JEE Mains · Physics · STD 12 - ગતિમાન વિધુતભારો અને ચુંબકત્વ
- JEE Mains 2026
- અઘરું
- MCQ
બે સમાન લાંબા વિદ્યુતપ્રવાહધારિત તારોને નીચેની આકૃતિઓમાં દર્શાવ્યા પ્રમાણે વાળવામાં આવે છે. જો અર્ધવર્તુળાકાર ચાપના કેન્દ્રો P અને Q આગળ ચુંબકીય ક્ષેત્રોના મૂલ્યો અનુક્રમે \(B_1\) અને \(B_2\) હોય, તો ગુણોત્તર \(\dfrac{B_1}{B_2}\) _______ છે.

જવાબ ચકાસવા માટે એક વિકલ્પ પસંદ કરો.
જવાબ અને ઉકેલ
સાચો જવાબ
(A) \(\dfrac{2 + \pi}{1 + \pi}\)
પગલાવાર ઉકેલ
વિગતવાર સમજૂતી
પ્રથમ આકૃતિ માટે, કેન્દ્ર P આગળનું ચુંબકીય ક્ષેત્ર એ બે અર્ધ-અનંત સીધા તારો અને એક અર્ધવર્તુળાકાર ચાપને કારણે ઉદ્ભવતા ચુંબકીય ક્ષેત્રોનો સદિશ સરવાળો છે.
P આગળ ઉપરના અર્ધ-અનંત તારને કારણે ચુંબકીય ક્ષેત્ર \(B_{1a} = \dfrac{\mu_0 I}{4\pi r}\) સમતલની અંદરની દિશામાં છે.
P આગળ નીચેના અર્ધ-અનંત તારને કારણે ચુંબકીય ક્ષેત્ર \(B_{1b} = \dfrac{\mu_0 I}{4\pi r}\) સમતલની અંદરની દિશામાં છે.
P આગળ અર્ધવર્તુળાકાર ચાપને કારણે ચુંબકીય ક્ષેત્ર \(B_{1c} = \dfrac{\mu_0 I}{4r} = \dfrac{\pi \mu_0 I}{4\pi r}\) સમતલની અંદરની દિશામાં છે.
P આગળ કુલ ચુંબકીય ક્ષેત્ર \(B_1 = B_{1a} + B_{1b} + B_{1c} = \dfrac{\mu_0 I}{4\pi r} (1 + 1 + \pi) = \dfrac{\mu_0 I}{4\pi r} (2 + \pi)\) છે.
બીજી આકૃતિ માટે, કેન્દ્ર Q આગળનું ચુંબકીય ક્ષેત્ર એ એક આડા અર્ધ-અનંત તાર, એક અર્ધવર્તુળાકાર ચાપ અને એક ઊભા અર્ધ-અનંત તારને કારણે ઉદ્ભવતા ચુંબકીય ક્ષેત્રોનો સદિશ સરવાળો છે.
Q આગળ આડા અર્ધ-અનંત તારને કારણે ચુંબકીય ક્ષેત્ર \(B_{2a} = \dfrac{\mu_0 I}{4\pi r}\) સમતલની અંદરની દિશામાં છે.
Q આગળ અર્ધવર્તુળાકાર ચાપને કારણે ચુંબકીય ક્ષેત્ર \(B_{2c} = \dfrac{\mu_0 I}{4r} = \dfrac{\pi \mu_0 I}{4\pi r}\) સમતલની અંદરની દિશામાં છે.
ચાપ અર્ધવર્તુળાકાર હોવાથી, તે Q ની બરાબર નીચે એક બિંદુ પર સમાપ્ત થાય છે. ઊભો અર્ધ-અનંત તાર આ બિંદુથી શરૂ થાય છે અને નીચે તરફ લંબાય છે, જેનો અર્થ છે કે તેની ક્રિયા રેખા Q માંથી પસાર થાય છે. તેથી, Q આગળ આ ઊભા તારને કારણે ચુંબકીય ક્ષેત્ર \(B_{2b} = 0\) છે.
Q આગળ કુલ ચુંબકીય ક્ષેત્ર \(B_2 = B_{2a} + B_{2b} + B_{2c} = \dfrac{\mu_0 I}{4\pi r} (1 + 0 + \pi) = \dfrac{\mu_0 I}{4\pi r} (1 + \pi)\) છે.
ચુંબકીય ક્ષેત્રોનો ગુણોત્તર \(\dfrac{B_1}{B_2} = \dfrac{\dfrac{\mu_0 I}{4\pi r} (2 + \pi)}{\dfrac{\mu_0 I}{4\pi r} (1 + \pi)} = \dfrac{2 + \pi}{1 + \pi}\) છે.
જવાબ: \(\dfrac{2 + \pi}{1 + \pi}\)
P આગળ ઉપરના અર્ધ-અનંત તારને કારણે ચુંબકીય ક્ષેત્ર \(B_{1a} = \dfrac{\mu_0 I}{4\pi r}\) સમતલની અંદરની દિશામાં છે.
P આગળ નીચેના અર્ધ-અનંત તારને કારણે ચુંબકીય ક્ષેત્ર \(B_{1b} = \dfrac{\mu_0 I}{4\pi r}\) સમતલની અંદરની દિશામાં છે.
P આગળ અર્ધવર્તુળાકાર ચાપને કારણે ચુંબકીય ક્ષેત્ર \(B_{1c} = \dfrac{\mu_0 I}{4r} = \dfrac{\pi \mu_0 I}{4\pi r}\) સમતલની અંદરની દિશામાં છે.
