JEE Mains · Physics · STD 12 - સ્થિત વિદ્યુતસ્થિતિમાન અને કેપેસિટન્સ
- JEE Mains 2026
- મધ્યમ
- સંખ્યાત્મક
નીચેની પરિપથમાં કેપેસિટરમાં સ્થાયી અવસ્થામાં સંગ્રહિત વિદ્યુતભાર ________ \(\mu\)C છે.

જવાબ ચકાસવા માટે એક વિકલ્પ પસંદ કરો.
જવાબ અને ઉકેલ
સાચો જવાબ
(D) 200
પગલાવાર ઉકેલ
વિગતવાર સમજૂતી
સ્થાયી અવસ્થામાં, કેપેસિટર ખુલ્લા પરિપથ તરીકે વર્તે છે, જેનો અર્થ છે કે \(100\ \mu\text{F}\) કેપેસિટર ધરાવતી શાખામાંથી કોઈ પ્રવાહ પસાર થતો નથી. પરિણામે, તેની સાથે શ્રેણીમાં જોડાયેલા ઉપર જમણી બાજુના \(10\ \Omega\) અવરોધમાંથી કોઈ પ્રવાહ પસાર થતો નથી.
કેપેસિટર પરનો વોલ્ટેજ \(4\ \Omega\) ઊભા અવરોધ પરના વોલ્ટેજ જેટલો હશે.
આ વોલ્ટેજ શોધવા માટે પરિપથને સરળ બનાવીએ. ડાબી બાજુનો \(12\ \Omega\) અવરોધ \(12\ \text{V}\) બેટરી સાથે સમાંતરમાં છે, તેથી બાકીના પરિપથ પરનો વોલ્ટેજ \(12\ \text{V}\) રહે છે.
સક્રિય પરિપથના સૌથી જમણા ભાગ માટે, \(4\ \Omega\) ટોચનો અવરોધ, \(4\ \Omega\) ઊભો અવરોધ અને \(2\ \Omega\) નીચેનો અવરોધ શ્રેણીમાં છે. તેમનો સમતુલ્ય અવરોધ છે:
\(R_{\text{right}} = 4\ \Omega + 4\ \Omega + 2\ \Omega = 10\ \Omega\)
આ \(10\ \Omega\) સમતુલ્ય અવરોધ મધ્યમાંના \(10\ \Omega\) ઊભા અવરોધ સાથે સમાંતરમાં છે. આ સમાંતર જોડાણનો સમતુલ્ય અવરોધ છે:
\(R_{\text{mid}} = \dfrac{10 \times 10}{10 + 10} = 5\ \Omega\)
હવે, \(12\ \text{V}\) સ્ત્રોત સાથે જોડાયેલા મુખ્ય પરિપથનો કુલ અવરોધ \(5\ \Omega\) ટોચ-ડાબા અવરોધ, \(5\ \Omega\) સમતુલ્ય મધ્ય અવરોધ અને \(2\ \Omega\) નીચે-ડાબા અવરોધનો સરવાળો છે:
\(R_{\text{total}} = 5\ \Omega + 5\ \Omega + 2\ \Omega = 12\ \Omega\)
આ મુખ્ય શાખામાં \(12\ \text{V}\) સ્ત્રોતમાંથી વહેતો કુલ પ્રવાહ છે:
\(I = \dfrac{12\ \text{V}}{12\ \Omega} = 1\ \text{A}\)
સમાંતર જોડાણ (મધ્ય ભાગ) પરનો વોલ્ટેજ છે:
\(V_{\text{mid}} = I \times R_{\text{mid}} = 1\ \text{A} \times 5\ \Omega = 5\ \text{V}\)
આ \(5\ \text{V}\) જમણી શાખા પર લાગુ પડે છે જેનો કુલ અવરોધ \(10\ \Omega\) છે. આ શાખામાંથી વહેતો પ્રવાહ છે:
\(I_{\text{right}} = \dfrac{5\ \text{V}}{10\ \Omega} = 0.5\ \text{A}\)
\(4\ \Omega\) ઊભા અવરોધ પરનો વોલ્ટેજ છે:
\(V_{4\Omega} = I_{\text{right}} \times 4\ \Omega = 0.5\ \text{A} \times 4\ \Omega = 2\ \text{V}\)
કેપેસિટર આ \(4\ \Omega\) અવરોધ સાથે સમાંતરમાં હોવાથી (તેની શાખામાં \(10\ \Omega\) અવરોધ પર કોઈ વોલ્ટેજ ડ્રોપ ન હોવાથી), કેપેસિટર પરનો વોલ્ટેજ પણ \(2\ \text{V}\) છે.
કેપેસિટરમાં સંગ્રહિત વિદ્યુતભાર છે:
\(Q = C \times V = 100\ \mu\text{F} \times 2\ \text{V} = 200\ \mu\text{C}\)
જવાબ: \(200\)
કેપેસિટર પરનો વોલ્ટેજ \(4\ \Omega\) ઊભા અવરોધ પરના વોલ્ટેજ જેટલો હશે.
