JEE Mains · Physics · STD 12 - કિરણ પ્રકાશશાસ્ત્ર અને પ્રકાશીય ઉપકરણો
- JEE Mains 2026
- મધ્યમ
- MCQ
\(10\) cm લંબાઈનો એક સળિયો \(10\) cm કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતા અંતર્ગોળ અરીસાની મુખ્ય અક્ષ પર આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ આવેલો છે. પ્રતિબિંબની લંબાઈ _____ cm છે.

જવાબ ચકાસવા માટે એક વિકલ્પ પસંદ કરો.
જવાબ અને ઉકેલ
સાચો જવાબ
(B) \(5\)
પગલાવાર ઉકેલ
વિગતવાર સમજૂતી
આપેલ અંતર્ગોળ અરીસા માટે, કેન્દ્રલંબાઈ \(f = -10\) cm છે.
સળિયો મુખ્ય અક્ષ પર આવેલો છે. આકૃતિ પરથી, સળિયાનો નજીકનો છેડો અરીસાના ધ્રુવથી \(20\) cm અંતરે છે. સળિયાની લંબાઈ \(10\) cm હોવાથી, દૂરનો છેડો ધ્રુવથી \(20 + 10 = 30\) cm અંતરે છે.
ધારો કે નજીકનો છેડો \(A\) અને દૂરનો છેડો \(B\) છે.
છેડા \(A\) માટે વસ્તુ અંતર, \(u_A = -20\) cm.
છેડા \(B\) માટે વસ્તુ અંતર, \(u_B = -30\) cm.
અરીસાના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતાં, \(\dfrac{1}{v} + \dfrac{1}{u} = \dfrac{1}{f}\)
છેડા \(A\) માટે:
\(\dfrac{1}{v_A} + \dfrac{1}{-20} = \dfrac{1}{-10}\)
\(\dfrac{1}{v_A} = \dfrac{1}{20} - \dfrac{1}{10} = -\dfrac{1}{20}\)
\(v_A = -20\) cm
છેડા \(B\) માટે:
\(\dfrac{1}{v_B} + \dfrac{1}{-30} = \dfrac{1}{-10}\)
\(\dfrac{1}{v_B} = \dfrac{1}{30} - \dfrac{1}{10} = \dfrac{1 - 3}{30} = -\dfrac{2}{30} = -\dfrac{1}{15}\)
\(v_B = -15\) cm
પ્રતિબિંબની લંબાઈ એ બંને છેડાના પ્રતિબિંબો વચ્ચેનું અંતર છે:
\(\text{પ્રતિબિંબની લંબાઈ} = |v_A - v_B| = |-20 - (-15)| = |-5| = 5\) cm.
જવાબ: \(5\)
સળિયો મુખ્ય અક્ષ પર આવેલો છે. આકૃતિ પરથી, સળિયાનો નજીકનો છેડો અરીસાના ધ્રુવથી \(20\) cm અંતરે છે. સળિયાની લંબાઈ \(10\) cm હોવાથી, દૂરનો છેડો ધ્રુવથી \(20 + 10 = 30\) cm અંતરે છે.
ધારો કે નજીકનો છેડો \(A\) અને દૂરનો છેડો \(B\) છે.
છેડા \(A\) માટે વસ્તુ અંતર, \(u_A = -20\) cm.
છેડા \(B\) માટે વસ્તુ અંતર, \(u_B = -30\) cm.
અરીસાના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતાં, \(\dfrac{1}{v} + \dfrac{1}{u} = \dfrac{1}{f}\)
છેડા \(A\) માટે:
\(\dfrac{1}{v_A} + \dfrac{1}{-20} = \dfrac{1}{-10}\)
\(\dfrac{1}{v_A} = \dfrac{1}{20} - \dfrac{1}{10} = -\dfrac{1}{20}\)
\(v_A = -20\) cm
છેડા \(B\) માટે:
\(\dfrac{1}{v_B} + \dfrac{1}{-30} = \dfrac{1}{-10}\)
\(\dfrac{1}{v_B} = \dfrac{1}{30} - \dfrac{1}{10} = \dfrac{1 - 3}{30} = -\dfrac{2}{30} = -\dfrac{1}{15}\)
\(v_B = -15\) cm
પ્રતિબિંબની લંબાઈ એ બંને છેડાના પ્રતિબિંબો વચ્ચેનું અંતર છે:
\(\text{પ્રતિબિંબની લંબાઈ} = |v_A - v_B| = |-20 - (-15)| = |-5| = 5\) cm.
