JEE Mains · Physics · STD 12 - વિદ્યુતચુંબકીય તરંગો
- JEE Mains 2026
- મધ્યમ
- MCQ
વિદ્યુતચુંબકીય તરંગમાં ચુંબકીય ક્ષેત્ર સદિશ \(\vec{B}=B_0\sin\left(2\pi vt-\dfrac{2\pi x}{\lambda}\right)\hat{j}\) વડે રજૂ થાય છે. તેનો સંકળાયેલ વિદ્યુત ક્ષેત્ર સદિશ ______ છે.
જવાબ ચકાસવા માટે એક વિકલ્પ પસંદ કરો.
જવાબ અને ઉકેલ
સાચો જવાબ
(A) \(\vec{E}=-v\lambda B_0\sin\left(2\pi vt-\dfrac{2\pi x}{\lambda}\right)\hat{k}\)
પગલાવાર ઉકેલ
વિગતવાર સમજૂતી
વિદ્યુતચુંબકીય તરંગના પ્રસરણની દિશા કળા પદ \(2\pi vt - \dfrac{2\pi x}{\lambda}\) દ્વારા નક્કી થાય છે, જે દર્શાવે છે કે તરંગ \(+x\) દિશા (\(\hat{i}\)) માં ગતિ કરે છે.
ચુંબકીય ક્ષેત્ર \(\vec{B}\) ની દિશા \(\hat{j}\) આપેલી છે.
વિદ્યુતચુંબકીય તરંગમાં, પ્રસરણની દિશા સદિશ ગુણાકાર \(\vec{E} \times \vec{B}\) ની દિશા દ્વારા અપાય છે.
ધારો કે વિદ્યુત ક્ષેત્ર \(\vec{E}\) ની દિશા \(\hat{n}\) છે.
\(\hat{n} \times \hat{j} = \hat{i}\)
કારણ કે \((-\hat{k}) \times \hat{j} = \hat{i}\), વિદ્યુત ક્ષેત્રની દિશા \(-\hat{k}\) હોવી જોઈએ.
વિદ્યુત ક્ષેત્રનો કંપવિસ્તાર ચુંબકીય ક્ષેત્ર સાથે \(E_0 = c B_0\) સંબંધથી જોડાયેલો છે, જ્યાં \(c\) તરંગની ઝડપ છે.
તરંગની ઝડપ \(c = v \lambda\) છે, જ્યાં \(v\) આવૃત્તિ છે.
\(E_0 = v \lambda B_0\)
તેથી, વિદ્યુત ક્ષેત્ર સદિશ \(\vec{E} = -v \lambda B_0 \sin\left(2\pi vt - \dfrac{2\pi x}{\lambda}\right) \hat{k}\) છે.
જવાબ: \(\vec{E}=-v\lambda B_0\sin\left(2\pi vt-\dfrac{2\pi x}{\lambda}\right)\hat{k}\)
ચુંબકીય ક્ષેત્ર \(\vec{B}\) ની દિશા \(\hat{j}\) આપેલી છે.
વિદ્યુતચુંબકીય તરંગમાં, પ્રસરણની દિશા સદિશ ગુણાકાર \(\vec{E} \times \vec{B}\) ની દિશા દ્વારા અપાય છે.
ધારો કે વિદ્યુત ક્ષેત્ર \(\vec{E}\) ની દિશા \(\hat{n}\) છે.
\(\hat{n} \times \hat{j} = \hat{i}\)
કારણ કે \((-\hat{k}) \times \hat{j} = \hat{i}\), વિદ્યુત ક્ષેત્રની દિશા \(-\hat{k}\) હોવી જોઈએ.
વિદ્યુત ક્ષેત્રનો કંપવિસ્તાર ચુંબકીય ક્ષેત્ર સાથે \(E_0 = c B_0\) સંબંધથી જોડાયેલો છે, જ્યાં \(c\) તરંગની ઝડપ છે.
તરંગની ઝડપ \(c = v \lambda\) છે, જ્યાં \(v\) આવૃત્તિ છે.
