} D_{1} \stackrel{\beta^{-}}{\rightarrow} D_{2} \stackrel{\alpha}{\rightarrow} D_{3} \stackrel{\gamma}{\rightarrow} D_{4}\) માં \(D\) નો પરમાણુ દળાંક \(182\) અને પરમાણુ ક્રમાંક \(74\) છે. \(D_{4}\) નો પરમાણુ દળાંક અને પરમાણુ ક્રમાંક અનુક્રમે ......... હશે.JEE Mains 2022 મધ્યમ
- બે સમાંતર અરીસાઓ \(A\) અને \(B\) \(10\,cm\) પર અલગ ગોઠવેલા છે. એક પદાર્થ બિંદુ \(O\) અરીસા \(A\) થી \(2\,cm\) અંતરે આવેલું છે. બીજા નજીકના પ્રતિબિંબનું અંતર અરીસા \(A\) ની પાછળ અરીસા \(A\) થી \(......cm\) છે.
JEE Mains 2023 મધ્યમ - એક નળાકાર પાત્રની \(40\) cm ત્રિજ્યા છે અને તે પાણીથી સંપૂર્ણપણે ભરેલું છે, તેની ક્ષમતા \(528\) dm\(^3\) (dm : ડેસીમીટર) છે. આ પાત્રને પાત્ર જેટલી જ ઊંચાઈ ધરાવતા એક નક્કર બ્લોક પર મૂકવામાં આવે છે. જો પાણીની સપાટીની ટોચથી \(70\) cm નીચે એક નાનું છિદ્ર બનાવવામાં આવે, તો શરૂઆતમાં જમીન પર પડતા પાણીની આડી રેન્જ __________ cm છે.JEE Mains 2026 અઘરું
- \(SI\) એકમ પદ્ધતિમાં એક પદાર્થની ઘનતા \(128 \,kg \,m^{-3}\) છે. કોઇ ચોક્કસ એકમ પદ્ધતિ કે જેમાં લંબાઇનો એકમ \(25\, cm\) અને દળનો એકમ \(50\, g\) હોય, તો પદાર્થની ઘનતાનું મૂલ્ય કેટલું હશે?JEE Mains 2019 મધ્યમ
JEE Mains ના વધુ PYQ
- આકૃતિમાં બે ત્રિજ્યાવર્તી રેખાથી જોડેલ બે વર્તુળાકાર ચાપ ધરાવતો એક પ્રવાહ લૂપ દર્શાવેલ છે. તેમાંથી \(10\ A\) પ્રવાહ પસાર થાય છે. બિંદુ \(O\) આગળ ચુંબકીયક્ષેત્ર _____ ની નજીક હશે.
JEE Mains 2019 મધ્યમ - શિરોલંબ સમતલમાં એક પાતળી નળીને વાળીને \(r\) ત્રિજ્યાનું વર્તુળ બનાવવામાં આવે છે.\({\rho _1}\) અને \({\rho _2}\left( {{\rho _1} > {\rho _2}} \right)\) ઘનતા ધરાવતા બે સમાન કદબા એકબીજામાં મિશ્ર ના થાય તેવા પ્રવાહી દ્વારા અડધું વર્તુળ ભરેલ છે.શિરોલંબ અને બંને પ્રવાહી મળતા હોય તે સપાટી વચ્ચે વચ્ચેનો ખૂણો \(\theta\) કેટલો થાય?JEE Mains 2018 અઘરું
- \(5 \times 10^{18}\, m^{-3}\) ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા, \(5 \times 10^{19}\, m^{-3}\) હોલની સંખ્યા, \(2 .0\, m^2\, v^{-1}\, s^{-1}\) ઇલેક્ટ્રોન મોબિલિટી અને \(0.01\, m^2\, v^{ -1}\, s^{-1}\) હૉલ મોબિલિટી ધરાવતા અર્ધવાહક પદાર્થની વાહકતા(\({\left( {\Omega - m} \right)^{ - 1}}\) માં) કેટલી થાય? (ઇલેક્ટ્રોનનો વિજભાર\(=1.6 \times 10^{-19}\, C\))JEE Mains 2017 મધ્યમ
- \(4000\) પ્રાથમિક ગુચળાના આંટા ધરાવતા સ્ટેપ ડાઉન ટ્રાન્સફોર્મરને \(2300\,V\) ના પાવર સ્ત્રોત સાથે જોડતા તે \(230\,V\) આઉટપુટ આપે છે. જો ટ્રાન્સફોર્મરના પ્રાથમિક ગુચળામાંથી \(5\,A\) નો પ્રવાહ વહેતો હોય અને તેની કાર્યક્ષમતા \(90\%\) હોય તો તેનો આઉટપુટ પ્રવાહ \(A\) માં કેટલો હશે?JEE Mains 2019 મધ્યમ
- એક \(16 \Omega\) ના તારને ચોરસ લૂપ બનાવવા માટે વાળવામાં આવે છે. તેની એક બાજુના છેડાઓ વચ્ચે \(1 \Omega\) આંતરિક અવરોધવાળી \(9 V\) ની બેટરીને જોડવામાં આવે છે. જો \(4 \mu F\) નું કેપેસીટર લૂપના વિકર્ણો સાથે જોડવામાં આવે તો કેપેસીટરમાં સંગ્રહીત ઊર્જા \(\frac{x}{2} \mu J\) થાય છે. જ્યાં \(x=\) _________.JEE Mains 2024 અઘરું
- આપેલ આકૃતિમાં દર્શાવેલ નેટવર્કનો પરિણામી અવરોધનું મૂલ્ય _______ છે.
JEE Mains 2024 અઘરું