JEE Mains · Physics · STD 11 - ગુરુત્વાકર્ષણ
- JEE Mains 2026
- મધ્યમ
- MCQ
એક \(m\) દળનો પદાર્થ પૃથ્વીની સપાટી પરથી પૃથ્વીની ત્રિજ્યા (\(R_e\)) કરતાં બમણી ઊંચાઈએ લઈ જવામાં આવે છે. તો તેની સ્થિતિઊર્જામાં થતો વધારો _______ હશે.
(જ્યાં \(g\) એ પૃથ્વીની સપાટી પર ગુરુત્વાકર્ષણ પ્રવેગ છે)
જવાબ ચકાસવા માટે એક વિકલ્પ પસંદ કરો.
જવાબ અને ઉકેલ
સાચો જવાબ
(D) \(\dfrac{2}{3}mgR_e\)
પગલાવાર ઉકેલ
વિગતવાર સમજૂતી
પૃથ્વીની સપાટી પર પદાર્થની પ્રારંભિક સ્થિતિઊર્જા આ મુજબ અપાય છે:
\(U_i = -\dfrac{GMm}{R_e}\)
પૃથ્વીની સપાટીથી \(h = 2R_e\) ઊંચાઈએ પદાર્થની અંતિમ સ્થિતિઊર્જા આ મુજબ છે:
\(U_f = -\dfrac{GMm}{R_e + h} = -\dfrac{GMm}{R_e + 2R_e} = -\dfrac{GMm}{3R_e}\)
સ્થિતિઊર્જામાં થતો વધારો આ મુજબ છે:
\(\Delta U = U_f - U_i = -\dfrac{GMm}{3R_e} - \left(-\dfrac{GMm}{R_e}\right)\)
\(\Delta U = \dfrac{GMm}{R_e} \left(1 - \dfrac{1}{3}\right) = \dfrac{2GMm}{3R_e}\)
પૃથ્વીની સપાટી પર ગુરુત્વાકર્ષણ પ્રવેગ \(g = \dfrac{GM}{R_e^2}\) છે, જે દર્શાવે છે કે \(GM = gR_e^2\).
આ કિંમત મૂકતાં, આપણને મળે છે:
\(\Delta U = \dfrac{2(gR_e^2)m}{3R_e} = \dfrac{2}{3}mgR_e\)
જવાબ: \(\dfrac{2}{3}mgR_e\)
\(U_i = -\dfrac{GMm}{R_e}\)
પૃથ્વીની સપાટીથી \(h = 2R_e\) ઊંચાઈએ પદાર્થની અંતિમ સ્થિતિઊર્જા આ મુજબ છે:
\(U_f = -\dfrac{GMm}{R_e + h} = -\dfrac{GMm}{R_e + 2R_e} = -\dfrac{GMm}{3R_e}\)
સ્થિતિઊર્જામાં થતો વધારો આ મુજબ છે:
\(\Delta U = U_f - U_i = -\dfrac{GMm}{3R_e} - \left(-\dfrac{GMm}{R_e}\right)\)
\(\Delta U = \dfrac{GMm}{R_e} \left(1 - \dfrac{1}{3}\right) = \dfrac{2GMm}{3R_e}\)
પૃથ્વીની સપાટી પર ગુરુત્વાકર્ષણ પ્રવેગ \(g = \dfrac{GM}{R_e^2}\) છે, જે દર્શાવે છે કે \(GM = gR_e^2\).
આ કિંમત મૂકતાં, આપણને મળે છે:
\(\Delta U = \dfrac{2(gR_e^2)m}{3R_e} = \dfrac{2}{3}mgR_e\)
જવાબ: \(\dfrac{2}{3}mgR_e\)
Physics ના વધુ પ્રશ્નો
- \(R\) અવરોધના નિયમિત તારના બનેલા \(n\) બાજુવાળા બહુકોણના બે ક્રમિક ખૂણાઓ વચ્ચેનો સમતુલ્ય અવરોધ \(............\) થશે.JEE Mains 2023 મધ્યમ
- \(72 \,\Omega\) અવરોધ ધરાવતા ગેલ્વેનોમીટરને \(8 \,\Omega\) નો શંટ જોડતાં, કુલ પ્રવાહનો \(.....\) પ્રતિશત પ્રવાહ ગેલ્વેનોમીટરમાંથી પસાર થશે.JEE Mains 2022 મધ્યમ
- એક બ્લોકને સમક્ષિતિજ સાથે \(45°\) ના ખૂણે નમેલા સમતલ પરથી નીચે સરકવા માટે \(t\) સમય લાગે છે. જો સપાટીને લીસી (ઘર્ષણ રહિત) બનાવવામાં આવે, તો બ્લોકને સમતલ પરથી નીચે સરકવા માટે \(\dfrac{t}{2}\) સમય લાગે છે. બ્લોક અને નમેલા સમતલ વચ્ચેનો ઘર્ષણાંક \(\left(\dfrac{\alpha}{100}\right)\) છે. \(\alpha\) નું મૂલ્ય __________ છે.JEE Mains 2026 અઘરું