\(E_0 = v \lambda B_0\)
તેથી, વિદ્યુત ક્ષેત્ર સદિશ \(\vec{E} = -v \lambda B_0 \sin\left(2\pi vt - \dfrac{2\pi x}{\lambda}\right) \hat{k}\) છે.
જવાબ: \(\vec{E}=-v\lambda B_0\sin\left(2\pi vt-\dfrac{2\pi x}{\lambda}\right)\hat{k}\)
Physics ના વધુ પ્રશ્નો
- એક હીટર 100 V લાઇન પર \(1000 \mathrm{~W}\) ના પાવર સાથે કાર્ય કરવા માટે રચાયેલ છે. તેને \(10 \Omega\) ના અવરોધ અને એક અવરોધ \(R\) ના સંયોજનમાં 100 V મેઈન્સ સાથે જોડવામાં આવે છે, જે આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ છે. હીટરને \(62.5 \mathrm{~W}\) પર કાર્ય કરવા માટે, \(\mathrm{R}\) નું મૂલ્ય _______ \(\Omega\) હોવું જોઈએ.
JEE Mains 2024 અઘરું - એક વ્હીટસ્ટોન બ્રિજ શરૂઆતમાં ઓરડાના તાપમાને છે અને બ્રિજની બધી ભુજાઓ સમાન અવરોધ ધરાવે છે ( \(R_1=R_2=R_3=R_4\) ). જ્યારે \(R_3\) અવરોધને અમુક તાપમાને ગરમ કરવામાં આવે છે, ત્યારે તેના અવરોધના મૂલ્યમાં \(10 \%\) નો વધારો થાય છે. વિદ્યુત સ્થિતિમાનનો તફાવત \(\left( V _{ a }- V _{ b }\right)\) (\(R _3\) ને ગરમ કર્યા પછી) __________ V છે.
JEE Mains 2026 સરળ - \(p-n\) જંક્શન ડાયોડમાં ઝેનર બ્રેકડાઉન ત્યારે થાય છે જ્યારે \(p\) અને \(n\) બંને ....... .JEE Mains 2021 મધ્યમ
- \(m\) અને \(3\,m\) દળના બે ઉપગ્રહો પૃથ્વીને ફરતે અનુક્રમે \(r\) અને \(3r\) ત્રિજ્યાની વર્તુળાકાર કક્ષાઓમાં પરિભ્રમણ કરે છે. તેમને અનુરૂપ કક્ષીય ઝડપનો ગુણોતર ....... છે.JEE Mains 2023 મધ્યમ
- બાજુમાં દર્શાવેલ આકૃતિમાં દર્શાવ્યા અનુસાર બે સમાંતર લાંબા વિદ્યુતપ્રવાહ ધરાવતા તારને \(2 r\) અંતરે રાખવામાં આવ્યા છે. બિંદુ \(A\) આગળ ચુંબકીય ક્ષેત્ર અને \(C\) આગળ ઉત્પન ચુંબકીય ક્ષેત્ર વચ્ચેનો ગુણોતર \(\frac{x}{7} \) છે. \(x\) નું મૂલ્ચ _______ થશે.
JEE Mains 2024 અઘરું - નીચે બે વિધાનો આપેલા છે:
વિધાન I: યંગના બે-સ્લિટના પ્રયોગમાં, જેમ જેમ પડદાને સ્લિટના સમતલથી દૂર ખસેડવામાં આવે છે તેમ તેમ ફ્રિન્જની કોણીય પહોળાઈ વધશે.
વિધાન II : યંગના બે-સ્લિટના પ્રયોગમાં, જ્યારે એકરંગી ઉદ્ગમને વધુ તરંગલંબાઈના અન્ય એકરંગી ઉદ્ગમ વડે બદલવામાં આવે છે ત્યારે ફ્રિન્જની કોણીય પહોળાઈ વધશે.
