ભૌતિકશાસ્ત્રની લેબોરેટરીમાં ટ્રાવેલીંગ માઈક્રોસ્કોપની મદદથી ગ્લાસના ચોસલાનો વક્રીભવનાંક માપવાના પ્રયોગમાં, વિદ્યાર્થી ગ્લાસના ચોસલાની સાયી જાડાઈ \(5.25\,mm\) માપે છે અને જ્યારે ટ્રાવેલીગ માઈક્રોસ્કોપ મળતી (આભાસી) જાડાઈ \(5.00\,mm\) છે. ટ્રાવેલીગ માઈક્રોસ્કોપમાં મુખ્ય, સ્કેલ ઉપર \(1\,cm\) માં \(20\) કાપાઓ અને \(50\) વર્નિયર સ્કેલ પરના કાપાનું મૂલ્ય મુખ્ય સ્કેલ પરના \(49\) કાપા બરાબર છે. ગ્લાસના ચોસલાનો વક્રીભવનાંક માપવામાં, મળતી ત્રુટિ \(\frac{x}{10} \times 10^{-3}\) છે, તો \(x=............\) થશે.

જવાબ ચકાસવા માટે એક વિકલ્પ પસંદ કરો.

ચકાસાયેલ ઉકેલ

જવાબ અને ઉકેલ

સાચો જવાબ

(B) \(41\)

વિગતવાર સમજૂતી

\(u =\frac{ h }{ h ^{\prime}}=\frac{5.25}{5.00}\)

Least count \(=\frac{1}{20} cm -\frac{49}{50} \cdot \frac{1}{20} cm\)

\(=\frac{1}{50} \times \frac{1}{20} cm =0.01\,mm\)

\(\ln u =\ln h -\ln h ^{\prime}\)

\(\frac{ du }{ u }=\frac{ dh }{ h }-\frac{ dh ^{\prime}}{ h ^{\prime}}\)

\(du =\left[\frac{0.01}{5.25}+\frac{0.01}{5.00}\right] \frac{5.25}{5.00}\)

\(=\frac{41}{10} \times 10^{-3}\)

Ans. \(=41\)

એ જ વિષય

JEE Mains માંથી