જવાબ: \(5\)
Physics ના વધુ પ્રશ્નો
- \(4 \times 10^{5}\, ms ^{-1}\) ના વેગથી ગતિ કરતું એક પ્રોટોનનું કિરણપુંજ \(0.3\, T\) જેટલા ચુંબકીયક્ષેત્રમાં ક્ષેત્રને \(60^o\) ના ખૂણે પ્રવેશે છે. જેના કારણે બનતા હેલિકલ પથની પિચ(પેચઅંતર) કેટલા \(cm\) હશે? (પ્રોટોનનું દળ \(=1.67 \times 10^{-27}\, kg\), પ્રોટોનનો વિજભાર \(=1.69 \times 10^{-19}\,C\))JEE Mains 2020 મધ્યમ
- એક છોકરો ઘર્ષણરહિત સપાટી પર \(2\, kg\) દળ ધરાવતી પેટી (બોસ) ને \(\overrightarrow{ F }=(20 \hat{i}+10 \hat{j}) N\) બળથી ધક્કો મારે છે. જો પેટી પ્રારંભમાં વિરામ સ્થાને હોય તો \(x-\) દિશામાં \(t=10\, s\) સમય બાદ ચોસલાનું સ્થાનાંતર ...........\(m\) હશે.JEE Mains 2021 મધ્યમ
- અંતર્ગોળ અરીસાની કેન્દ્રલંબાઈ માપવાના એક પ્રયોગમાં,અરીસાના કેન્દ્રથી \(40\,cm\) અંતરે રાખેલી વસ્તુનું અરીસાના કેન્દ્રથી પ્રતિબિંબ \(120\) સેમી અંતરે મળે છે.આ અંતરો સુધારેલી (બદલેલી) માપપટ્ટી વડે માપવામાં આવે છે કે જેમાં \(1\,cm\) માં \(20\) કાપાઓ છે.અરીસાની કેન્દ્રલંબાઈના માપનમાં મળતી ત્રુટીનું મુલ્ય \(\frac{1}{K}\) છે.\(K\)નું મૂલ્ય \(...............\) હશે.JEE Mains 2023 અઘરું
- આકૃતિમાં એક કણનો વેગ (\(v\)) વિરુદ્ધ સમય (\(t\)) નો આલેખ \(40\text{ s}\) ના સમયગાળા માટે દર્શાવેલ છે. કણ દ્વારા કાપેલું કુલ અંતર અને આ સમયગાળા દરમિયાન સરેરાશ વેગ, અનુક્રમે _______ છે.
JEE Mains 2026 સરળ - પાણીની અંદર \(1\,cm\) ત્રિજ્યાના હવાના પરપોટાનો ઉપરની દિશામાંનો પ્રવેગ \(9.8\, cm\, s ^{-2}\) છે. પાણીની ઘનતા \(1\, gm\, cm ^{-3}\) અને પાણી દ્વારા પરપોટા પર નહિવત ઘર્ષણબળ લાગે છે. તો પરપોટાનું દળ \(.......gm\) હશે. \(\left( g =980 \,cm / s ^{2}\right)\)JEE Mains 2020 અઘરું
- એક હળવી દોરીને \(5\,kg\) દળ અને \(70\,cm\) ત્રિજ્યા ધરાવતા એક પોલા નળાકારની આસપાસ વીટાળવામાં આવે છે. દોરીને \(52.5\,N\) બળ વડે ખેંચવામાં આવે છે. નળાકારનો કોણીય પ્રવેગ .......... \(rad\,s ^{-2}\) હશે.JEE Mains 2023 મધ્યમ
JEE Mains ના વધુ PYQ
- \(M\) દળનો એક પદાર્થ \(\mathrm{H}\) ઊંચાઈના ટાવરની ટોચ પરથી \(v\) વેગથી આડી રીતે ફેંકવામાં આવે છે અને તે ટાવરના પાયાથી \(100 \mathrm{~m}\) ના અંતરે જમીનને સ્પર્શે છે. \(4 \mathrm{H}\) ઊંચાઈના ટાવરની ટોચ પરથી \(\frac{v}{2}\) વેગથી ફેંકવામાં આવેલો \(2 \mathrm{M}\) દળનો એક પદાર્થ જમીનને _______ અંતરે સ્પર્શ કરશે.JEE Mains 2024 અઘરું
- અચળ ઝડપે એક કણ વર્તુળાકાર માર્ગ ફરે છે. જયારે કણ \(90^{\circ}\) નો ખૂણો બનાવે છે, ત્યારે તેનો તત્કાલીન વેગ અને સરેરાશ વેગનો ગુણોતર \(\pi: x \sqrt{2}\) છે. \(x\) ની કિમત ....... હશે.JEE Mains 2023 અઘરું
- \(2\, \mu F\) વાળા \(C _{1}\) કેપેસીટરને \(10\, V\) ની બેટરી વડે ચાર્જ કરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ બેટરી દૂર કરીને \(8\, \mu F\) વાળા \(C _{2}\) કેપેસીટરને \(C _{1}\) સાથે જોડવામાં આવે છે. તો સંતુલન સમયે \(C _{2}\) કેપેસીટર પરનો વિદ્યુતભાર ............ \(\mu C\) હશે?
JEE Mains 2021 અઘરું - કણનો સ્થાન સદીશ સમયની સાપેક્ષે \(\vec r\left( t \right) = 15{t^2}\hat i + \left( {4 - 20{t^2}} \right)\hat j\) મુજબનો છે તો \(t = 1\) સમયે કણના પ્રવેગનું મૂલ્ય કેટલું થશે ?JEE Mains 2019 મધ્યમ