ઉપરોક્ત વિધાનોના આધારે, નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:JEE Mains 2026 અઘરું
JEE Mains ના વધુ PYQ
- આકૃતિમાં દર્શાવેલ દરેક ચોસલાઓ \(P, Q\) અને \(R\) ને \(3 \mathrm{~kg}\) નું દળ છે. દરેક તાર \(A\) અને \(B\) નો આડછેદનું ક્ષેત્રફળ \(0.005 \mathrm{~cm}^2\) અને \(2 \times 10^{11} \mathrm{~N} \mathrm{~m}^{-2}\) નો યંગ મોડયુલસ છે. ઘર્ષણને અવગણતાં, તાર \(B\) પર સંગત વિકૃતિ _______ \(\times 10^{-4}\)થશે. ( \(\mathrm{g}=10 \mathrm{~m} / \mathrm{s}^2\) લો)
JEE Mains 2024 અઘરું - એક લોલકનાં ગોળાનો વ્યાસ વર્નિયર કેલિપર્સથી માપવામાં આવે છે. વર્નિયર કેલિપર્સમાં મુખ્ય માપક્રમના \(9\) વિભાગ વર્નિયર માપક્રમના \(10\) વિભાગને સમાન છે. મુખ્ય માપક્રમનો એક વિભાગ \(1\, {mm}\) નો છે. મુખ્ય માપક્રમનું અવલોકન \(10\, {mm}\) અને વર્નિયર માપક્રમનો \(8\) મો કાંપો મુખ્ય માપક્રમના એક કાંપા સાથે સંપાત થાય છે. જો આપેલ વર્નિયર કેલિપર્સની ધન ત્રુટિ \(0.04\, {cm}\) હોય, તો લોલકની ત્રિજ્યા \(...... \,\times 10^{-2} \,{cm}\) હશે.JEE Mains 2021 અઘરું
- \(npn\) અથવા \(pnp\) ટ્રાન્ઝિસ્ટર ઓળખવા માટે એક \(+ve\) અને \(-ve\) ટર્મિનલ ધરાવતા મલ્ટીમીટર વડે ટ્રાન્ઝિસ્ટરના અલગ અલગ ટર્મિનલ વચ્ચેનો અવરોધ માપવામાં આવે છે. જો ટર્મિનલ \(2\) એ ટ્રાન્ઝિસ્ટરનો બેઝ હોય તો \(pnp\) ટ્રાન્ઝિસ્ટર માટે નીચેનામાંથી શું સાચું પડે?JEE Mains 2016 મધ્યમ
- એક ધાત્વીય તારની લંબાઈ \(20\%\) જેટલી વધારવામાં આવે છે અને તેનું આંતર છેદીય ક્ષેત્રફળ \(4\%\) જેટલું ધટે છે. ધાત્વીય તારના આવરોધમાં થતો પ્રતિશત ફેરફાર .......... છે.JEE Mains 2023 મધ્યમ
- કયો તરંગ લંબાઈના ચઢતા ક્રમ માટે સાયો વિકલ્પ છે;JEE Mains 2022 સરળ
- એક બંધ ઓર્ગન પાઇપ અને એક ખુલ્લો ઓર્ગન પાઇપ બે જુદા જુદા વાયુઓ વડે ભરેલા છે, જે સમાન બલ્ક મોડ્યુલસ પરંતુ અનુક્રમે જુદી જુદી ઘનતા \(\rho_1\) અને \(\rho_{2^{\prime}}\) ધરાવે છે. બંધ પાઇપના \(9^{\text {th }}\) સંવાદિકની આવૃત્તિ ખુલ્લા પાઇપના \(4^{\text {th }}\) સંવાદિકની આવૃત્તિ સાથે સમાન છે. જો બંધ પાઇપની લંબાઈ 10 cm હોય અને વાયુઓની ઘનતાનો ગુણોત્તર \(\rho_1: \rho_2=1: 16\) હોય, તો ખુલ્લા પાઇપની લંબાઈ કેટલી છે?JEE Mains 2025 મધ્યમ