JEE Mains · Physics · STD 12 - વિકિરણ અને દ્રવ્યની દ્વૈત પ્રકૃતિ
- JEE Mains 2026
- અઘરું
- MCQ
\(m\) દળનો એક ઇલેક્ટ્રોન \(\vec{E} = -2E_0\hat{i}\) (\(E_0 =\) અચળાંક \(> 0\)) વિદ્યુતક્ષેત્રમાં પ્રારંભિક વેગ \(\vec{V} = v_0\hat{i}\) (\(v_0 =\) અચળાંક \(> 0\)) સાથે ગતિ કરી રહ્યો છે. જો \(\lambda_0 = \dfrac{h}{4mv_0}\) હોય, તો સમય \(t\) પર તેની દ-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ __________ છે.
(\(e =\) ઇલેક્ટ્રોનનો વિદ્યુતભાર)
જવાબ ચકાસવા માટે એક વિકલ્પ પસંદ કરો.
જવાબ અને ઉકેલ
સાચો જવાબ
(C) \(\dfrac{4\lambda_0}{\left[1 + \dfrac{2E_0 e}{m}\dfrac{t}{v_0}\right]}\)
પગલાવાર ઉકેલ
વિગતવાર સમજૂતી
વિદ્યુતક્ષેત્રમાં ઇલેક્ટ્રોન દ્વારા અનુભવાતું બળ \(\vec{F} = q\vec{E}\) દ્વારા અપાય છે.
ઇલેક્ટ્રોનનો વિદ્યુતભાર \(-e\) અને વિદ્યુતક્ષેત્ર \(\vec{E} = -2E_0\hat{i}\) હોવાથી, બળ આ પ્રમાણે છે:
\(\vec{F} = (-e)(-2E_0\hat{i}) = 2eE_0\hat{i}\)
ઇલેક્ટ્રોનનો પ્રવેગ આ પ્રમાણે છે:
\(\vec{a} = \dfrac{\vec{F}}{m} = \dfrac{2eE_0}{m}\hat{i}\)
ગતિના પ્રથમ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતાં, સમય \(t\) પર ઇલેક્ટ્રોનનો વેગ આ પ્રમાણે છે:
\(\vec{v}(t) = \vec{V} + \vec{a}t = \left(v_0 + \dfrac{2eE_0}{m}t\right)\hat{i}\)
સમય \(t\) પર ઇલેક્ટ્રોનની દ-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ આ પ્રમાણે છે:
\(\lambda = \dfrac{h}{m|\vec{v}(t)|} = \dfrac{h}{m\left(v_0 + \dfrac{2eE_0}{m}t\right)}\)
આપણને આપેલ છે કે \(\lambda_0 = \dfrac{h}{4mv_0}\), જે દર્શાવે છે કે \(h = 4mv_0\lambda_0\). આને \(\lambda\) ના સૂત્રમાં મૂકતાં:
\(\lambda = \dfrac{4mv_0\lambda_0}{m\left(v_0 + \dfrac{2eE_0}{m}t\right)}\)
અંશ અને છેદને \(mv_0\) વડે ભાગતા, આપણને મળે છે:
\(\lambda = \dfrac{4\lambda_0}{1 + \dfrac{2E_0 e}{m}\dfrac{t}{v_0}}\)
જવાબ: \(\dfrac{4\lambda_0}{\left[1 + \dfrac{2E_0 e}{m}\dfrac{t}{v_0}\right]}\)
ઇલેક્ટ્રોનનો વિદ્યુતભાર \(-e\) અને વિદ્યુતક્ષેત્ર \(\vec{E} = -2E_0\hat{i}\) હોવાથી, બળ આ પ્રમાણે છે:
\(\vec{F} = (-e)(-2E_0\hat{i}) = 2eE_0\hat{i}\)
ઇલેક્ટ્રોનનો પ્રવેગ આ પ્રમાણે છે:
\(\vec{a} = \dfrac{\vec{F}}{m} = \dfrac{2eE_0}{m}\hat{i}\)
ગતિના પ્રથમ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતાં, સમય \(t\) પર ઇલેક્ટ્રોનનો વેગ આ પ્રમાણે છે:
\(\vec{v}(t) = \vec{V} + \vec{a}t = \left(v_0 + \dfrac{2eE_0}{m}t\right)\hat{i}\)
સમય \(t\) પર ઇલેક્ટ્રોનની દ-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ આ પ્રમાણે છે:
\(\lambda = \dfrac{h}{m|\vec{v}(t)|} = \dfrac{h}{m\left(v_0 + \dfrac{2eE_0}{m}t\right)}\)
આપણને આપેલ છે કે \(\lambda_0 = \dfrac{h}{4mv_0}\), જે દર્શાવે છે કે \(h = 4mv_0\lambda_0\). આને \(\lambda\) ના સૂત્રમાં મૂકતાં:
\(\lambda = \dfrac{4mv_0\lambda_0}{m\left(v_0 + \dfrac{2eE_0}{m}t\right)}\)
અંશ અને છેદને \(mv_0\) વડે ભાગતા, આપણને મળે છે:
\(\lambda = \dfrac{4\lambda_0}{1 + \dfrac{2E_0 e}{m}\dfrac{t}{v_0}}\)
જવાબ: \(\dfrac{4\lambda_0}{\left[1 + \dfrac{2E_0 e}{m}\dfrac{t}{v_0}\right]}\)
Physics ના વધુ પ્રશ્નો