આ વોલ્ટેજ શોધવા માટે પરિપથને સરળ બનાવીએ. ડાબી બાજુનો \(12\ \Omega\) અવરોધ \(12\ \text{V}\) બેટરી સાથે સમાંતરમાં છે, તેથી બાકીના પરિપથ પરનો વોલ્ટેજ \(12\ \text{V}\) રહે છે.
સક્રિય પરિપથના સૌથી જમણા ભાગ માટે, \(4\ \Omega\) ટોચનો અવરોધ, \(4\ \Omega\) ઊભો અવરોધ અને \(2\ \Omega\) નીચેનો અવરોધ શ્રેણીમાં છે. તેમનો સમતુલ્ય અવરોધ છે:
\(R_{\text{right}} = 4\ \Omega + 4\ \Omega + 2\ \Omega = 10\ \Omega\)
આ \(10\ \Omega\) સમતુલ્ય અવરોધ મધ્યમાંના \(10\ \Omega\) ઊભા અવરોધ સાથે સમાંતરમાં છે. આ સમાંતર જોડાણનો સમતુલ્ય અવરોધ છે:
\(R_{\text{mid}} = \dfrac{10 \times 10}{10 + 10} = 5\ \Omega\)
હવે, \(12\ \text{V}\) સ્ત્રોત સાથે જોડાયેલા મુખ્ય પરિપથનો કુલ અવરોધ \(5\ \Omega\) ટોચ-ડાબા અવરોધ, \(5\ \Omega\) સમતુલ્ય મધ્ય અવરોધ અને \(2\ \Omega\) નીચે-ડાબા અવરોધનો સરવાળો છે:
\(R_{\text{total}} = 5\ \Omega + 5\ \Omega + 2\ \Omega = 12\ \Omega\)
આ મુખ્ય શાખામાં \(12\ \text{V}\) સ્ત્રોતમાંથી વહેતો કુલ પ્રવાહ છે:
\(I = \dfrac{12\ \text{V}}{12\ \Omega} = 1\ \text{A}\)
સમાંતર જોડાણ (મધ્ય ભાગ) પરનો વોલ્ટેજ છે:
\(V_{\text{mid}} = I \times R_{\text{mid}} = 1\ \text{A} \times 5\ \Omega = 5\ \text{V}\)
આ \(5\ \text{V}\) જમણી શાખા પર લાગુ પડે છે જેનો કુલ અવરોધ \(10\ \Omega\) છે. આ શાખામાંથી વહેતો પ્રવાહ છે:
\(I_{\text{right}} = \dfrac{5\ \text{V}}{10\ \Omega} = 0.5\ \text{A}\)
\(4\ \Omega\) ઊભા અવરોધ પરનો વોલ્ટેજ છે:
\(V_{4\Omega} = I_{\text{right}} \times 4\ \Omega = 0.5\ \text{A} \times 4\ \Omega = 2\ \text{V}\)
કેપેસિટર આ \(4\ \Omega\) અવરોધ સાથે સમાંતરમાં હોવાથી (તેની શાખામાં \(10\ \Omega\) અવરોધ પર કોઈ વોલ્ટેજ ડ્રોપ ન હોવાથી), કેપેસિટર પરનો વોલ્ટેજ પણ \(2\ \text{V}\) છે.
કેપેસિટરમાં સંગ્રહિત વિદ્યુતભાર છે:
\(Q = C \times V = 100\ \mu\text{F} \times 2\ \text{V} = 200\ \mu\text{C}\)
જવાબ: \(200\)
Physics ના વધુ પ્રશ્નો
- \(x\)-અક્ષ પર સરળ આવર્ત ગતિ કરતા કણનો વેગ \(v^2 = 50 - x^2\) વડે દર્શાવેલ છે, જ્યાં \(x\) સ્થાનાંતર દર્શાવે છે. જો ગતિનો આવર્તકાળ \(\dfrac{x}{7}\) s હોય, તો \(x\) નું મૂલ્ય _____ છે.JEE Mains 2026 મધ્યમ
- ઘડિયાળમાં સેકન્ડ કાંટાની લંબાઈ \(0.1\, m\) છે,તેના ટોચ પરના કણનો સરેરાશ પ્રવેગ ........ \(ms ^{-2}\)JEE Mains 2020 મધ્યમ
- એક \(0.07\,{H}\) નું ઇન્ડકટર અને \(12 \,\Omega\) અવરોધને \(220 \,{V}, 50 \,{Hz}\) ના \(ac\) ઉદગમ સાથે શ્રેણીમાં જોડવામાં આવેલ છે. પરિપથમાં પ્રવાહ અને ઉદગમ વેલતેજ વચ્ચે કળા તફાવતનું નજીકનું મુલ્ય અનુક્રમે કેટલું થશે? \(\left[\pi=\frac{22}{7}\right]\)JEE Mains 2021 અઘરું
- હવાના કણોનું સ્થાનાંતર \((s)\) એ ધ્વનિના તરંગ દ્વારા ઉત્પન્ન થતાં દબાણના તફાવત \((\Delta p)\) ના સમપ્રમાણમાં છે. સ્થાનાંતર \((s)\) એ ધ્વનિની ઝડપ \((v),\) હવાની ઘનતા \((\rho)\) અને આવૃતિ \((f)\) પર પણ આધાર રાખે છે. જો \(\Delta p \approx 10\, Pa , v \approx 300\, m / s , p \approx 1\, kg / m ^{3}\) અને \(f \approx 1000 \,Hz\) હોય તો \(s\) નું મૂલ્ય કયા ક્રમનું હશે? (ગુણકારનો અચળાંક \(1\) લો)JEE Mains 2020 સરળ
- આત્મ-પ્રેરકત્વ વિશે:
A. ગૂંચળાનું આત્મ-પ્રેરકત્વ તેની ભૂમિતિ પર આધાર રાખે છે.
B. આત્મ-પ્રેરકત્વ માધ્યમની પરમીએબિલિટી પર આધાર રાખતું નથી.
C. આત્મ-પ્રેરિત e.m.f. પરિપથમાં પ્રવાહમાં થતા કોઈપણ ફેરફારનો વિરોધ કરે છે.
D. આત્મ-પ્રેરકત્વ યાંત્રિકીમાં દળ (mass) ના વિદ્યુતચુંબકીય સમરૂપ છે.
E. પ્રવાહ સ્થાપિત કરવા માટે આત્મ-પ્રેરિત e.m.f. વિરુદ્ધ કાર્ય કરવું પડે છે.
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:JEE Mains 2025 સરળ - વીજપ્રવાહ ધારિત લંબ ચોરસ લૂપ \(PQRS\) સમાન તારની બનેલી છે. \(P R=Q S=5\,cm\) અને \(P Q=R S=100\,cm\) છે. જો એમિટર પ્રવાહનું અવલોકન \(I\) થી \(2I\) બદલાય તો તાર \(PQ\) પર તાર \(RS\) ને લીધે લાગુ પડતા પ્રતિ લંબાઈ ચુંબકીયબળનો ગુણોત્તર \(\left(f_{P Q}^I: f_{P Q}^{2 I}\right)\) \(................\) થાય.
JEE Mains 2023 મધ્યમ
JEE Mains ના વધુ PYQ
- \(2 {C}\) અને \({C}\) જેટલુ કેપેસીટર ધરાવતા બે કેપેસીટન્સને સમાંતરમાં જોડી \(V\) જેટલા સ્થિતિમાનથી વિદ્યુતભારિત કરવામાં આવે છે. બેટરી દૂર કરી \(C\) કેપેસીટન્સ ધરાવતા કેપેસીટરને \(K\) જેટલો ડાઈઇલેક્ટ્રિક અચળાંક ધરાવતા માધ્યમથી સંપૂર્ણ પણે ભરવામાં આવે છે. હવે કેપેસીટરનો સમાંતર સ્થિતિમાનનો તફાવત ............ થશે.JEE Mains 2021 મધ્યમ
- નીચે બે વિધાનો આપેલા છે. વિધાન - \(I\) : \(\mu\) જથ્થાનો એક આદર્શ વાયુ જ્યારે સમોષ્મી પ્રક્રિયા દ્વારા \(\left( P _{1}, V _{1}, T _{1}\right)\) અવસ્થામાંથી \(\left( P _{2}, V _{2}, T _{2}\right)\) અવસ્થામાં જાય છે ત્યારે થતું કાર્ય \(W =\frac{\mu R \left( T _{2}- T _{1}\right)}{1-\gamma}\), જ્યાં \(\gamma=\frac{ C _{ p }}{ C _{ v }}\) અને \(R =\) સાર્વત્રિક વાયુ અચળાંક છે. વિધાન - \(II\) : ઉપરોક્ત કિસ્સામાં, જ્યારે વાયુ ઉપર કાર્ય થાય છે, વાયુનું તાપમાન વધે છે. નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો ઉત્તર પસંદ કરો.JEE Mains 2022 મધ્યમ
- આપેલ મીટરબ્રિજના પરિપથમાં \(Y=12.5\, \Omega \) અને જૉકી \(J\) દ્વારા \(A\) બાજુથી \(39.5\, cm\) અંતરે તટસ્થ બિંદુ મળે છે. \(X\) અને \(Y\) અવરોધોની અદલાબદલી કરા પછી નવું તટસ્થ બિંદુ \(A\) બાજુથી \(l_2\) અંતરે મળતું હોય તો \(X\) અને \(l_2\) નું મૂલ્ય કેટલુ હશે?
JEE Mains 2018 અઘરું - આકૃતિમાં દર્શાવ્યા પ્રમાણે એક \(a\) ત્રિજ્યાની વર્તુળાકાર તકતીના કેન્દ્ર \(O\) થી \(d=\frac{a}{2}\) અંતરે \(l =\frac{ a }{2}\) લંબાઇનો એક ચોરસ ભાગ કાપીને અલગ કરેલ છે.જો બાકી રહેલા ભાગનું દ્રવ્યમાન કેન્દ્ર \(O\) બિંદુથી \(-\frac{a}{X},\) અંતરે હોય તો \(X\)(નજીકતમ પૂર્ણાંક) નું મૂલ્ય કેટલું હશે?
JEE Mains 2020 અઘરું