JEE Mains · Physics · STD 12 - સ્થિત વિદ્યુતસ્થિતિમાન અને કેપેસિટન્સ
- JEE Mains 2026
- અઘરું
- MCQ
એક સમાંતર પ્લેટ હવા કેપેસિટરને બેટરી સાથે જોડેલું છે. પ્લેટોને સમાન ઝડપ \(v\) થી દૂર ખેંચવામાં આવે છે. જો કોઈ ક્ષણે પ્લેટો વચ્ચેનું અંતર \(x\) હોય, તો કેપેસિટરની સ્થિતવિદ્યુત ઊર્જાના સમય દરનો ફેરફાર \(x^\alpha\) ના સમપ્રમાણમાં હોય, જ્યાં \(\alpha\) _____ છે.
જવાબ ચકાસવા માટે એક વિકલ્પ પસંદ કરો.
જવાબ અને ઉકેલ
સાચો જવાબ
(A) \(-2\)
પગલાવાર ઉકેલ
વિગતવાર સમજૂતી
સમાંતર પ્લેટ કેપેસિટરની સ્થિતવિદ્યુત ઊર્જા \(U = \dfrac{1}{2} C V^2\) દ્વારા આપવામાં આવે છે.
સમાંતર પ્લેટ કેપેસિટર માટે, કેપેસિટન્સ \(C = \dfrac{\varepsilon_0 A}{x}\) છે, જ્યાં \(x\) પ્લેટો વચ્ચેનું અંતર છે.
કેપેસિટર બેટરી સાથે જોડાયેલું રહે છે, તેથી પ્લેટો વચ્ચેનો વિદ્યુતસ્થિતિમાન તફાવત \(V\) અચળ છે.
\(C\) ને ઊર્જા સમીકરણમાં મૂકતાં મળે છે:
\(U = \dfrac{\varepsilon_0 A V^2}{2x}\)
સ્થિતવિદ્યુત ઊર્જાના સમય દરનો ફેરફાર શોધવા માટે \(U\) નું સમય \(t\) ને સાપેક્ષે વિકલન કરતાં:
\(\dfrac{dU}{dt} = \dfrac{d}{dt} \left( \dfrac{\varepsilon_0 A V^2}{2x} \right) = -\dfrac{\varepsilon_0 A V^2}{2x^2} \dfrac{dx}{dt}\)
આપેલ છે કે પ્લેટોને સમાન ઝડપ \(v\) થી દૂર ખેંચવામાં આવે છે, તેથી \(\dfrac{dx}{dt} = v\).
\(\dfrac{dU}{dt} = -\dfrac{\varepsilon_0 A V^2 v}{2x^2}\)
ઉપરોક્ત સમીકરણ પરથી સ્પષ્ટ છે કે \(\dfrac{dU}{dt} \propto x^{-2}\).
આની \(x^\alpha\) સાથે સરખામણી કરતાં, આપણને \(\alpha = -2\) મળે છે.
જવાબ: \(-2\)
સમાંતર પ્લેટ કેપેસિટર માટે, કેપેસિટન્સ \(C = \dfrac{\varepsilon_0 A}{x}\) છે, જ્યાં \(x\) પ્લેટો વચ્ચેનું અંતર છે.
કેપેસિટર બેટરી સાથે જોડાયેલું રહે છે, તેથી પ્લેટો વચ્ચેનો વિદ્યુતસ્થિતિમાન તફાવત \(V\) અચળ છે.
\(C\) ને ઊર્જા સમીકરણમાં મૂકતાં મળે છે:
\(U = \dfrac{\varepsilon_0 A V^2}{2x}\)
સ્થિતવિદ્યુત ઊર્જાના સમય દરનો ફેરફાર શોધવા માટે \(U\) નું સમય \(t\) ને સાપેક્ષે વિકલન કરતાં:
\(\dfrac{dU}{dt} = \dfrac{d}{dt} \left( \dfrac{\varepsilon_0 A V^2}{2x} \right) = -\dfrac{\varepsilon_0 A V^2}{2x^2} \dfrac{dx}{dt}\)
આપેલ છે કે પ્લેટોને સમાન ઝડપ \(v\) થી દૂર ખેંચવામાં આવે છે, તેથી \(\dfrac{dx}{dt} = v\).
