JEE Mains · Physics · STD 12 - કિરણ પ્રકાશશાસ્ત્ર અને પ્રકાશીય ઉપકરણો
- JEE Mains 2025
- અઘરું
- MCQ
એક સમતલ-બહિર્ગોળ લેન્સની પ્રથમ સપાટીની વક્રતા ત્રિજ્યા 2 cm છે જે હવામાં \(f_1\) કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવે છે. અન્ય એક સમતલ-બહિર્ગોળ લેન્સની પ્રથમ સપાટીની વક્રતા ત્રિજ્યા 3 cm છે અને તેને 1.2 વક્રીભવનાંકવાળા પ્રવાહીમાં નિમજ્જિત કરતાં તેની કેન્દ્રલંબાઈ \(\mathrm{f}_2\) થાય છે. જો બંને લેન્સ 1.5 વક્રીભવનાંકવાળા સમાન કાચના બનેલા હોય, તો \(f_1\) અને \(f_2\) નો ગુણોત્તર _______ થશે.
જવાબ ચકાસવા માટે એક વિકલ્પ પસંદ કરો.
જવાબ અને ઉકેલ
સાચો જવાબ
(B) \(1: 3\)
પગલાવાર ઉકેલ
વિગતવાર સમજૂતી
કિસ્સા (1) માટે

\(\begin{aligned} & \frac{1.5}{v_1}-\frac{1}{\propto}=\frac{(1.5-1)}{R_1} \\ & \frac{1}{f_1}-\frac{1.5}{v_1}=\frac{1-1.5}{\propto}\end{aligned}\)
\(\Rightarrow \frac{1}{f_1}=\frac{(1.5-1)}{R_1}\) ...(1)
\(\Rightarrow \frac{1}{f_1}=\frac{1}{2 R_1}\)
કિસ્સા (2) માટે
\(\begin{aligned}
& \frac{1.5}{v_1}-\frac{1.2}{\infty}=\frac{(1.5-1.2)}{R_2} \\
& \frac{1.2}{f_2}-\frac{1.5}{v_1}=\frac{(1.2-1.5)}{\propto} \\
& \Rightarrow \frac{1.2}{f_2}=\frac{0.3}{R_2} \\
& \Rightarrow \frac{1}{f_2}=\frac{1}{4 R_2}
\end{aligned}\)
આમ સ્પષ્ટપણે, \(\frac{f_1}{f_2}=\frac{2 \times 2}{4 \times 3}=\frac{1}{3}\)


\(\begin{aligned} & \frac{1.5}{v_1}-\frac{1}{\propto}=\frac{(1.5-1)}{R_1} \\ & \frac{1}{f_1}-\frac{1.5}{v_1}=\frac{1-1.5}{\propto}\end{aligned}\)
\(\Rightarrow \frac{1}{f_1}=\frac{(1.5-1)}{R_1}\) ...(1)
\(\Rightarrow \frac{1}{f_1}=\frac{1}{2 R_1}\)
કિસ્સા (2) માટે
\(\begin{aligned}
& \frac{1.5}{v_1}-\frac{1.2}{\infty}=\frac{(1.5-1.2)}{R_2} \\
& \frac{1.2}{f_2}-\frac{1.5}{v_1}=\frac{(1.2-1.5)}{\propto} \\
& \Rightarrow \frac{1.2}{f_2}=\frac{0.3}{R_2} \\
& \Rightarrow \frac{1}{f_2}=\frac{1}{4 R_2}
\end{aligned}\)
આમ સ્પષ્ટપણે, \(\frac{f_1}{f_2}=\frac{2 \times 2}{4 \times 3}=\frac{1}{3}\)

