JEE Mains · Physics · STD 11 - 10.1, થર્મોનેટ્રી, થર્મલ વિસ્તરણ અને કેલરીમેટ્રી
- JEE Mains 2026
- મધ્યમ
- MCQ
રેખીય પ્રસરણાંક \(\alpha\) ધરાવતી ધાતુની પટ્ટીનું તાપમાન \(T_1\) થી \(T_2\) સુધી વધારવામાં આવે છે, જેના પરિણામે તેની લંબાઈમાં \(\Delta L_1\) જેટલો વધારો થાય છે. તાપમાનને વધુ \(T_2\) થી \(T_3\) સુધી વધારવામાં આવે છે, જેથી તેની લંબાઈમાં \(\Delta L_2\) જેટલો વધારો થાય. જો \(T_3+T_1=2T_2\) અને \(T_2-T_1=\Delta T\) હોય, તો \(\Delta L_2\) નું મૂલ્ય ______ છે.
જવાબ ચકાસવા માટે એક વિકલ્પ પસંદ કરો.
જવાબ અને ઉકેલ
સાચો જવાબ
(D) \(\Delta L_1[1+\alpha\Delta T]\)
પગલાવાર ઉકેલ
વિગતવાર સમજૂતી
ધારો કે, \(T_1\) તાપમાને ધાતુની પટ્ટીની લંબાઈ \(L_1\) છે.
જ્યારે તાપમાન \(T_1\) થી \(T_2\) સુધી વધારવામાં આવે છે, ત્યારે નવી લંબાઈ \(L_2\) નીચે મુજબ અપાય છે:
\(L_2 = L_1(1 + \alpha \Delta T)\)
જ્યાં \(\Delta T = T_2 - T_1\) છે.
લંબાઈમાં થતો વધારો છે:
\(\Delta L_1 = L_2 - L_1 = L_1 \alpha \Delta T\)
જ્યારે તાપમાન વધુ \(T_2\) થી \(T_3\) સુધી વધારવામાં આવે છે, ત્યારે નવી લંબાઈ \(L_3\) છે:
\(L_3 = L_2(1 + \alpha \Delta T')\)
જ્યાં \(\Delta T' = T_3 - T_2\) છે.
આપેલ છે કે \(T_3 + T_1 = 2T_2\), તેથી આપણને \(T_3 - T_2 = T_2 - T_1 = \Delta T\) મળે છે.
આમ, \(\Delta T' = \Delta T\).
તાપમાનના આ બીજા ફેરફાર માટે લંબાઈમાં થતો વધારો છે:
\(\Delta L_2 = L_3 - L_2 = L_2 \alpha \Delta T\)
\(L_2 = L_1(1 + \alpha \Delta T)\) ને \(\Delta L_2\) ના સમીકરણમાં મૂકતા:
\(\Delta L_2 = L_1(1 + \alpha \Delta T) \alpha \Delta T\)
\(\Delta L_2 = (L_1 \alpha \Delta T)(1 + \alpha \Delta T)\)
કારણ કે \(\Delta L_1 = L_1 \alpha \Delta T\) છે, આને મૂકતા મળે છે:
\(\Delta L_2 = \Delta L_1(1 + \alpha \Delta T)\)
ઉત્તર: \(\Delta L_1[1+\alpha\Delta T]\)
જ્યારે તાપમાન \(T_1\) થી \(T_2\) સુધી વધારવામાં આવે છે, ત્યારે નવી લંબાઈ \(L_2\) નીચે મુજબ અપાય છે:
\(L_2 = L_1(1 + \alpha \Delta T)\)
જ્યાં \(\Delta T = T_2 - T_1\) છે.
લંબાઈમાં થતો વધારો છે:
\(\Delta L_1 = L_2 - L_1 = L_1 \alpha \Delta T\)
જ્યારે તાપમાન વધુ \(T_2\) થી \(T_3\) સુધી વધારવામાં આવે છે, ત્યારે નવી લંબાઈ \(L_3\) છે:
\(L_3 = L_2(1 + \alpha \Delta T')\)
જ્યાં \(\Delta T' = T_3 - T_2\) છે.
આપેલ છે કે \(T_3 + T_1 = 2T_2\), તેથી આપણને \(T_3 - T_2 = T_2 - T_1 = \Delta T\) મળે છે.
આમ, \(\Delta T' = \Delta T\).
