JEE Mains · Physics · STD 12 - વિકિરણ અને દ્રવ્યની દ્વૈત પ્રકૃતિ
- JEE Mains 2026
- મધ્યમ
- MCQ
આલેખ ત્રણ પ્રકાશસંવેદી ધાતુઓ \(X_1\), \(X_2\) અને \(X_3\) માટે આપાત વિકિરણની આવૃત્તિ \(\nu\) સાથે સ્ટોપિંગ પોટેન્શિયલ \(V_o\) માં થતો ફેરફાર દર્શાવે છે. આપાત વિકિરણની સમાન તરંગલંબાઈ માટે કઈ ધાતુ વધુ ગતિઊર્જા સાથે ઇલેક્ટ્રોનનું ઉત્સર્જન કરશે?

જવાબ ચકાસવા માટે એક વિકલ્પ પસંદ કરો.
જવાબ અને ઉકેલ
સાચો જવાબ
(A) \(X_1\)
પગલાવાર ઉકેલ
વિગતવાર સમજૂતી
આઇન્સ્ટાઇનના ફોટોઇલેક્ટ્રિક સમીકરણ પરથી, ઉત્સર્જિત ફોટોઇલેક્ટ્રોનની મહત્તમ ગતિઊર્જા નીચે મુજબ અપાય છે:
\(K_{\text{max}} = \dfrac{hc}{\lambda} - \Phi\)
જ્યાં \(\lambda\) એ આપાત વિકિરણની તરંગલંબાઈ છે અને \(\Phi\) એ ધાતુનું કાર્યવિધેય છે.
કાર્યવિધેય દહેલી આવૃત્તિ \(\nu_0\) સાથે \(\Phi = h\nu_0\) વડે સંબંધિત છે. આપેલા આલેખ પરથી, x-અંતઃખંડ દહેલી આવૃત્તિ દર્શાવે છે. આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે:
\(\nu_0(X_1) < \nu_0(X_2) < \nu_0(X_3)\)
આથી, ધાતુઓના કાર્યવિધેયનો ક્રમ નીચે મુજબ છે:
\(\Phi(X_1) < \Phi(X_2) < \Phi(X_3)\)
આપાત વિકિરણની સમાન તરંગલંબાઈ \(\lambda\) માટે, પદ \(\dfrac{hc}{\lambda}\) અચળ છે. આથી, સૌથી ઓછું કાર્યવિધેય ધરાવતી ધાતુ માટે ગતિઊર્જા \(K_{\text{max}}\) મહત્તમ હશે.
ધાતુ \(X_1\) નું કાર્યવિધેય ન્યૂનતમ હોવાથી, તે મહત્તમ ગતિઊર્જા સાથે ઇલેક્ટ્રોનનું ઉત્સર્જન કરશે.
જવાબ: \(X_1\)
\(K_{\text{max}} = \dfrac{hc}{\lambda} - \Phi\)
જ્યાં \(\lambda\) એ આપાત વિકિરણની તરંગલંબાઈ છે અને \(\Phi\) એ ધાતુનું કાર્યવિધેય છે.
કાર્યવિધેય દહેલી આવૃત્તિ \(\nu_0\) સાથે \(\Phi = h\nu_0\) વડે સંબંધિત છે. આપેલા આલેખ પરથી, x-અંતઃખંડ દહેલી આવૃત્તિ દર્શાવે છે. આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે:
\(\nu_0(X_1) < \nu_0(X_2) < \nu_0(X_3)\)
આથી, ધાતુઓના કાર્યવિધેયનો ક્રમ નીચે મુજબ છે:
\(\Phi(X_1) < \Phi(X_2) < \Phi(X_3)\)
આપાત વિકિરણની સમાન તરંગલંબાઈ \(\lambda\) માટે, પદ \(\dfrac{hc}{\lambda}\) અચળ છે. આથી, સૌથી ઓછું કાર્યવિધેય ધરાવતી ધાતુ માટે ગતિઊર્જા \(K_{\text{max}}\) મહત્તમ હશે.
ધાતુ \(X_1\) નું કાર્યવિધેય ન્યૂનતમ હોવાથી, તે મહત્તમ ગતિઊર્જા સાથે ઇલેક્ટ્રોનનું ઉત્સર્જન કરશે.
