JEE Mains · Physics · STD 12 - ગતિમાન વિધુતભારો અને ચુંબકત્વ
- JEE Mains 2026
- અઘરું
- MCQ
\(2\) cm ત્રિજ્યાવાળું અને એકમ લંબ સદિશ \(\hat{n} = \dfrac{\hat{k}+\hat{i}}{\sqrt{2}}\) ધરાવતું એક વિદ્યુતપ્રવાહધારિત વર્તુળાકાર ગૂંચળું, ચુંબકીય ક્ષેત્ર \(\vec{B} = B_0(3\hat{i}+2\hat{k})\) માં મૂકેલું છે. જો \(B_0 = 4\times 10^{-3}\) T અને પ્રવાહ \(I=100\sqrt{2}\) A હોય, તો ગૂંચળા વડે અનુભવાતું ટોર્ક ________ Wb·A છે. (\(\pi=3.14\))
જવાબ ચકાસવા માટે એક વિકલ્પ પસંદ કરો.
જવાબ અને ઉકેલ
સાચો જવાબ
(D) \(5024\times 10^{-7}\,\hat{j}\)
પગલાવાર ઉકેલ
વિગતવાર સમજૂતી
સ્પષ્ટીકરણ:
1. ચુંબકીય દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા (\( \vec{M} \)): વિદ્યુતપ્રવાહધારિત લૂપની ચુંબકીય દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા નીચેના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે:
\( \vec{M} = I \cdot A \cdot \hat{n} \)
2. વર્તુળાકાર લૂપનું ક્ષેત્રફળ (\( A \)):
આપેલ ત્રિજ્યા, \( r = 2\text{ cm} = 2 \times 10^{-2}\text{ m} \)
\( A = \pi r^2 = \pi \left(2 \times 10^{-2}\text{ m}\right)^2 = 4\pi \times 10^{-4}\text{ m}^2 \)
3. \( \vec{M} \) ની ગણતરી:
\( I = 100\sqrt{2}\text{ A} \) and \( \hat{n} = \frac{\hat{i} + \hat{k}}{\sqrt{2}} \) ની કિંમતો મૂકતા:
\( \vec{M} = \left(100\sqrt{2}\right) \times \left(4\pi \times 10^{-4}\right) \times \left(\frac{\hat{i} + \hat{k}}{\sqrt{2}}\right) \)
\( \vec{M} = 4\pi \times 10^{-2}(\hat{i} + \hat{k})\text{ A}\cdot\text{m}^2 \)
4. ટોર્ક (\( \vec{\tau} \)): સમાન ચુંબકીય ક્ષેત્રમાં ચુંબકીય દ્વિધ્રુવ પર લાગતું ટોર્ક નીચે મુજબ છે:
\( \vec{\tau} = \vec{M} \times \vec{B} \)
અહીં આપેલ છે, \( \vec{B} = 4 \times 10^{-3}(3\hat{i} + 2\hat{k})\text{ T} \)
કિંમતો મૂકતા:
\( \vec{\tau} = \left[4\pi \times 10^{-2}(\hat{i} + \hat{k})\right] \times \left[4 \times 10^{-3}(3\hat{i} + 2\hat{k})\right] \)
\( \vec{\tau} = 16\pi \times 10^{-5} \left[ (\hat{i} + \hat{k}) \times (3\hat{i} + 2\hat{k}) \right] \)
5. સદિશ ગુણાકાર (Cross Product) ની ગણતરી:
સદિશ ગુણાકારના નિયમો (\( \hat{i}\times\hat{i}=0 \), \( \hat{i}\times\hat{k}=-\hat{j} \), \( \hat{k}\times\hat{i}=\hat{j} \), \( \hat{k}\times\hat{k}=0 \)) નો ઉપયોગ કરતાં:
\( (\hat{i} + \hat{k}) \times (3\hat{i} + 2\hat{k}) = 2(\hat{i} \times \hat{k}) + 3(\hat{k} \times \hat{i}) = -2\hat{j} + 3\hat{j} = \hat{j} \)
તેથી:
\( \vec{\tau} = 16\pi \times 10^{-5}\hat{j} \)
6. \( \pi = 3.14 \) મૂકતા:
\( \vec{\tau} = 16 \times 3.14 \times 10^{-5}\hat{j} = 50.24 \times 10^{-5}\hat{j} = 5024 \times 10^{-7}\hat{j}\text{ Wb}\cdot\text{A} \)
આથી, સાચો જવાબ વિકલ્પ D છે.