\(\dfrac{dU}{dt} = -\dfrac{\varepsilon_0 A V^2 v}{2x^2}\)
ઉપરોક્ત સમીકરણ પરથી સ્પષ્ટ છે કે \(\dfrac{dU}{dt} \propto x^{-2}\).
આની \(x^\alpha\) સાથે સરખામણી કરતાં, આપણને \(\alpha = -2\) મળે છે.
જવાબ: \(-2\)
Physics ના વધુ પ્રશ્નો
- લેન્સથી \(40\,cm\) અંતરે પડેલી એક ચોરસ પ્લેટનું પ્રતિબિંબ અભિસારી લેન્સ દ્વારા મેળાવવામાં આવે છે. જો આ પ્લેટના પ્રતિબિંબનું ક્ષેત્રફળ પ્લેટના ક્ષેત્રફળ કરતાં \(9\) ગણું મળતું હોય તો લેન્સની કેન્દ્રલંબાઈ (\(cm\) માં) કેટલી કેટલી હશે?JEE Mains 2013 અઘરું
- ક્ષેત્રફળ \( 1.0 m^{2} \) ધરાવતું એક વાહક વર્તુળાકાર ગૂંચળું ચુંબકીય ક્ષેત્રને લંબ રૂપે મૂકેલું છે, જે \( B = \sin(100 t) \) ટેસ્લા મુજબ બદલાય છે. જો ગૂંચળાનો અવરોધ 100 \( \Omega \) હોય, તો એક આવર્તકાળમાં ગૂંચળામાં વ્યય થતી સરેરાશ ઉષ્મીય ઊર્જા ___________ J છે.JEE Mains 2026 મધ્યમ
- બે એકરંગી પ્રકાશ કિરણોની તીવ્રતાઓનો ગુણોત્તર 1:9 છે. આ કિરણો વડે વ્યતિકરણ ભાત પ્રાપ્ત થાય છે. મહત્તમ અને ન્યૂનતમ તીવ્રતાનો ગુણોત્તર કેટલો થશે?JEE Mains 2025 સરળ
- આકૃત્તિમાં દર્શાવ્યા અનુસાર \('a'\) ત્રિજયા અને ઘડીયાળના કાંટાની વિરૂદ્ધ દિશામાં \('I'\) પ્રવાહ ધરાવતા બે અવાહક વર્તુળાકાર ગોળા \(A\) અને \(B\) ધ્યાનમાં લો. કેન્દ્ર આગળ ચુંબકીય પ્રેરણાનું મૂલ્ય _______ થશે.
JEE Mains 2024 અઘરું - આકૃતિમાં દર્શાવ્યા પ્રમાણે \(a\) બાજુવાળો સમઘન બોક્સ એક રફ સપાટી પર પડેલ છે તેને ખસેડવા માટે તેના દ્રવ્યમાનથી \(b\) ઊંચાઈ ઓછામાં ઓછા \(F\) બળની જરૂર પડે છે.જો સપાટીનો ઘર્ષણાંક \(\mu=0.4\) હોય તો બોક્સને ગબડયા વગર ખસેડવા માટે \(100 \times \frac{b}{a}\) નું મહત્તમ મૂલ્ય કેટલું હોવું જોઈએ?
JEE Mains 2020 અઘરું - સૂચી \(-I\) ને સૂચી \(- II\) સાથે મેળવો.