જવાબ: \(X_1\)
Physics ના વધુ પ્રશ્નો
- \(0.1\,ke\,V\) ઊર્જા ધરાવતંં એક ઇલેકટ્રોન \(1 \times 10^{-4}\,W\,bm ^{-2}\) જેટલા પૃથ્વીના ચુંબકીંય ક્ષેત્રમાં કાટકોણે ગતિ કરે છે. ઈલેકટ્રોનના પરિક્રમણની આવૃત્તિ \(.....\) હશે. :( ઈલેકટ્રોનનું દળ = \(9.0 \times 10^{-31}\,kg\) લો.)JEE Mains 2022 સરળ
- એક ક્રિકેટ ખેલાડી \(120 \mathrm{~g}\) દળના દડાને \(25 \mathrm{~m} / \mathrm{s}\) ની ઝડપથી ગતિ કરતા પકડે છે. જો પકડવાની પ્રક્રિયા \(0.1 \mathrm{~s}\) માં પૂર્ણ થાય, તો ખેલાડીના હાથ પર દડા દ્વારા લાગુ પડતા બળનું મૂલ્ય _______ (SI એકમમાં) હશે.JEE Mains 2024 સરળ
- \(1\,m\) લંબાઈવાળું એક શાંકવાકાર લોલક \(Z-\) અક્ષ સાથે \(\theta \, = 45^o\) ની ખૂણો બનાવીને \(XY\) સમતલમાં વર્તુળાકાર ગતિ કરે છે. વર્તુળની ત્રિજ્યા \(0.4\, m\) અને તેનું કેન્દ્ર \(O\) ના લંબની નીચે છે. લોલકની તેના વર્તુળાકાર પથ પર ની ઝડપ ........ \(m/s\) થશે. (\(g\, = 10\, ms^{-2}\))
JEE Mains 2017 અઘરું - બે મોલ હિલિયમ વાયુને ત્રણ મોલ હાઈડ્રોજન વાયુ સાથે મિશ્ર કરવામાં આવે તો મિશ્રણની અચળ કદે મોલર વિશિષ્ટ ઉષ્મા ....... \(J/mol\, K\) થશે. \((R = 8.3\, J/mol\, K)\)JEE Mains 2019 અઘરું
- એક ગરમ પદાર્થ ન્યુટનના નિયમનું પાલન કરીને તેના મહત્તમ તાપમાન \(80\,^oC\) થી ઠંડો પાડીને વાતાવરણનું તાપમાન \(30\,^oC\) પર આવે છે.તાપમાન \(80\,^oC\) થી \(40\,^oC\) થતાં \(5\, minutes\) લાગે છે તો \(62\,^oC\) થી \(32\,^oC\) થતાં .......... \(\min.\) લાગે? (\(ln\, 2\, = 0.693, ln\, 5\, = 1.609\))JEE Mains 2014 અઘરું
- માઈક્રોસ્કોપના ઓબ્જેક્ટિવ લેન્સ માટેના ન્યૂમેરિકલ અપેચર (numerical aperature) નું મૂલ્ય \(1.25\) છે.પ્રકાશની તરંગલંબાઈ \(5000\,\mathop A\limits^o \) હોય તો બે બિંદુ વચ્ચેનું ન્યુનત્તમ અંતર કેટલું હોવું જોઈએ જેથી તેમણે અલગ અલગ રીતે પારખી શકાય.....\(\mu m\) (સ્પષ્ટ રીતે જોઇ શકાય) ?JEE Mains 2019 મધ્યમ
JEE Mains ના વધુ PYQ
- ટ્રાન્ઝિસ્ટરમાં ઈનપુટ અને આઉટપુટ લાક્ષણિકતા માટે આઉટપુટ અવરોધ \(r_0\) અને ઈનપુટ અવરોધ \(r_i\) નો ગુણોત્તર \(R\) ક્યાં વિભાગનો હશે?JEE Mains 2016 મધ્યમ
- તીવ્રતા ગુણોત્તર \(1: 9\) ધરાવતા બે તરંગો એક બિંદુએ એકબીજાને છેદે છે. તે બિંદુએ પરિણામી તીવ્રતાઓ, જ્યારે (a) તરંગો અસુસંગત હોય ત્યારે \(I_1\) છે (b) તરંગો સુસંગત હોય અને કલા તફાવત \(60^{\circ}\) હોય ત્યારે \(I_2\) છે. જો \(\frac{I_1}{I_2}=\frac{10}{x}\) હોય, તો \(x=\) _______.JEE Mains 2024 મધ્યમ
- ટ્રાન્ઝિસ્ટરની આઉટપુટ લાક્ષણિકતા દર્શાવેલ છે,જ્યારે \(V_{C E} = 10\, V\) અને \(I_{ C }=4.0\, mA ,\) હોય ત્યારે \(\beta_{ ac } = .......\)
JEE Mains 2020 મધ્યમ - \(1000\) આંટા પ્રતિ મીટર ધરાવતા સોલેનોઇડની સાપેક્ષ પરમીએબિલિટી \(500\) છે. સોલેનોઇડના ગૂચળામાંથી \(5\, A\) નો પ્રવાહ વહેતો હોય તો સોલેનોઇડમાંથી ઉત્પન્ન થતું ચુંબકીયક્ષેત્ર કેટલું હશે? \(\left(\mu_0=4 \pi \times 10^{-7} H / m \right)\)JEE Mains 2021 મધ્યમ
- આપેલ પરિપથમાં બેટરીમાથી વહેતા વિદ્યુતપ્રવાહ \((I).............\) થશે.
JEE Mains 2023 મધ્યમ