JEE Mains · Physics · STD 11 - થર્મોડાયનેમિક્સ
- JEE Mains 2026
- અઘરું
- સંખ્યાત્મક
એક પાત્રમાં \(0.15\) m\(^3\) વાયુ \(8\) bar દબાણે અને \(140°\)C તાપમાને, \(c_p = 3R\) અને \(c_v = 2R\) સાથે સમાયેલો છે. તેનું દબાણ ઘટીને \(1\) bar થાય ત્યાં સુધી સમોષ્મી રીતે વિસ્તરણ કરવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયા દરમિયાન થયેલું કાર્ય _______ kJ છે. (\(R\) વાયુ અચળાંક છે)
જવાબ ચકાસવા માટે એક વિકલ્પ પસંદ કરો.
જવાબ અને ઉકેલ
સાચો જવાબ
(D) 120
પગલાવાર ઉકેલ
વિગતવાર સમજૂતી
આપેલ છે \(P_1 = 8\) bar \(= 8 \times 10^5\) Pa, \(V_1 = 0.15\) m\(^3\), અને \(P_2 = 1\) bar \(= 10^5\) Pa.
સમોષ્મીય ઘાતાંક \(\gamma\) નીચે મુજબ અપાય છે:
\(\gamma = \dfrac{c_p}{c_v} = \dfrac{3R}{2R} = 1.5\)
સમોષ્મી પ્રક્રિયા માટે, \(P_1 V_1^\gamma = P_2 V_2^\gamma\).
\(V_2 = V_1 \left( \dfrac{P_1}{P_2} \right)^{\dfrac{1}{\gamma}}\)
\(V_2 = 0.15 \times \left( \dfrac{8}{1} \right)^{\dfrac{1}{1.5}} = 0.15 \times 8^{\dfrac{2}{3}} = 0.15 \times 4 = 0.6\) m\(^3\)
સમોષ્મી વિસ્તરણ દરમિયાન થયેલું કાર્ય:
\(W = \dfrac{P_1 V_1 - P_2 V_2}{\gamma - 1}\)
\(W = \dfrac{8 \times 10^5 \times 0.15 - 1 \times 10^5 \times 0.6}{1.5 - 1}\)
\(W = \dfrac{1.2 \times 10^5 - 0.6 \times 10^5}{0.5}\)
\(W = \dfrac{0.6 \times 10^5}{0.5} = 1.2 \times 10^5\) J
\(W = 120\) kJ
જવાબ: \(120\)
સમોષ્મીય ઘાતાંક \(\gamma\) નીચે મુજબ અપાય છે:
\(\gamma = \dfrac{c_p}{c_v} = \dfrac{3R}{2R} = 1.5\)
સમોષ્મી પ્રક્રિયા માટે, \(P_1 V_1^\gamma = P_2 V_2^\gamma\).
\(V_2 = V_1 \left( \dfrac{P_1}{P_2} \right)^{\dfrac{1}{\gamma}}\)
\(V_2 = 0.15 \times \left( \dfrac{8}{1} \right)^{\dfrac{1}{1.5}} = 0.15 \times 8^{\dfrac{2}{3}} = 0.15 \times 4 = 0.6\) m\(^3\)
સમોષ્મી વિસ્તરણ દરમિયાન થયેલું કાર્ય:
\(W = \dfrac{P_1 V_1 - P_2 V_2}{\gamma - 1}\)
\(W = \dfrac{8 \times 10^5 \times 0.15 - 1 \times 10^5 \times 0.6}{1.5 - 1}\)
\(W = \dfrac{1.2 \times 10^5 - 0.6 \times 10^5}{0.5}\)
\(W = \dfrac{0.6 \times 10^5}{0.5} = 1.2 \times 10^5\) J
\(W = 120\) kJ
જવાબ: \(120\)
Physics ના વધુ પ્રશ્નો