1. ચુંબકીય દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા (\( \vec{M} \)): વિદ્યુતપ્રવાહધારિત લૂપની ચુંબકીય દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા નીચેના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે:
\( \vec{M} = I \cdot A \cdot \hat{n} \)
2. વર્તુળાકાર લૂપનું ક્ષેત્રફળ (\( A \)):
આપેલ ત્રિજ્યા, \( r = 2\text{ cm} = 2 \times 10^{-2}\text{ m} \)
\( A = \pi r^2 = \pi \left(2 \times 10^{-2}\text{ m}\right)^2 = 4\pi \times 10^{-4}\text{ m}^2 \)
3. \( \vec{M} \) ની ગણતરી:
\( I = 100\sqrt{2}\text{ A} \) and \( \hat{n} = \frac{\hat{i} + \hat{k}}{\sqrt{2}} \) ની કિંમતો મૂકતા:
\( \vec{M} = \left(100\sqrt{2}\right) \times \left(4\pi \times 10^{-4}\right) \times \left(\frac{\hat{i} + \hat{k}}{\sqrt{2}}\right) \)
\( \vec{M} = 4\pi \times 10^{-2}(\hat{i} + \hat{k})\text{ A}\cdot\text{m}^2 \)
4. ટોર્ક (\( \vec{\tau} \)): સમાન ચુંબકીય ક્ષેત્રમાં ચુંબકીય દ્વિધ્રુવ પર લાગતું ટોર્ક નીચે મુજબ છે:
\( \vec{\tau} = \vec{M} \times \vec{B} \)
અહીં આપેલ છે, \( \vec{B} = 4 \times 10^{-3}(3\hat{i} + 2\hat{k})\text{ T} \)
કિંમતો મૂકતા:
\( \vec{\tau} = \left[4\pi \times 10^{-2}(\hat{i} + \hat{k})\right] \times \left[4 \times 10^{-3}(3\hat{i} + 2\hat{k})\right] \)
\( \vec{\tau} = 16\pi \times 10^{-5} \left[ (\hat{i} + \hat{k}) \times (3\hat{i} + 2\hat{k}) \right] \)
5. સદિશ ગુણાકાર (Cross Product) ની ગણતરી:
સદિશ ગુણાકારના નિયમો (\( \hat{i}\times\hat{i}=0 \), \( \hat{i}\times\hat{k}=-\hat{j} \), \( \hat{k}\times\hat{i}=\hat{j} \), \( \hat{k}\times\hat{k}=0 \)) નો ઉપયોગ કરતાં:
\( (\hat{i} + \hat{k}) \times (3\hat{i} + 2\hat{k}) = 2(\hat{i} \times \hat{k}) + 3(\hat{k} \times \hat{i}) = -2\hat{j} + 3\hat{j} = \hat{j} \)
તેથી:
\( \vec{\tau} = 16\pi \times 10^{-5}\hat{j} \)
6. \( \pi = 3.14 \) મૂકતા:
\( \vec{\tau} = 16 \times 3.14 \times 10^{-5}\hat{j} = 50.24 \times 10^{-5}\hat{j} = 5024 \times 10^{-7}\hat{j}\text{ Wb}\cdot\text{A} \)
આથી, સાચો જવાબ વિકલ્પ D છે.
Physics ના વધુ પ્રશ્નો
- \(1\) g દળનું એક વરસાદનું ટીપું \(1\) km ઊંચાઈએથી શૂન્ય વેગથી શરૂઆત કરે છે. તે જમીન પર \(5\) m/s ની ઝડપથી અથડાય છે. અજ્ઞાત અવરોધક બળ દ્વારા થયેલું કાર્ય _______ J છે. (\(g = 10\) m/s\(^2\) લો)JEE Mains 2026 મધ્યમ
- જો \(M_0\) એ આઇસોટોપ \({ }_5^{12} B\) નું દળ હોય, \(M_p\) અને \(M_n\) પ્રોટોન અને ન્યુટ્રોનના દળ હોય, તો આઇસોટોપની ન્યુક્લિયર બંધન ઊર્જા _______ છે.JEE Mains 2024 અઘરું
- જ્યારે કળ \(K_1\) બંધ હોય અને \(K_2\) ખુલ્લી હોય ત્યારે ગેલ્વેનોમીટરનું આવર્તન \(\theta_0\) બરાબર છે (આકૃતિ જુઓ). \(K_2\) ને પણ બંધ કરતા તથા \(R_2\) ને \(5\,\Omega \) ગોઠાવતાં ગેલ્વેનોમીટરમાં આવર્તન \(\frac{{\theta _0}}{5}\) થાય છે. તો આ ગેલ્વેનોમીટરનો અવરોધ કેટલા ............ \(\Omega\) હશે? (બેટરીનો આંતરિક અવરોધ અવગણો).
