JEE Mains · Physics · STD 11 - એકમ, પરિમાણ અને માપન
- JEE Mains 2026
- મધ્યમ
- MCQ
સાર્વત્રિક ગુરુત્વાકર્ષણ અચળાંક \((G)\) ના પારિમાણિક સૂત્રને પ્લાન્કના અચળાંક \((h)\), અંતર \((L)\), દળ \((M)\) અને સમય \((T)\) ના સંદર્ભમાં ________ છે.
જવાબ ચકાસવા માટે એક વિકલ્પ પસંદ કરો.
જવાબ અને ઉકેલ
સાચો જવાબ
(B) \([hT^{-1}LM^{-2}]\)
પગલાવાર ઉકેલ
વિગતવાર સમજૂતી
સાર્વત્રિક ગુરુત્વાકર્ષણ અચળાંક \(G\) નું પારિમાણિક સૂત્ર ન્યૂટનના ગુરુત્વાકર્ષણના નિયમ \(F = \dfrac{G m_1 m_2}{r^2}\) પરથી મેળવી શકાય છે.
\([G] = \dfrac{[F][r^2]}{[m_1 m_2]} = \dfrac{[MLT^{-2}][L^2]}{[M^2]} = [M^{-1}L^3T^{-2}]\)
પ્લાન્કના અચળાંક \(h\) નું પારિમાણિક સૂત્ર ફોટોનની ઊર્જા \(E = h\nu\) પરથી મેળવી શકાય છે.
\([h] = \dfrac{[E]}{[\nu]} = \dfrac{[ML^2T^{-2}]}{[T^{-1}]} = [ML^2T^{-1}]\)
ધારો કે \(G\) ના પરિમાણોને \([G] = [h]^a [L]^b [M]^c [T]^d\) તરીકે દર્શાવી શકાય છે.
પરિમાણોની કિંમતો મૂકતા, આપણને મળે છે:
\([M^{-1}L^3T^{-2}] = [ML^2T^{-1}]^a [L]^b [M]^c [T]^d\)
\([M^{-1}L^3T^{-2}] = [M^{a+c} L^{2a+b} T^{-a+d}]\)
બંને બાજુએ \(M\), \(L\) અને \(T\) ના ઘાતાંકોને સરખાવતા:
\(a + c = -1\)
\(2a + b = 3\)
\(-a + d = -2\)
\(a = 1\) ધારતા (આપેલા વિકલ્પો અનુસાર), આપણને મળે છે:
\(c = -1 - 1 = -2\)
\(b = 3 - 2(1) = 1\)
\(d = -2 + 1 = -1\)
આથી, \(G\) ના પરિમાણો \([h^1 L^1 M^{-2} T^{-1}]\) છે, જેને \([hT^{-1}LM^{-2}]\) તરીકે લખી શકાય છે.
જવાબ: \([hT^{-1}LM^{-2}]\)
\([G] = \dfrac{[F][r^2]}{[m_1 m_2]} = \dfrac{[MLT^{-2}][L^2]}{[M^2]} = [M^{-1}L^3T^{-2}]\)
પ્લાન્કના અચળાંક \(h\) નું પારિમાણિક સૂત્ર ફોટોનની ઊર્જા \(E = h\nu\) પરથી મેળવી શકાય છે.
\([h] = \dfrac{[E]}{[\nu]} = \dfrac{[ML^2T^{-2}]}{[T^{-1}]} = [ML^2T^{-1}]\)
ધારો કે \(G\) ના પરિમાણોને \([G] = [h]^a [L]^b [M]^c [T]^d\) તરીકે દર્શાવી શકાય છે.
પરિમાણોની કિંમતો મૂકતા, આપણને મળે છે:
\([M^{-1}L^3T^{-2}] = [ML^2T^{-1}]^a [L]^b [M]^c [T]^d\)
\([M^{-1}L^3T^{-2}] = [M^{a+c} L^{2a+b} T^{-a+d}]\)
બંને બાજુએ \(M\), \(L\) અને \(T\) ના ઘાતાંકોને સરખાવતા:
\(a + c = -1\)
\(2a + b = 3\)
\(-a + d = -2\)
\(a = 1\) ધારતા (આપેલા વિકલ્પો અનુસાર), આપણને મળે છે:
\(c = -1 - 1 = -2\)
\(b = 3 - 2(1) = 1\)
\(d = -2 + 1 = -1\)
આથી, \(G\) ના પરિમાણો \([h^1 L^1 M^{-2} T^{-1}]\) છે, જેને \([hT^{-1}LM^{-2}]\) તરીકે લખી શકાય છે.