- એક બોલને ઉપર તરફ અમુક વેગથી ફેંકવામાં આવે છે કે જેથી તે મહત્તમ \(h\) ઊંચાઈ સુધી પહોચે છે. અનુક્રમે ઉપર જતી અને નીચે આવતી વખતે જ્યારે બોલ \(\frac{h}{3}\) ઉંચાઈએ હોય, ત્યારે સમયોનો ગુણોત્તર શોધો.JEE Mains 2022 અઘરું
- જ્યારે અવરોધમાંથી \(1.5\, A\) જેટલો પ્રવાહ \(20\, s\) સુધી પસાર કરવામાં આવે છે ત્યારે તે \(500\, J\) ઉષ્માઉર્જા ઉત્પન્ન કરે છે. જે પ્રવાહ \(1.5\, A\) થી વધારીને \(3\, A\) કરવામાં આવે તો \(20\, s\) માં ઉત્પન્ન ઊર્જા કેટલી હશે ? (\(J\) માં)JEE Mains 2021 મધ્યમ
- એલ્યુમિનિયમ તારને ખેંચીને તેની લંબાઈ \(0.4 \%\) વધારવામાં આવે છે. અવરોધમાં પ્રતિશત ફેરફાર \(.....\,\%\) થશે.JEE Mains 2022 મધ્યમ
- \(1\,m\) લંબાઈવાળું એક શાંકવાકાર લોલક \(Z-\) અક્ષ સાથે \(\theta \, = 45^o\) ની ખૂણો બનાવીને \(XY\) સમતલમાં વર્તુળાકાર ગતિ કરે છે. વર્તુળની ત્રિજ્યા \(0.4\, m\) અને તેનું કેન્દ્ર \(O\) ના લંબની નીચે છે. લોલકની તેના વર્તુળાકાર પથ પર ની ઝડપ ........ \(m/s\) થશે. (\(g\, = 10\, ms^{-2}\))
JEE Mains 2017 અઘરું - \(\frac{q}{m}=2 \times 10^{11} \frac{C}{ kg }\) અને વેગ \(\vec{v}_0=3 \times 10^7 \hat{i}\,m / s\) ધરાવતા ધન વીજભારિત કણોની કિરણાવલી \(1.8 \hat{j}\,kV / m\) નાળા વિદ્યુતક્ષેત્ર વડે સ્થાનાંતર પામે છે. \(x\) - અક્ષની દિશામાં \(10\,cm\) ના વિસ્તારમાં વિદ્યુતક્ષેત્ર અસ્તિત્વ ધરાવે છે. વિદ્યુત ક્ષેત્રને લીધે \(y\)-દિશામાં વીજભારિત કણોનું સ્થાનાંતર \(............mm\) થાય.JEE Mains 2023 મધ્યમ
- \(10\,kg\) દળવાળી એક મશીન ગનમાંથી \(20\,g\) દળની \(100\,ms ^{-1}\) ઝડપથી અને \(180\) પ્રતિ મિનિટ ના દરથી બુલેટ છોડવામાં આવે છે. તો મશીનગનનો રીકોઈલ વેગ \(...........\,m/s\) થાય.JEE Mains 2023 સરળ
JEE Mains ના વધુ PYQ
- \(6\, V\) જેટલું \(emf\) અને \(2 \Omega\) જેટલો આંતરિક અવરોધ ધરાવતાં કોષ \(E _{1}\) ને \(4\,V\) જેટલું \(emf\) અને આંતરિક અવરોધ \(8 \Omega\) ધરાવતાં બીજા કોષ \(E _{2}\) સાથે જોડેલ છે (આકૃતિમાં દર્શાવ્યા અનુસાર).\(X\) અને \(Y\) બિંદુઓને વચ્ચે (સમાંતર) સ્થિતિમાનનો તફાવત ........... થશે.
JEE Mains 2021 અઘરું - એક વર્તુળાકાર તકતી \(L\) લંબાઈના ઢાળ પરથી ઉપરથી નીચે આવે છે, જ્યારે તે ઢાળ પર સરકીને નીચે આવે ત્યારે તેને લાગતો સમય \(t_{1}\) છે. જ્યારે તે ગબડીને નીચે આવે ત્યારે તેને લાગતો સમય \(t_{2}\) છે. તો \(\frac{t_{2}}{t_{1}}\) નું મૂલ્ય \(\sqrt{\frac{3}{x}}\) છે, તો \(x\) નું મૂલ્ય કેટલું હશે?JEE Mains 2021 અઘરું