JEE Mains · Physics · STD 12 - કિરણ પ્રકાશશાસ્ત્ર અને પ્રકાશીય ઉપકરણો
- JEE Mains 2026
- મધ્યમ
- MCQ
નીચે આપેલ આકૃતિનો અભ્યાસ કરો. \(\mu_1\) અને \(\mu_2\) એ હવા અને લેન્સના દ્રવ્યના વક્રીભવનાંક છે. પ્રતિબિંબની ઊંચાઈ _______ cm હશે.

જવાબ ચકાસવા માટે એક વિકલ્પ પસંદ કરો.
જવાબ અને ઉકેલ
સાચો જવાબ
(A) \(1\)
પગલાવાર ઉકેલ
વિગતવાર સમજૂતી
ધ્રુવ \(P\) ને ઉગમબિંદુ તરીકે અને આપાત પ્રકાશની દિશાને ધન લેતા:
\(\mu_1 = 1\) (હવા), \(\mu_2 = 1.5\) (લેન્સ)
\(u = -40\text{ cm}\)
\(R = -20\text{ cm}\) (વક્રતાકેન્દ્ર \(P\) ની ડાબી બાજુએ આવેલું છે.)
\(h_o = +2\text{ cm}\)
એક ગોળીય સપાટી પર વક્રીભવન માટેનું સૂત્ર વાપરતા:
\(\dfrac{\mu_2}{v} - \dfrac{\mu_1}{u} = \dfrac{\mu_2 - \mu_1}{R}\)
\(\dfrac{1.5}{v} - \dfrac{1}{-40} = \dfrac{1.5 - 1}{-20}\)
\(\dfrac{1.5}{v} + \dfrac{1}{40} = -\dfrac{1}{40}\)
\(\dfrac{1.5}{v} = -\dfrac{2}{40} = -\dfrac{1}{20}\)
\(v = -30\text{ cm}\)
ઋણ નિશાની દર્શાવે છે કે \(P\) ની ડાબી બાજુએ \(30\text{ cm}\) અંતરે આભાસી પ્રતિબિંબ રચાય છે.
ગોળીય સપાટી પર વક્રીભવન માટે રેખીય મોટવણી છે:
\(m = \dfrac{\mu_1 \cdot v}{\mu_2 \cdot u} = \dfrac{1 \cdot (-30)}{1.5 \cdot (-40)} = \dfrac{-30}{-60} = 0.5\)
આથી:
\(h_i = m \cdot h_o = 0.5 \times 2 = 1\text{ cm}\)
આથી, સાચો વિકલ્પ \((1)\ 1\) છે.
\(\mu_1 = 1\) (હવા), \(\mu_2 = 1.5\) (લેન્સ)
\(u = -40\text{ cm}\)
\(R = -20\text{ cm}\) (વક્રતાકેન્દ્ર \(P\) ની ડાબી બાજુએ આવેલું છે.)
\(h_o = +2\text{ cm}\)
એક ગોળીય સપાટી પર વક્રીભવન માટેનું સૂત્ર વાપરતા:
\(\dfrac{\mu_2}{v} - \dfrac{\mu_1}{u} = \dfrac{\mu_2 - \mu_1}{R}\)
\(\dfrac{1.5}{v} - \dfrac{1}{-40} = \dfrac{1.5 - 1}{-20}\)
\(\dfrac{1.5}{v} + \dfrac{1}{40} = -\dfrac{1}{40}\)
\(\dfrac{1.5}{v} = -\dfrac{2}{40} = -\dfrac{1}{20}\)
\(v = -30\text{ cm}\)
ઋણ નિશાની દર્શાવે છે કે \(P\) ની ડાબી બાજુએ \(30\text{ cm}\) અંતરે આભાસી પ્રતિબિંબ રચાય છે.
ગોળીય સપાટી પર વક્રીભવન માટે રેખીય મોટવણી છે:
\(m = \dfrac{\mu_1 \cdot v}{\mu_2 \cdot u} = \dfrac{1 \cdot (-30)}{1.5 \cdot (-40)} = \dfrac{-30}{-60} = 0.5\)
આથી:
\(h_i = m \cdot h_o = 0.5 \times 2 = 1\text{ cm}\)
આથી, સાચો વિકલ્પ \((1)\ 1\) છે.
Physics ના વધુ પ્રશ્નો
- એક સાદું લોલક \(250 \,cm\) લંબાઈની દોરી વડે લટકાવવામાં આવેલ છે. લોલકના દોલકનું દળ \(200 \,g\) છે. દોલકને આકૃતિમાં દર્શાવ્યા અનુસાર બાજુમાં ત્યાં સુધી ખસેડવામાં આવે છે કે જેથી શિરોલંબ સાથે \(60^{\circ}\) નો કોણ બનાવે. દોલકને મુક્ત કર્યા બાદ દોલક દ્વારા પ્રાપ થતો મહત્તમ વેગ ............... \(ms ^{-1}\) હશે. ( \(g =10 m / s ^{2}\) લો.)