- \(M\) દળ ધરાવતા અને \(R\) ત્રિજયા ધરાવતા ઘન ગોળામાંથી મહત્તમ કદ ધરાવતો એક સમઘન કાપવામાં આવે છે,તેના કેન્દ્રમાંથી પસાર થતી અને તેની કોઇ એક બાજુને લંબ એવી અક્ષને અનુલક્ષીને ચાકમાત્રા ________ થશે.JEE Mains 2015 અઘરું
- નીચે બે કથનો આપેલા છે. કથન \(I:\) જ્યારે અનુવાદ ઉદભવે ત્યારે ઈન્ડકટર, કેપેસીટર અને અવરોધના \(AC\) ઉદગમ સાથેના શ્રેણી જોડાણમાં મહત્તમ પાવરનું વિખેરણ થાય છે. કથન \(II:\) શુદ્ધ અવરોધ ધરાવતા પરિપથમાં પ્રવાહ અને વોલ્ટેજ વચ્યે શૂન્ય કળા તફાવત હોવાથી મહત્તમ પાવરનું વિખેરણ થાય છે. ઉપર્યુક્ત કથનોના સંદર્મમાં, નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો ઉત્તર પસંદ કરો.JEE Mains 2023 મધ્યમ
- સ્થિર ઉદગમ \(500\, Hz\) આવૃતિવાળી ધ્વનિ ઉત્પન્ન કરે છે. બે અવલોકનકાર જે ઉદગમને જોડતી રેખા પર ગતિ કરે છે તે \(480\, Hz\) અને \(530\, Hz\) આવૃતિવાળો અવાજ અનુભવે છે. તેમની ઝડપ \(m\,s^{-1}\) માં અનુક્રમે કેલી હશે? ( ધ્વનિની ઝડપ \(= 300\, m/s\))JEE Mains 2019 મધ્યમ
- એક પ્રયોગમાં \(15\, cm\) કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતા બહિર્ગોળ લેન્સને એક અંતર્ગોળ અરીસાથી \(5\,cm\) અંતરે સમઅક્ષીય રહે તે રીતે મુકેલ છે. તેમાંથી એવું જોવા મળે છે કે વસ્તુ અને પ્રતિબિંબ એક જ સ્થાને મળે છે. જો વસ્તુ બહિર્ગોળ લેન્સથી \(20\,cm\) અંતરે મૂકેલી હોય તો અંતર્ગોળ અરીસાની કેન્દ્રલંબાઈ \(cm\)માં કેટલી હશે?JEE Mains 2017 અઘરું
- આપેલ પરિપથ મુજબ, બેટરીમાંથી પસાર થતો પ્રવાહ .............. \(A\) હશે.
JEE Mains 2022 મધ્યમ - એક ચપ્પાની ધાર ઉપર એક મીટર-સ્કેલ (કૂટપટ્ટી)ને મધ્યથી સંતુલિત કરવામાં આવેલ છે. દરેક \(10\, g\) દળ ધરાવતા બે સિક્કાઓને, સ્કેલ પરના \(10.0 \,cm\) સ્થાન આગળ ઉપર અકબીજાની ઉપર મૂક્વામાં આવે છે ત્યારે સ્કેલ \(40.0\; cm\) સ્થાન આગળ સંતુલિત થાય છે. મીટર પટ્ટીનું દળ \(x \times 10^{-2} \;kg\) માલૂમ પડે છે, તો \(x\) નું મૂલ્ય. ..........હશે.JEE Mains 2022 મધ્યમ
JEE Mains ના વધુ PYQ
- એક પ્રોટોન અને એક ઇલેક્ટ્રોન સમાન ડી બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ ધરાવે છે. જો \(K_p\) અને \(K_e\) અનુક્રમે પ્રોટોન અને ઇલેક્ટ્રોનની ગતિઊર્જા હોય, તો સાચો સંબંધ પસંદ કરો :JEE Mains 2024 અઘરું
- આપેલ આકૃતિ \((a)\) અને \((b)\) માં બે પરિપથ દર્શાવેલ છે. \(....\,rad/s\) આવૃતિ માટે એક ચક્ર દરમિયાન બંને પરિપથમાંથી વ્યય થતો સરેરાશ પાવર સમાન મળે?
JEE Mains 2021 અઘરું - જો હાઇડ્રોજન પરમાણુમાં ઇલેક્ટ્રોન \(n\) મી કક્ષામાં ભ્રમણ કરતો હોય તો તેનો વેગ \(\left( v _{ n }\right)\) એ \(n\) પર કઈ રીતે આધાર રાખે?JEE Mains 2021 મધ્યમ
- ત્રિજયા \(‘a’\) અને ત્રિજયાા \(‘b’\) ધરાવતા બે સમકેન્દ્રિય ગોળા ( જુઓ ચિત્ર ) ની વચ્ચેના ભાગમાં વિદ્યુત ઘનતા \(\rho = \frac{A}{r}\) છે.જયાં \(A\) અચળાંક છે અને કેન્દ્ર થી અંતર \(r\) છે. ગોળાઓના કેન્દ્ર પર બિંદુવત વિદ્યુતભાર \(Q\) છે.ગોળાઓનના વચ્ચેના ભાગમાં વિદ્યુતક્ષેત્ર અચળ રહે તે માટેના \(A\) નું મૂલ્ય છે.
JEE Mains 2016 અઘરું - \(4.13 \mathrm{eV}\) ઊર્જાનો \(UV\) પ્રકાશ \(3.13 \mathrm{eV}\) કાર્ય વિધેય ધરાવતી પ્રકાશસંવેદી ધાતુની સપાટી પર આપતિત થાય છે. ઉત્સર્જિત ફોટોઈલેક્ટ્રોનની મહત્તમ ગતિ ઊર્જા _______ હશે.JEE Mains 2024 અઘરું
- આપેલ પરિપથ માટે સત્યાર્થતા કોષ્ટક _______ થશે.
JEE Mains 2024 અઘરું