P આગળ કુલ ચુંબકીય ક્ષેત્ર \(B_1 = B_{1a} + B_{1b} + B_{1c} = \dfrac{\mu_0 I}{4\pi r} (1 + 1 + \pi) = \dfrac{\mu_0 I}{4\pi r} (2 + \pi)\) છે.
બીજી આકૃતિ માટે, કેન્દ્ર Q આગળનું ચુંબકીય ક્ષેત્ર એ એક આડા અર્ધ-અનંત તાર, એક અર્ધવર્તુળાકાર ચાપ અને એક ઊભા અર્ધ-અનંત તારને કારણે ઉદ્ભવતા ચુંબકીય ક્ષેત્રોનો સદિશ સરવાળો છે.
Q આગળ આડા અર્ધ-અનંત તારને કારણે ચુંબકીય ક્ષેત્ર \(B_{2a} = \dfrac{\mu_0 I}{4\pi r}\) સમતલની અંદરની દિશામાં છે.
Q આગળ અર્ધવર્તુળાકાર ચાપને કારણે ચુંબકીય ક્ષેત્ર \(B_{2c} = \dfrac{\mu_0 I}{4r} = \dfrac{\pi \mu_0 I}{4\pi r}\) સમતલની અંદરની દિશામાં છે.
ચાપ અર્ધવર્તુળાકાર હોવાથી, તે Q ની બરાબર નીચે એક બિંદુ પર સમાપ્ત થાય છે. ઊભો અર્ધ-અનંત તાર આ બિંદુથી શરૂ થાય છે અને નીચે તરફ લંબાય છે, જેનો અર્થ છે કે તેની ક્રિયા રેખા Q માંથી પસાર થાય છે. તેથી, Q આગળ આ ઊભા તારને કારણે ચુંબકીય ક્ષેત્ર \(B_{2b} = 0\) છે.
Q આગળ કુલ ચુંબકીય ક્ષેત્ર \(B_2 = B_{2a} + B_{2b} + B_{2c} = \dfrac{\mu_0 I}{4\pi r} (1 + 0 + \pi) = \dfrac{\mu_0 I}{4\pi r} (1 + \pi)\) છે.
ચુંબકીય ક્ષેત્રોનો ગુણોત્તર \(\dfrac{B_1}{B_2} = \dfrac{\dfrac{\mu_0 I}{4\pi r} (2 + \pi)}{\dfrac{\mu_0 I}{4\pi r} (1 + \pi)} = \dfrac{2 + \pi}{1 + \pi}\) છે.
જવાબ: \(\dfrac{2 + \pi}{1 + \pi}\)
Physics ના વધુ પ્રશ્નો
- \(0.2\, m\) લંબાઈ, \(100\) આંટા અને \(5.2\, A\) પ્રવાહ ધરાવતા એક સોલેનોઇડમાં એક ગજિયા ચુંબકને મુક્તા તે વિચુંબકીય થાય છે. આ ગજિયા ચુંબકની નીગ્રાહિતા \((coericavity)\) ______\(A/m\) હશેJEE Mains 2019 મધ્યમ
- આકૃતિમાં દર્શાવેલ પ્રક્રિયાઓ \(A\) અને \(B\) માટે સાચું વિધાન પસંદ કરો.
JEE Mains 2024 અઘરું - એક મોટા મકાનમાં \(40\) \(W\) ના \(15\) ગોળા,\(100\) \(W \) ના \(5\) ગોળા,\(80\) \(W\) નાં \(5\) પંખા અને \(1\) \(kW\) નું \(1\) ઉષ્ણક (હીટર) છે. વિદ્યુત ઉદ્ગમનો સ્થિતિમાન \(220\) \( V \) છે,તો મકાનનો લઘુત્તમ ક્ષમતા ધરાવતો ફયુઝ ................. \(A\) નો હશે.JEE Mains 2014 મધ્યમ
- સમાન ગતિઊર્જા ધરાવતા બે વિદ્યુતભારિત કણો ગતિની દિશાને લંબરૂપે રહેલા નિયમિત ચુંબકીય ક્ષેત્રમાંથી પસાર કરાવવામાં આવે છે. જે તેમના વર્તુળાકાર પથોની ત્રિજ્યાઓનો ગુણોત્તર \(6: 5\) હોય અને તેમના દળોનો ગુણોત્તર \(9: 4\) હોય, તો તેમના પરના વીજભારોનો ગુણોત્તર \(......\) થશે.JEE Mains 2022 મધ્યમ
- 100 MHz આવૃત્તિવાળું એક વિદ્યુતચુંબકીય તરંગ \(\sigma=10 mho / m\) વાહકતા ધરાવતા માધ્યમમાંથી પ્રસરણ પામે છે. મહત્તમ વહન પ્રવાહ ઘનતા અને મહત્તમ સ્થાનાંતર પ્રવાહ ઘનતાનો ગુણોત્તર _________ છે.
\(\left[\right.\) લો \(\left.\frac{1}{4 \pi \epsilon_0}=9 \times 10^9 Nm ^2 / C ^2\right]\)JEE Mains 2026 અઘરું - એક હીટર 100 V લાઇન પર \(1000 \mathrm{~W}\) ના પાવર સાથે કાર્ય કરવા માટે રચાયેલ છે. તેને \(10 \Omega\) ના અવરોધ અને એક અવરોધ \(R\) ના સંયોજનમાં 100 V મેઈન્સ સાથે જોડવામાં આવે છે, જે આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ છે. હીટરને \(62.5 \mathrm{~W}\) પર કાર્ય કરવા માટે, \(\mathrm{R}\) નું મૂલ્ય _______ \(\Omega\) હોવું જોઈએ.
JEE Mains 2024 અઘરું