JEE Mains · Physics · STD 12 - કિરણ પ્રકાશશાસ્ત્ર અને પ્રકાશીય ઉપકરણો
- JEE Mains 2026
- મધ્યમ
- MCQ
કાચના બનેલા (વક્રીભવનાંક \(1.5\)) પાતળા સંમિત પ્રિઝમ માટે, આપાતકોણ અને લઘુતમ વિચલનનો ગુણોત્તર _______ હશે.
જવાબ ચકાસવા માટે એક વિકલ્પ પસંદ કરો.
જવાબ અને ઉકેલ
સાચો જવાબ
(B) \(3 : 2\)
પગલાવાર ઉકેલ
વિગતવાર સમજૂતી
પાતળા પ્રિઝમ માટે, લઘુતમ વિચલનકોણ \(\delta_m = (\mu - 1)A\) દ્વારા અપાય છે.
લઘુતમ વિચલનની સ્થિતિમાં, આપાતકોણ \(i\) અને નિર્ગમનકોણ \(e\) સમાન હોય છે, અને વક્રીભવનકોણ \(r = \dfrac{A}{2}\) હોય છે.
નાના કોણ માટે સ્નેલના નિયમનો ઉપયોગ કરતા, \(i = \mu r = \mu \left(\dfrac{A}{2}\right)\).
આપાતકોણ અને લઘુતમ વિચલનનો ગુણોત્તર આ પ્રમાણે છે:
\(\dfrac{i}{\delta_m} = \dfrac{\dfrac{\mu A}{2}}{(\mu - 1)A} = \dfrac{\mu}{2(\mu - 1)}\)
આપેલ \(\mu = 1.5\), કિંમત મૂકતા:
\(\dfrac{i}{\delta_m} = \dfrac{1.5}{2(1.5 - 1)} = \dfrac{1.5}{2(0.5)} = \dfrac{1.5}{1} = \dfrac{3}{2}\)
જવાબ: \(3 : 2\)
લઘુતમ વિચલનની સ્થિતિમાં, આપાતકોણ \(i\) અને નિર્ગમનકોણ \(e\) સમાન હોય છે, અને વક્રીભવનકોણ \(r = \dfrac{A}{2}\) હોય છે.
નાના કોણ માટે સ્નેલના નિયમનો ઉપયોગ કરતા, \(i = \mu r = \mu \left(\dfrac{A}{2}\right)\).
આપાતકોણ અને લઘુતમ વિચલનનો ગુણોત્તર આ પ્રમાણે છે:
\(\dfrac{i}{\delta_m} = \dfrac{\dfrac{\mu A}{2}}{(\mu - 1)A} = \dfrac{\mu}{2(\mu - 1)}\)
આપેલ \(\mu = 1.5\), કિંમત મૂકતા:
\(\dfrac{i}{\delta_m} = \dfrac{1.5}{2(1.5 - 1)} = \dfrac{1.5}{2(0.5)} = \dfrac{1.5}{1} = \dfrac{3}{2}\)
જવાબ: \(3 : 2\)
Physics ના વધુ પ્રશ્નો
- લિસ્ટ \(-I\) ને લિસ્ટ \(-II\) સાથે મેળવો
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરોલિસ્ટ \(I\) લિસ્ટ \(II\) \(A\) \(AC\) જનરેટર \(I\) \(L\) અને \(C\) બનેની હાજરીમાં \(B\) ટ્રાન્સફોર્મર \(II\) વિદ્યુતચુંબકીય પ્રેરણ \(C\) અનુનાદ થવા માટે \(III\) ક્વોલિટી ફેક્ટર \(D\) અનુનાદની તીક્ષ્ણતા \(IV\) અનોન્ય પ્રેરકત્વ JEE Mains 2023 મધ્યમ - ઘન આકારના પદાર્થની ઘનતા તેની ત્રણ બાજુઓ અને દળ માપીને નકકી કરવામાં આવે છે.જો તેના દળ અને લંબાઇ માપવામાં થતી સાપેક્ષ ત્રુટીઓ અનુક્રમે \(1.5 \%\) અને \(1 \%\) હોય, તો ઘનતા માપવામાં થતી મહત્તમ ત્રુટિ ........ \(\%\)JEE Mains 2018 સરળ
- નીચે બે વિધાનો આપેલા છે : વિધાન \((I)\) : વિશિષ્ટ ઉષ્માનું પારિમાણિક સૂત્ર \(\left[\mathrm{L}^2 \mathrm{~T}^{-2} \mathrm{~K}^{-1}\right]\) છે વિધાન \((II)\) : વાયુ નિયતાંકનું પારિમાણિક સૂત્ર \(\left[\mathrm{ML}^2 \mathrm{~T}^{-1} \mathrm{~K}^{-1}\right]\) છેJEE Mains 2024 અઘરું
- બે નાના \(1\, {Am}^{2}\) જેટલી ચુંબકીય ડાયપોલ મોમેન્ટ ધરાવતા બે ચુંબકીય ડાયપોલ \({m}_{1}\) અને \({m}_{2}\) ને બિંદુ \({O}\) અને \(P\) પર મૂકેલા છે. \(OP\) વચ્ચેનું અંતર \(1\, meter\) છે. ચુંબકીય ડાયપોલ \({m}_{1}\) ના કારણે ચુંબકીય ડાયપોલ \({m}_{2}\) દ્વારા અનુભવાતું ટોર્ક ...... \(\times 10^{-7}\, {Nm}\) હશે.