Physics ના વધુ પ્રશ્નો
- નીચેની આકૃતિમાં દર્શાવેલ એક લોજિક (તર્ક) પરિપથના ઇનપુટ્સ (નિવેશ) માં બે \(4\) બિટના બાઇનરી (દ્વિઅંકી) નંબરો, \(A = 1101\) અને \(B = 1010\) આપેલા છે. આઉટપુટ (નિર્ગમ) \((Y)\) હશે:
JEE Mains 2026 મધ્યમ - \(A\) અને \(B\) કાર એકબીજાથી વિરુદ્ધ દિશામાં જમીનની સાપેક્ષે \(20\, ms^{-1}\) ની ઝડપે ગતિ કરે છે.\(A\) કારમાં રહેલ અવલોકનકાર \(B\) કારમાથી આવતા ધ્વનિની આવૃતિ \(2000\, Hz\) નોંધે છે. તો \(B\) માં રહેલ ધ્વનિના ઉદગમની પ્રાકૃતિક આવૃતિ કેટલી .... \(Hz\) હશે? ( હવામાં ધ્વનિની ઝડપ \(= 340\, ms^{-1}\))JEE Mains 2019 અઘરું
- કોઈ સમયે \(5\,\mu Ci\) એક્ટિવિટી ધરાવતા રેડિયોએક્ટિવ નમૂના \(S_1\) માં ન્યુક્લિયસની સંખ્યા બીજા \(10\,\mu Ci\) એક્ટિવિટી ધરાવતા રેડિયોએક્ટિવ નમૂના \(S_2\) કરતાં બમણી છે. તો \(S_1\) અને \(S_2\) નો અર્ધઆયુષ્ય સમય અનુક્રમે કેટલો હશે?JEE Mains 2018 અઘરું
- \('l'\) લંબાઈના સળિયાને શિરોલંબ અક્ષ સાથે એક છેડાને જોડેલો છે,અક્ષ એ \(w\) કોણીય ઝડપથી કરવાનું શરૂ કરે ત્યારે સળિયા અક્ષ સાથે \(\theta\) ખૂણો બનાવે છે, દ્રવ્યમાન કેન્દ્રને અનુલક્ષીને સમક્ષિતિજ અને શિરોલંબ બળ \(F_{H}\) અને \(F_{V}\) દ્વારા મળતું ટોર્ક દ્વારા કોણીય વેગમાનનો ફેરફારનો સમયદર \(\frac{ m \ell^{2}}{12} \omega^{2} \sin \theta \cos \theta\) મળે છે.તો \(\theta\)નું મૂલ્ય ..... .
JEE Mains 2020 અઘરું - ત્રણ સદિશો \(\vec{A}=(-x \hat{i}-6 \hat{j}-2 \hat{k})\), \(\vec{B}=(-\hat{i}+4 \hat{j}+3 \hat{k})\) અને \(\vec{C}=(-8 \hat{i}-\hat{j}+3 \hat{k})\) માટે, જો \(\overrightarrow{\mathrm{A}} \cdot(\overrightarrow{\mathrm{B}} \times \overrightarrow{\mathrm{C}})=0\), તો \(\mathrm{x}\) નું મૂલ્ય _______ છે.JEE Mains 2024 અઘરું
- જો હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ સંયોજાઈને \(^{4}_{2}\text{He}\) બનાવે તો મુક્ત થતી ઊર્જા __________ MeV છે. (\(^{2}_{1}\text{H}\) અને \(^{4}_{2}\text{He}\) માટે પ્રતિ ન્યુક્લિઓન બંધન ઊર્જા અનુક્રમે \(1.1\) MeV અને \(7.2\) MeV લો)JEE Mains 2026 મધ્યમ
JEE Mains ના વધુ PYQ
- બે કોષો, જેમના વિદ્યુતચાલક બળ 1 V અને 2 V અને આંતરિક અવરોધ અનુક્રમે \(2 \Omega\) અને \(1 \Omega\) છે, તેમને એક બાહ્ય અવરોધ \(6 \Omega\) સાથે શ્રેણીમાં જોડેલા છે. પરિપથમાં કુલ પ્રવાહ \(\mathrm{I}_1\) છે. હવે આ જ બે કોષોને સમાંતર જોડાણમાં તે જ બાહ્ય અવરોધ સાથે જોડવામાં આવે છે. આ કિસ્સામાં, કુલ પ્રવાહ \(I_2\) છે. \(\left(\frac{I_1}{I_2}\right)\) નું મૂલ્ય \(\frac{x}{3}\) છે. \(x\) નું મૂલ્ય _____ છે.JEE Mains 2025 મધ્યમ
- એક \(ac\) જનરેટરમાં \(14 \times 10^{-2}\) ક્ષેત્રફળ વાયુ અને \(100\) આંટા ધરાવતું લંબચોરસ ગૂંચળું \(3.0\,T\) મૂલ્યના સમાન ચુંબકીય ક્ષેત્રમાં અક્ષને લંબ દિશામાં \(360\) પરિભ્રમણ મિનિટથી ભ્રમણ કરે છે. તો ઉત્પન્ન થયેલ મહત્તમ \(emf\) નું મૂલ્ય \(............V\) થશે. (\(\left.\pi=\frac{22}{7}\right.\) લો.)JEE Mains 2023 સરળ