JEE Mains · Physics · STD 11 - દોલનો
- JEE Mains 2025
- અઘરું
- MCQ
\(m\) અને \(M,(M \gt m)\) દળ ધરાવતા બે બ્લોક આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ ઘર્ષણ રહિત ટેબલ પર મૂકવામાં આવ્યા છે. k સ્પ્રિંગ અચળાંક ધરાવતી દળ રહિત સ્પ્રિંગ નીચેના બ્લોક સાથે જોડેલી છે. જો તંત્રને સહેજ સ્થાનાંતરિત કરીને મુક્ત કરવામાં આવે, તો
(બે બ્લોક વચ્ચે ઘર્ષણાંક \(\mu=\) છે)

(A) બે બ્લોકના નાના દોલનનો આવર્તકાળ \(\mathrm{T}=2 \pi \sqrt{\frac{(\mathrm{~m}+\mathrm{M})}{\mathrm{k}}}\) છે.
(B) બ્લોકનો પ્રવેગ \(\mathrm{a}=\frac{\mathrm{kx}}{\mathrm{M}+\mathrm{m}}\) છે (\(\mathrm{x}=\) સંતુલન સ્થાનથી બ્લોકનું સ્થાનાંતર).
(C) ઉપરના બ્લોક પર લાગતા ઘર્ષણ બળનું મૂલ્ય \(\frac{m \mu|x|}{M+m}\) છે.
(D) જો ઉપરનો બ્લોક લપસી ન જાય, તો તેનું મહત્તમ કંપવિસ્તાર \(\frac{\mu(M+m) g}{k}\) છે.
(E) મહત્તમ ઘર્ષણ બળ \(\mu(\mathrm{M}+\mathrm{m}) \mathrm{g}\) હોઈ શકે છે.
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:
જવાબ ચકાસવા માટે એક વિકલ્પ પસંદ કરો.
જવાબ અને ઉકેલ
સાચો જવાબ
(A) ફક્ત A, B, D
પગલાવાર ઉકેલ
વિગતવાર સમજૂતી
(A) બંને બ્લોક એકસાથે ગતિ કરતા હોવાથી આવર્તકાળ \(=2 \pi \sqrt{\frac{\mathrm{~m}}{\mathrm{~K}}} ;\) જ્યાં \(\mathrm{m}=\mathrm{M}+\mathrm{m}\)
\(\mathrm{T}=2 \pi \sqrt{\frac{\mathrm{M}+\mathrm{m}}{\mathrm{~K}}}\)
(B) ધારો કે બ્લોક x જેટલો \((+\mathrm{ve})\) દિશામાં સ્થાનાંતરિત થાય છે, તેથી બ્લોક પરનું બળ \((-\mathrm{ve})\) દિશામાં હશે.
\(\begin{aligned}
& \mathrm{F}=-\mathrm{Kx} \\
& (\mathrm{M}+\mathrm{m}) \mathrm{a}=-\mathrm{Kx} \\
& \mathrm{a}=-\frac{\mathrm{Kx}}{(\mathrm{M}+\mathrm{m})}
\end{aligned}\)
(C) ઉપરનો બ્લોક ઘર્ષણને કારણે ગતિ કરતો હોવાથી
\(\mathrm{f}=\mathrm{ma}=\frac{\mathrm{mKx}}{(\mathrm{M}+\mathrm{m})}\)
(D) આ વિકલ્પ મહત્તમ કંપવિસ્તાર માટે ઘર્ષણમાં બે બ્લોકની સમસ્યા જેવો છે, બ્લોક પરનું બળ પણ મહત્તમ છે, જેના માટે બંને બ્લોક એકસાથે ગતિ કરી રહ્યા છે.