JEE Mains 2019 અઘરું - આકૃતિમાં દર્શાવ્યા પ્રમાણે \(m\) દ્રવ્યમાનને બે દોરી વચ્ચે લગાવેલ છે. બે સ્પ્રિંગોના સ્પ્રિંગ અચળાંક \(K_1\) અને \(K _2\) છે. ઘર્ષણ મુકત સપાટી પર \(m\) દળના દોલનનો આવર્તકાળ છે.
JEE Mains 2023 મધ્યમ - \(R\) ત્રિજ્યા ધરાવતો એક ઘન ગોળો તેના કેન્દ્રથી \(3R\) અંતરે રહેલા કણને \(F_1\) જેટલા બળ દ્વારા ગુરુત્વાકર્ષણ બળ થી આકર્ષે છે. હવે, ગોળામાં \(\left(\frac{R}{2}\right)\) જેટલી ગોલીય બખોલ (છિદ્ર) કરવામાં આવે છે (આકૃત્તિમાં દર્શાવ્યા મુજબ) અને બળ \(F_2\) થાય છે. \(F _{1}: F _{2}\) નું મૂલ્ય ........... છે.
JEE Mains 2021 અઘરું - એક \(500\; g\) દળનો ગોળો સમક્ષિતિજ સમતલમાં સરક્યાં વગર ગબડે છે.તેનું કેન્દ્ર \(5.00\; \mathrm{cm} / \mathrm{s}\) ની ઝડપથી ગતિ કરતું હોય તો તેની ગતિઉર્જા કેટલી હશે?JEE Mains 2020 મધ્યમ
JEE Mains ના વધુ PYQ
- \(\left( P _{1}, V _{1}\right)\) એ રહેલ એક મોલ આદર્શ વાયુનું પ્રતિવર્તીય અને સમતાપીય વિસ્તરણ \((A\) થી \(B)\) કરાવવામાં આવે, ત્યારે તેનું દબાણ મૂળ દબાણ કરતાં અડધું થાય છે. (આકૃતિ જુઓ) ત્યારબાદ તેનું અચળ કદે ત્યાં સુધી ઠારણ કરવામાં આવે છે કે જેથી તેનું દબાણ મૂળ દબાણ કરતાં ચોથા ભાગનું થાય \(( B \rightarrow C )\) ત્યારબાદ પ્રતિવર્તી સમોષ્મી દબાણ દ્વારા \((C\) થી \(A)\)તેની મૂળ સ્થિતિ પ્રાપ્ત કરવામાં આવે છે. વાયુ દ્વારા થતું ચોખ્ખું કાર્ય ..... છે.
JEE Mains 2021 અઘરું - \(0^{\circ}\,C\) અને \(100^{\circ}\,C\) તાપમાને ઉદગમના છેડા વચ્યે જોડેલા વાહકમાંથી વહેતો પ્રવાહ અનુક્રમે \(2\,A\) અને \(1.2\,A\) છે.તો \(50^{\circ}\,C\) વખતે વાહકમાંથી વહેતો પ્રવાહ \(.........\times 10^2\,mA\) થશે.JEE Mains 2023 અઘરું
- પરિપથમાં \(A\) થી \(C\) તરફ વહેતા પ્રવાહ \(i_{1}\) ........ \(A\)
JEE Mains 2020 મધ્યમ - નાઇટ્રોજન વાયુ \(300^{\circ} C\) તાપમાને છે. તો કયા તાપમાને (\(K\) માં) \(H _{2}\) વાયુ અણુની \(rms\) ઝડપ \(N_{2}\) વાયુના અણુની \(rms\) ઝડપ જેટલી થાય? (\(N _{2}\) વાયુનું મોલર દળ \(28\, g\))JEE Mains 2020 મધ્યમ