JEE Mains 2022 મધ્યમ - \(2 \times 10^{-2}\,C\) નો એક બિંદુવત વિદ્યુતભાર \(P\) થી \(S\) સુધી ધન \(x-\) અક્ષની દિશામાં પ્રવર્તતા \(30\,NC ^{-1}\) જેટલા નિયમિત વિદ્યુતક્ષેત્રમાં ગતિ કરે છે. જો \(P\) અને \(S\)ના યામો અનુક્રમે \((1,2,0),(2,0,0),(1,-2,0)\) અને \((0,0,0)\) હોય, તો આ પ્રક્રિયામાં થતું કાર્ય \(.........\,mJ\) થશે.JEE Mains 2023 મધ્યમ
- હાઇડ્રોજન અણુમાં ઇલેક્ટ્રોનનો કોણીય વેગ _______ ના સમપ્રમાણમાં હોય છે. (જ્યાં \(\mathrm{r}\) એ ઇલેક્ટ્રોનની ભ્રમણકક્ષાની ત્રિજ્યા છે)JEE Mains 2024 અઘરું
- એક ક્રિકેટ ખેલાડી \(120 \mathrm{~g}\) દળના દડાને \(25 \mathrm{~m} / \mathrm{s}\) ની ઝડપથી ગતિ કરતા પકડે છે. જો પકડવાની પ્રક્રિયા \(0.1 \mathrm{~s}\) માં પૂર્ણ થાય, તો ખેલાડીના હાથ પર દડા દ્વારા લાગુ પડતા બળનું મૂલ્ય _______ (SI એકમમાં) હશે.JEE Mains 2024 સરળ
- આકૃતિમાં દર્શાવ્યા પ્રમાણે \(d\) અંતરે રહેલ બે તાર \(A\) અને \(B\) માથી \(I_1\) અને \(I_2\) પ્રવાહ પસાર થાય છે.\(A\) ને સમાંતર અને \(A\) થી \(x\) અંતરે \(I\) પ્રવાહ પસાર થતો ત્રીજો તાર \(C\) એવી રીતે મૂકવામાં આવે છે કે જેથી તેના પર લાગતું પરિણામી બળ શૂન્ય થાય. તો \(x\) ની શક્ય કિમત .....
JEE Mains 2019 મધ્યમ - નળાકાર લાકડાના(ઘનતા\(= 650\, kg\, m^{-3}\)), ટુકડાના તળિયાનું ક્ષેત્રફળ \(30\,cm^2\) અને ઊંચાઈ \(54\, cm\) ધરાવતો બ્લોક \(900\, kg\, m^{-3}\) ઘનતા ધરાવતા પ્રવાહીમાં તરે છે. બ્લોકને થોડોક ડૂબાડીને મુક્ત કરવામાં આવે તો તે દોલનો કરે છે. આ બ્લોકના દોલનોનો આવર્તકાળ કેટલા \(cm\) લંબાઈ ધરાવતા સાદા લોલકનાં આવર્તકાળ જેટલો હશે?JEE Mains 2015 મધ્યમ
JEE Mains ના વધુ PYQ
- જો \(2 \hat{i}+4 \hat{j}-2 \hat{k}\) નો \(\hat{i}+2 \hat{j}+\alpha \hat{k}\) પરનો પ્રક્ષેપ શૂન્ય હોય, તો \(\alpha\) નું મૂલ્ય ........... હશે.JEE Mains 2022 અઘરું
- સમતલીય વિધુતચુંબકીય તરંગમાં વિધુતક્ષેત્ર \(\overrightarrow{ E }= E _{0}(\hat{ x }+\hat{ y }) \sin ( kz -\omega t )\) મુજબ હોય, તો ચુંબકીયક્ષેત્ર કેટલું હશે?JEE Mains 2020 મધ્યમ
- એક emf \(90\,V\) ની બેટરીને \(100\,\Omega\) ના બે આવરોધોના શ્રેણી જોડાણ સાથે લગાડેલ છે. \(400\,\Omega\) આંતરિક અવરોધનું એક વોલ્ટમીટર પ્રત્યેક અવરોધના છેડા વચ્ચે સ્થિતિમાન તફાવત માપવા માટે વપરાય છે. તો વોલ્ટ મીટરનું આવલોકન \(.........\) હોય.JEE Mains 2023 મધ્યમ