\(\begin{aligned}
& K A=(M+m) a \\
& a=\frac{K A}{(M+m)} \\
& f=m a=\frac{m K A}{(M+m)} \\
& f_{\max }=f_L=\mu \mathrm{mg} \\
& f=\mu m g \\
& \frac{m K A}{(M+m)}=\mu m g \\
& A=\frac{\mu(M+m) g}{K}
\end{aligned}\)
(E) મહત્તમ ઘર્ષણ \(\mu \mathrm{mg}\) હોઈ શકે છે કારણ કે બળ બ્લોક વચ્ચે કાર્ય કરે છે અને અહીં લંબ બળ mg છે.
\(\mathrm{T}=2 \pi \sqrt{\frac{\mathrm{M}+\mathrm{m}}{\mathrm{~K}}}\)
(B) ધારો કે બ્લોક x જેટલો \((+\mathrm{ve})\) દિશામાં સ્થાનાંતરિત થાય છે, તેથી બ્લોક પરનું બળ \((-\mathrm{ve})\) દિશામાં હશે.
\(\begin{aligned}
& \mathrm{F}=-\mathrm{Kx} \\
& (\mathrm{M}+\mathrm{m}) \mathrm{a}=-\mathrm{Kx} \\
& \mathrm{a}=-\frac{\mathrm{Kx}}{(\mathrm{M}+\mathrm{m})}
\end{aligned}\)
(C) ઉપરનો બ્લોક ઘર્ષણને કારણે ગતિ કરતો હોવાથી
\(\mathrm{f}=\mathrm{ma}=\frac{\mathrm{mKx}}{(\mathrm{M}+\mathrm{m})}\)
(D) આ વિકલ્પ મહત્તમ કંપવિસ્તાર માટે ઘર્ષણમાં બે બ્લોકની સમસ્યા જેવો છે, બ્લોક પરનું બળ પણ મહત્તમ છે, જેના માટે બંને બ્લોક એકસાથે ગતિ કરી રહ્યા છે.

\(\begin{aligned}
& K A=(M+m) a \\
& a=\frac{K A}{(M+m)} \\
& f=m a=\frac{m K A}{(M+m)} \\
& f_{\max }=f_L=\mu \mathrm{mg} \\
& f=\mu m g \\
& \frac{m K A}{(M+m)}=\mu m g \\
& A=\frac{\mu(M+m) g}{K}
\end{aligned}\)
(E) મહત્તમ ઘર્ષણ \(\mu \mathrm{mg}\) હોઈ શકે છે કારણ કે બળ બ્લોક વચ્ચે કાર્ય કરે છે અને અહીં લંબ બળ mg છે.
Physics ના વધુ પ્રશ્નો
- \(114\, cm\) લંબાઈ ધરાવતા સોનોમીટરના તારને બંને બાજુથી જડિત કરેલ છે. બે સોનોમીટરમાં બે ટેકા ક્યાં સ્થાને મૂકવાથી તે ત્રણ ભાગમાં વિભાજિત થાય કે જેથી તેમની મૂળભૂત આવૃતિનો ગુણોત્તર \(1 : 3 : 4\) મળે?JEE Mains 2013 અઘરું
- \({ }^{198} {Au}\) નો અર્ધઆયુષ્ય સમય \(3 \,days\) છે. જો \({ }^{198} {Au}\) નું આણ્વિય દળ \(198\, {g} / {mol}\) હોય તો \({ }^{198} {Au}\) ના \(2 \,{mg}\) દળની એક્ટિવિટી ..... \(\times 10^{12}\,disintegration/second\) હશે.JEE Mains 2021 અઘરું
- અનિયમિત આકારની લૂપમાં પ્રવાહ પસાર કરીને ચુંબકીય ક્ષેત્રમાં મૂકવાથી ..... .JEE Mains 2021 મધ્યમ
- 1.5 વક્રીભવનાંક ધરાવતા કાચનો બનેલો એક પાતળો સમતલ-બહિર્ગોળ લેન્સ 1.2 વક્રીભવનાંક ધરાવતા પ્રવાહીમાં નિમજ્જિત કરવામાં આવે છે. જ્યારે લેન્સની સમતલ બાજુને સંપૂર્ણ પરાવર્તન માટે ચાંદીનો ઢોળ ચડાવવામાં આવે છે, ત્યારે પ્રવાહીમાં નિમજ્જિત લેન્સ 0.2 m કેન્દ્રલંબાઈવાળા અંતર્ગોળ અરીસા તરીકે વર્તે છે. લેન્સની વક્ર સપાટીની વક્રતા ત્રિજ્યા કેટલી હશે?JEE Mains 2025 અઘરું
-

ઉપર દર્શાવેલ પરિપથ માટે, સમકક્ષ GATE છે :JEE Mains 2025 સરળ - એક વ્યક્તિ વર્તુળાકાર માર્ગ ઉપર આકૃતિમાં દર્શાવ્યા અનુસાર \( A\) થી \(B\) પર જાય છે. જો તે \(60\,m\) જેટલું અંતર કાપતો હોય, તો તેના સ્થાનાંતરનું મૂલ્ય (માનાંક) લગભગ \(.......m\) થશે. \(\left(\cos 135^{\circ}=-0.7\right.\) આપેલ છે.)