- વાયુના અણુંની ઓરડાના તાપમાન \((300\,K)\) આગળ ડી બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ \(\lambda_1\) છે. જો વાયુનું તાપમાન \(600\,K\) સુધી વધારવામાં આવે, તો આ જ વાયુના અણુંની ડી બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ ............ થશે.JEE Mains 2023 મધ્યમ
- \(50\,\Omega \) અવરોધને \(5\,V\) ની બેટરી સાથે જોડેલ છે. \(100\, \Omega \) અવરોધ ધરાવતા ગેલ્વેનોમીટર સાથે \(r_s\) જેટલો અવરોધ જોડીને એમીટર બનાવવામાં આવે છે જેનો ઉપયોગ અવરોધમાંથી પસાર થતો પ્રવાહ માપવા માટે થાય છે. જો માપતો પ્રવાહ એ એમીટર ના હોય ત્યારના પ્રવાહના \(1\% \) ની અંદર હોય તો કેટલો \(r_s\) અવરોધ ગેલ્વેનોમીટર સાથે કેવી રીતે જોડાવો પડે?JEE Mains 2016 અઘરું
- ઉગમ બિંદુથી \(x-\) અક્ષ પર ત્રણ વિદ્યુતભારો \(+Q, q\) અને \(+Q \) અનુક્રમે \(0,\frac d2\) અને \(d\) આગળ મુકેલ છે. જો \(x=0\) આગળ મુકેલ \(+Q\) દ્વારા અનુભવાતું કુલ બળ શૂન્ય હોય તો \(q\) નું મૂલ્ય કેટલું હશે.JEE Mains 2019 અઘરું
JEE Mains ના વધુ PYQ
- \(1 \;\mathrm{m}\) લંબાઈ ધરાવતા એક નળાકારને એવી ધાતુમાથી બનાવેલ છે કે જેનો રેખીય પ્રસરણાંક ખૂબ નાનો છે તેને \(0^{\circ} \mathrm{C}\) તાપમાને રહેલ પાણીની સપાટી ઉપર મુક્તા તેની \(20\; \mathrm{cm}\) લંબાઈ સપાટીથી ઉપર રહે છે.જ્યારે પાણીનું તાપમાન વધીને \(4^{\circ} \mathrm{C}\) થાય ત્યારે નળાકારની \(21 \;\mathrm{cm}\) લંબાઈ સપાટીથી ઉપર રહે છે, તો \(\mathrm{T}=4^{\circ} \mathrm{C}\) એ \(\mathrm{T}=0^{\circ} \mathrm{C}\) ની સાપેક્ષે ઘનતા લગભગ કેટલી થાય?JEE Mains 2020 મધ્યમ
- સાબુના પરપોટાની અંદરનું દબાણ બહારના દબાણ કરતાં _______ જેટલા પ્રમાણથી વધારે હોય છે. (આપેલ છે : \(\mathrm{R}=\) પરપોટાની ત્રિજ્યા, \(\mathrm{S}=\) પરપોટાનું પૃષ્ઠતાણ)JEE Mains 2024 અઘરું
- \(LCR\) પરિપથમાં ઉદગમનો મહત્તમ વૉલ્ટેજ \(250\, V\) છે. જો તેમાં \(R =8 \Omega, L =24\, mH\) અને \(C =60 \mu F\) શ્રેણીમાં હોય તો અનુનાદ માટેનો પાવર \(x\, kW\) મળે છે તો \(x\)નું મૂલ્ય નજીકના પૂર્ણાંકમાં કેટલું હશે?JEE Mains 2021 મધ્યમ
- આકૃતિમાં દર્શાવેલ ગરગડી એક પાતળી ધાર (રિમ) અને ધારના વ્યાસ જેટલી લંબાઈના બે સળિયાનો ઉપયોગ કરીને બનાવવામાં આવી છે. ધાર અને દરેક સળિયાનું દળ M છે. M અને m દળના બે બ્લોક ગરગડી પરથી પસાર થતી એક હળવી દોરીના બે છેડા સાથે જોડેલા છે, જે તેના કેન્દ્રની આસપાસ ઊર્ધ્વ સમતલમાં મુક્તપણે ભ્રમણ કરવા માટે હિન્જ્ડ છે. બ્લોક દ્વારા અનુભવાતા પ્રવેગનું મૂલ્ય __________ છે (ધારો કે દોરી ગરગડી પર સરકતી નથી.)
JEE Mains 2026 સરળ - \(L=20\, cm\) લંબાઈ ધરાવતા તારમાંથી અર્ધવર્તુળાકાર ચાપ બનાવવામાં આવે છે.જો ચાપના સમાન બે અડધા ભાગમાં એકસમાન રીતે \(+Q\) અને \(-Q\) \(\left[ {\left| Q \right| = {{10}^3}{\varepsilon _0}} \right]\) કુલંબ વિજભાર પથરાયેલો છે.[જ્યાં \(\varepsilon _0\) એ શૂન્યાવકાશની પરમિટિવિટી (\(SI\)એકમમાં)] અર્ધવર્તુળાકાર ચાપના કેન્દ્ર પાસે કુલ વિદ્યુતક્ષેત્ર કેટલું મળે?
JEE Mains 2015 અઘરું