તાપમાનના આ બીજા ફેરફાર માટે લંબાઈમાં થતો વધારો છે:
\(\Delta L_2 = L_3 - L_2 = L_2 \alpha \Delta T\)
\(L_2 = L_1(1 + \alpha \Delta T)\) ને \(\Delta L_2\) ના સમીકરણમાં મૂકતા:
\(\Delta L_2 = L_1(1 + \alpha \Delta T) \alpha \Delta T\)
\(\Delta L_2 = (L_1 \alpha \Delta T)(1 + \alpha \Delta T)\)
કારણ કે \(\Delta L_1 = L_1 \alpha \Delta T\) છે, આને મૂકતા મળે છે:
\(\Delta L_2 = \Delta L_1(1 + \alpha \Delta T)\)
ઉત્તર: \(\Delta L_1[1+\alpha\Delta T]\)
Physics ના વધુ પ્રશ્નો
- જો \(\varepsilon_0\) શૂન્યાવકાશની પરમિટિવિટી હોય અને \(E\) વિદ્યુત ક્ષેત્ર હોય, તો \(\varepsilon_0 E^2\) ના પરિમાણો _______ છે.JEE Mains 2024 મધ્યમ
- આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ બે લાંબા સુરેખ તાર વિરૂધ્ધ દિશામાં સમાન પ્રવાહ ધારણ કરે છે. બે તાર વચ્ચેનું અંતર \(5.0 \mathrm{~cm}\) છે. તારની વચ્ચે મધ્યમાં રહેલા બિંદુ \(P\) આગળ ચુંબકીય ક્ષેત્રનું મૂલ્ય_______ \(\mu \mathrm{T}\)છે. (આપેલ છે : \(\mu_0=4 \pi \times 10^{-7} \mathrm{TmA}^{-1}\) )
JEE Mains 2024 અઘરું - આકૃતિમાં દર્શાવેલ તમામ સપાટીઓ ઘર્ષણ રહિત છે તેમ ધારો અને ગરગડીઓ તથા દોરી દળ રહિત છે. \(2 \mathrm{~kg}\) દળના બ્લોકનો પ્રવેગ _______ છે.
JEE Mains 2024 અઘરું - સૂચિ-I ને સૂચિ-II સાથે જોડો.
સૂચિ-I સૂચિ-II (A) સમતાપી (I) \(\Delta W(\text{થયેલું કાર્ય}) = 0\) (B) સમમોષ્મી (II) \(\Delta Q(\text{supplied heat}) = 0\) (C) સમદાબ (III) \(\Delta U(\text{change in internal energy}) \neq 0\) (D) સમકદ (IV) \(\Delta U = 0\)
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો ઉત્તર પસંદ કરો :JEE Mains 2025 સરળ - આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ \(A\) અને \(B\) વચ્ચેનો સમતુલ્ય અવરોધ \(.........\,k\Omega\) છે.
JEE Mains 2023 સરળ - એ લોજીક-ગેટ પરિપથને બે ઈનપુટ \(A\) અને \(B\) અને આઉટપુટ \(Y\) છે. \(A\) અને \(B\) આગળના તરંગ (વોલ્ટેજ) નીચે દર્શાવવામાં આવ્યા છે.
JEE Mains 2022 મધ્યમ
JEE Mains ના વધુ PYQ
- બે પાતળા એકસમાન વાહક તાર પર અવાહકનું પડ ચડાવેલ છે. એક તારને વાળીને લૂપ બનાવવામાં આવે છે જેમાંથી \(I\) પ્રવાહ પસાર કરતાં તે તેના કેન્દ્ર આગળ \(B_1\) ચુંબકીય ક્ષેત્ર ઉત્પન્ન કરે છે. બીજા તારમાંથી ત્રણ સમાન લૂપ બનાવીને એકબીજાની પાસે મૂકવામાં આવે છે. જેમાંથી \(I/3\) પ્રવાહ પસાર કરતાં તેના કેન્દ્ર આગળ \(B_2\) ચુંબકીય ક્ષેત્ર ઉત્પન્ન કરે છે, તો \(B_1 : B_2\) નો ગુણોત્તર કેટલો મળે?JEE Mains 2014 અઘરું
- \(10\) cm કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતો એક અંતર્ગોળ અરીસો, વસ્તુના કદથી બમણું પ્રતિબિંબ રચે છે જ્યારે વસ્તુને બે જુદી જુદી સ્થિતિએ મૂકવામાં આવે છે. વસ્તુની આ બે સ્થિતિઓ વચ્ચેનું અંતર __________ cm છે.JEE Mains 2026 મધ્યમ