JEE Mains 2022 અઘરું
JEE Mains ના વધુ PYQ
- અવમંદિત દોલનો કરતાં પદાર્થ \(x\left( t \right) = {e^{ - 0.1\,t}}\,\cos \left( {10\pi t + \varphi } \right)\) મુજબ સ્થાનાંતર કરે છે.તેનો કંપવિસ્તાર શરૂઆત કરતાં અડધો થવા માટે કેટલો .... \(s\) સમય લાગે?JEE Mains 2019 મધ્યમ
- એક પ્રકાશનું કિરણ માધ્યમમાંથી હવામાં પ્રવેઢે છે જે બે ખૂણે આપાત થાય છે \((A)\, 20^o\) અને \((B)\, 40^o\) .જો તે માધ્યમમાં \(0.2\, ns\) માં \(3.0\, cm\) ગતિ કરતું હોય તો કિરણ .....JEE Mains 2013 અઘરું
- બહિર્ગોળ લેન્સ (કેન્દ્રલંબાઈ \(20\, cm\)) અને અંતર્ગોળ અરીસો એક જ અક્ષ પર એકબીજાથી \(80\, cm\) પડેલા છે.અંતર્ગોળ અરીસો બહિર્ગોળ લેન્સની જમણી બાજુએ છે.બહિર્ગોળ લેન્સથી \(30\, cm\) અંતરે વસ્તુ મુક્તા તેનું પ્રતિબિંબ, અંતર્ગોળ અરીસો દૂર કરવામાં આવે તો પણ તેજ સ્થાને મળે છે.વસ્તુને અંતર્ગોળ અરિસાથી મહત્તમ કેટલા.......\(cm\) અંતરે મુક્તા અરીસા વડે તેનું આભાસી પ્રતિબિંબ મળે?JEE Mains 2019 અઘરું
- આપેલ નિવેશ માટે નીચેના પરિપથનું પરિણામ \(\mathrm{Y}\) _______ છે.
JEE Mains 2024 અઘરું - યંગનો મોડયુલસ નોંધવાના પ્રયોગમાં પાંચ જુદી-જુદી લંબાઈઓ \((1,2,3,4\) અને \(5\,m )\) ના પણ સમાન આડછેદ (\(2\,mm ^2\) ) ધરાવતા સ્ટીલના તારો લેવામાં આવે છે તથા તારોના ખેંચાણ/ ભાર વિરુદ્ધ તેમની લંબાઈનો મેળવવામાં આવે છે. વક્રોના ઢાળ (લંબાણ/ભાર) ને તારની લંબાઈ સાથે દોરવામાં આવે છે અને નીચે મુજબનો આલેખ મળે છે.જે આપેલ સ્ટીલના તારનું યંગમોડયુલસ \(x \times 10^{11}\,Nm ^{-2}\) હોય, તો \(x\) નું મૂલ્ય \(..............\) થશે.
JEE Mains 2022 અઘરું