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચા જવાબનું ચયન કરો.સૂચી \(-I\) સૂચી \(-II\) \((a)\) \(h\) (પ્લાન્કનો અચળાંક) \((i)\) \(\left[ M L T ^{-1}\right]\) \((b)\) \(E\) (ગતિ ઊર્જા) \((ii)\) \(\left[ M L ^{2} T ^{-1}\right]\) \((c)\) \(V\) (વિદ્યુત સ્થિતિમાન) \((iii)\) \(\left[ M L ^{2} T ^{-2}\right]\) \((d)\) \(P\) (રેખીય વેગમાન) \(( iv )\left[ M L ^{2} I ^{-1} T ^{-3}\right]\) JEE Mains 2021 મધ્યમ
JEE Mains ના વધુ PYQ
- \(LCR\) શ્રેણી પરિપથને \(sin\) વિધેય પર આધારિત અને મહત્તમ મૂલ્ય \(283\, V\) ધરાવતા અને \(320/s\) ની કોણીય આવૃતિ ધરાવતા સ્ત્રોત સાથે જોડેલ છે. પરિપથમાં \(R\, = 5\,\Omega \) , \(L\,= 25\, mH\) અને \(C\, = 1000\, \mu F\) છે. પરિપથનો કુલ ઇમ્પીડન્સ અને સ્ત્રોતનાં વૉલ્ટેજ અને પ્રવાહ વચ્ચેનો કળા તફાવત અનુક્રમે કેટલો મળે?JEE Mains 2017 અઘરું
- તેના મધ્યસ્થાનથી ગતિ કરતાં, સરળ આવર્ત દોલકે \(3\) સેકન્ડમાં કાપેલું અંતર તેના કંપવિસ્તાર કરતાં અડધું છે. આવર્ત ગતિનો આવર્તકાળ .......... \(s\) થશે.JEE Mains 2022 મધ્યમ
- \(n-p-n\) ટ્રાન્ઝિસ્ટરની \(CE\) સંરચનાના પ્રયોગમાં ટ્રાન્સફર લાક્ષણિકતા નીયે આકૃતિમાં દશાવ્યા અનુસાર મળે છે. જો ઈનપુટ અવરોધ \(200 \Omega\) હોય અને આઉટપુટ અવરોધ \(60 \Omega\) હોય, તો પ્રયોગમાં વોલ્ટેજ લબ્ધિ \((gain)\)........... થશે.
JEE Mains 2022 મધ્યમ - એક પ્રક્ષિપ્ત (\(\hat i + 2\hat j\))\(ms^{-1}\) જેટલો પ્રારંભિક વેગ આપવામાં આવે છે.જયાં \(\hat i\) એ સમક્ષિતિજ દિશામાં અને \(\hat j\) એ શિરોલંબ ( ઊર્ધ્વ ) દિશામાં છે.જો \(g=10\) \(ms^{-2}\) હોય તો તેના ગતિપથનું સમીકરણ _______ હશે.JEE Mains 2013 મધ્યમ
- નીચે બે કથનો આપેલા છે. કથન \((I)\) : વાયુની શ્યાનતા પ્રવાહીની શ્યાનતા કરતા વધુ હોય છે. કથન \((II)\) : અદ્રાવ્ય અશુધ્ધિને લીધે પ્રવાહીનું પૃષ્ઠતાણ ઘટે છે. ઉપર્યુંત્ત વિધાનોના સંદર્ભમાં, નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સૌથી ઉચિત ઉત્તર પસંદ કરો :JEE Mains 2024 અઘરું
- \(1\) અને \(2\) એકમો ધરાવતા બે તંત્રો માટે વેગ \((v)\) અને પ્રવેગ \((a)\) અનુક્રમે \(v_{2}=\frac{ n }{ m ^{2}} v_{1}\) અને \(a _{2}=\frac{ a _{1}}{ mn }\) સંબંધથી સંકયાયેલા છે. અત્રે, \(m\) અને \(n\) અચળાંકો છે. આં બે તંત્રોમાં અંતર અને સમય વચ્ચેના સંબંધો અનુક્રમે .......... થશે.JEE Mains 2022 અઘરું