જવાબ: \([hT^{-1}LM^{-2}]\)
Physics ના વધુ પ્રશ્નો
- આપેલ પરિપથમાં \(Y\) નું મૂલ્ય શું મળે?
JEE Mains 2020 મધ્યમ - આકૃતિમાં દર્શાવ્યા પ્રમાણે પરિપથ સાથે \(50 \,\mu {F}\) નું કેપેસીટર જોડેલું છે, તો કેપેસીટરની ઉપરની પ્લેટ પરનો વિજભાર કેટલા \(\mu {C}\) હશે?
JEE Mains 2021 મધ્યમ - પ્રિઝમ \((\mu=\sqrt{3})\) માંથી પસાર થતા પ્રકાશનું કિરણ લઘુતમ વિચલન અનુભવે છે. એવું જોવા મળે છે કે પ્રિઝમનો આપાતકોણ તેના વક્રીભૂતકોણ કરતાં બમણો છે. તો પ્રિઝમનો પ્રિઝમકોણ કેટલો હશે?JEE Mains 2021 અઘરું
- નીચે આપેલ ગ્રાફ ચુંબકીયકરણ \((M)\) વિરુદ્ધ ચુંબકીય તીવ્રતા \((H)\) અને ચુંબકીય સસેપ્ટિબિલિટી \((\chi)\) વિરુદ્ધ તાપમાન \((T)\) ના છે. નીચેનામાંથી કયું સંયોજન ડાયમેગ્નેટિક પદાર્થ દ્વારા દર્શાવવામાં આવશે?
JEE Mains 2021 મધ્યમ - \(5\times 10^{-9}\,C\) ના બિંદુવત વીજભારને લીધે \(P\) બિંદુએ વિદ્યુત સ્થિતિમાન \(50\,V\) છે. બિંદુવત વીજભારથી \(P\) નું અંતર ........\(cm\) છે. \(\left[\frac{1}{4 \pi \varepsilon_0}=9 \times 10^{+9}\,Nm ^2\, C ^{-2}\right.\) ધારો \(]\)JEE Mains 2023 સરળ
- નીચે બે વિધાનો આપેલા છે : તેમાંના એકને કથન \(A\) અને બીજાને કારણ \(R\) થી દર્શાવવામાં આવેલ છે. કથન \(A\) : \(n-p-n\) ટ્રાન્ઝિસ્ટર, \(p-n-p\) ટ્રાન્ઝિસ્ટર કરતા વધારે પ્રવાહ પસાર થવા દે છે. કારણ \(R\) : ઈલેકટ્રોનની વિદ્યુત વાહક તરીકેની મોબીલીટી વધારે હોય છે. ઉપરોક્ત વિધાનોનાં સંદર્ભમાં નીચે આપેલા વિકલ્પો પૈકી સૌથી યોગ્ય ઉત્તર પસંદ કરો.JEE Mains 2022 મધ્યમ
JEE Mains ના વધુ PYQ
- આપેલ નિર્દેશ ફ્રેમમાં ઉગમબિંદુને અનુલક્ષીને એક કણના યામ \((1,1,1)\) મીટર છે. જો કણ પર \(\overrightarrow{\mathrm{F}}=\hat{i}-\hat{j}+\hat{k}\) બળ લાગતું હોય, તો z-દિશામાં ટૉર્કનું (ઉગમબિંદુને અનુલક્ષીને) મૂલ્ય ______ છે.JEE Mains 2025 સરળ
- એક વર્નિયર કેલીપર્સમાં મુખ્ય કાપાના દરેક \(cm\) ને \(20\) સરખા ભાગમાં વહેંચવામાં આવ્યા છે. જો વર્નિયરના \(10\) કાપાઓ મુખ્ય સ્કેલ પરના \(9\) કાપા સાથે સંપાત થાય, તો વર્નિયર અચળાંકનું મૂલ્ય ........... \(\times 10^{-2} \,mm\) હશે.JEE Mains 2022 મધ્યમ