JEE Mains 2021 મધ્યમ - બે \(M\) અને \(16\, M\) દળ ધરાવતા ગ્રહની ત્રિજ્યા અનુક્રમે \(a\) અને \(2\, a \) છે. બંને ગ્રહના કેન્દ્ર વચ્ચેનું અંતર \(10\, a\) છે. \(m\) દળના પદાર્થને મોટા ગ્રહ પરથી બંને ગ્રહના કેન્દ્રને જોડતી રેખા પર નાના ગ્રહ તરફ ફેકવામાં આવે છે. પદાર્થ નાના ગ્રહની સપાટી પર પહોચે તેના માટે તેને લઘુતમ કેટલી ઝડપથી ફેકવો જોઈએ?JEE Mains 2020 અઘરું
- એકલ સ્લિટના પ્રયોગમાં, \(550 \mathrm{~nm}\) તરંગલંબાઈનું લીલા પ્રકાશનું સમાંતર કિરણપુંજ \(0.20 \mathrm{~mm}\) પહોળાઈની સ્લિટમાંથી પસાર થાય છે. પારગમિત પ્રકાશ \(100 \mathrm{~cm}\) દૂર આવેલા પડદા પર મેળવવામાં આવે છે. કેન્દ્રીય મહત્તમથી પ્રથમ ક્રમના ન્યૂનતમનું લઘુત્તમ અંતર \(\mathrm{x} \times 10^{-5} \mathrm{~m}\) હશે. \(\mathrm{x}\) નું ઇષ્ટતમ મૂલ્ય _______ છે.JEE Mains 2024 અઘરું
JEE Mains ના વધુ PYQ
- એક \(\mathrm{a}\) ત્રિજ્યા ધરાવતી તકતીનું એકમ ક્ષેત્રફળ દીઠ દળ તેના કેન્દ્રથી \(r\) અંતરે \(\sigma(\mathrm{r})=\mathrm{A}+\mathrm{Br}\) મુજબ બદલાય છે. તો તકતીના સમતલને લાંબા અને કેન્દ્રમાથી પસાર થતી અક્ષને અનુલક્ષીને જડત્વની ચાકમાત્રા કેટલી થાય?JEE Mains 2020 અઘરું
- આકૃતિમાં દર્શાવ્યા પ્રમાણે \(a\) બાજુવાળો સમઘન બોક્સ એક રફ સપાટી પર પડેલ છે તેને ખસેડવા માટે તેના દ્રવ્યમાનથી \(b\) ઊંચાઈ ઓછામાં ઓછા \(F\) બળની જરૂર પડે છે.જો સપાટીનો ઘર્ષણાંક \(\mu=0.4\) હોય તો બોક્સને ગબડયા વગર ખસેડવા માટે \(100 \times \frac{b}{a}\) નું મહત્તમ મૂલ્ય કેટલું હોવું જોઈએ?
JEE Mains 2020 અઘરું - એક ઉષ્મીય રીતે અલગ કરેલા પાત્રમાં \(M\) જેટલું મોલર દળ અને \(1.4\) જેટલો ઉષ્મા ધારિતાઓનો ગુણોત્તર ધરાવતો એક આદર્શ વાયુ ભરેલો છે. તે \(v\) જેટલી ઝડપથી ગતિ કરે છે અને તેને એકદમ જ વિરામસ્થિતિમાં લાવવામાં આવે છે. જો આસપાસના વાતાવરણ (પર્યાવરણમાં) ઉષ્માનો વ્યય થતો નથી તેમ ધારતાં, તેના તાપમાનમાં થતો વધારો .......... થશે. ( \(R\) = universal gas constant)JEE Mains 2022 મધ્યમ