JEE Mains · Physics · STD 12 - ન્યુક્લિયસ
- JEE Mains 2025
- સરળ
- MCQ
જેનો દળ-આંક \(A\) અને ત્રિજ્યા \(R\) હોય તેવા ન્યુક્લિયસની દળ ઘનતાને કઈ રીતે દર્શાવી શકાય?
જવાબ ચકાસવા માટે એક વિકલ્પ પસંદ કરો.
જવાબ અને ઉકેલ
સાચો જવાબ
(D) \(A\) થી સ્વતંત્ર
પગલાવાર ઉકેલ
વિગતવાર સમજૂતી
ન્યુક્લિયસની દળ ઘનતા (\(\rho\)) ને તેના દળ અને કદના ગુણોત્તર તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે:
\(\rho=\) ન્યુક્લિયસનું દળ / ન્યુક્લિયસનું કદ
\(R\) ત્રિજ્યા ધરાવતા ગોળાકાર ન્યુક્લિયસ માટે, કદ છે:
\(\text { કદ }=(4 / 3) \pi R^3\)
ન્યુક્લિયસનું દળ દળ-આંક \(A\) સાથે સંબંધિત છે:
\(\text { દળ }-\mathrm{A} \times \mathrm{m} \text {u}\)
(જ્યાં \(m_u\) એ પરમાણ્વીય દળ એકમ છે, આશરે \(1.66 \times 10^{-27} \mathrm{~kg}\))
તેથી:
\(\rho=\left(\mathrm{A} \times \mathrm{m} \_\mathrm{u}\right) /\left[(4 / 3) \pi \mathrm{R}^3\right]\)
હવે, દળ-આંક \(A\) અને ન્યુક્લિયસની ત્રિજ્યા \(R\) વચ્ચે એક મહત્વપૂર્ણ સંબંધ છે. પ્રાયોગિક રીતે જાણવા મળ્યું છે કે:
\(\mathrm{R}=\mathrm{Ro} * \mathrm{~A}^{\wedge}(1 / 3)\)
જ્યાં \(Ro\) એ આશરે \(1.2 \times 10^{-15} \mathrm{~m}(1.2\) ફર્મી) જેટલો અચળાંક છે.
આને ઘનતાના સમીકરણમાં મૂકતા:
\(\begin{aligned}
& \rho=\left(\mathrm{A} \times \mathrm{m} \ \mathrm{u}\right) /\left[(4 / 3) \pi\left(\mathrm{Ro} \times \mathrm{A}^{\wedge}(1 / 3)\right)^3\right] \\
& \rho=(\mathrm{A} \times \mathrm{m} \text { u }) /\left[(4 / 3) \pi \mathrm{Ro}^3 \times \mathrm{A}\right] \\
& \rho=\mathrm{m} \_\mathrm{u} /\left[(4 / 3) \pi \mathrm{Ro}^3\right]
\end{aligned}\)
આ દર્શાવે છે કે ન્યુક્લિયસની ઘનતા તેના દળ-આંકને ધ્યાનમાં લીધા વિના, લગભગ તમામ ન્યુક્લિયસ માટે અચળ હોય છે. આ ન્યુક્લિયર દ્રવ્યનો એક મૂળભૂત ગુણધર્મ છે જેને ન્યુક્લિયર સંતૃપ્તિ ઘનતા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આંકડાકીય મૂલ્ય છે:
\(\rho=2.3 \times 10^{17} \mathrm{~kg} / \mathrm{m}^3\)
\(\rho=\) ન્યુક્લિયસનું દળ / ન્યુક્લિયસનું કદ
\(R\) ત્રિજ્યા ધરાવતા ગોળાકાર ન્યુક્લિયસ માટે, કદ છે:
\(\text { કદ }=(4 / 3) \pi R^3\)
ન્યુક્લિયસનું દળ દળ-આંક \(A\) સાથે સંબંધિત છે:
\(\text { દળ }-\mathrm{A} \times \mathrm{m} \text {u}\)
(જ્યાં \(m_u\) એ પરમાણ્વીય દળ એકમ છે, આશરે \(1.66 \times 10^{-27} \mathrm{~kg}\))
તેથી:
\(\rho=\left(\mathrm{A} \times \mathrm{m} \_\mathrm{u}\right) /\left[(4 / 3) \pi \mathrm{R}^3\right]\)
હવે, દળ-આંક \(A\) અને ન્યુક્લિયસની ત્રિજ્યા \(R\) વચ્ચે એક મહત્વપૂર્ણ સંબંધ છે. પ્રાયોગિક રીતે જાણવા મળ્યું છે કે:
\(\mathrm{R}=\mathrm{Ro} * \mathrm{~A}^{\wedge}(1 / 3)\)
જ્યાં \(Ro\) એ આશરે \(1.2 \times 10^{-15} \mathrm{~m}(1.2\) ફર્મી) જેટલો અચળાંક છે.
આને ઘનતાના સમીકરણમાં મૂકતા:
\(\begin{aligned}
& \rho=\left(\mathrm{A} \times \mathrm{m} \ \mathrm{u}\right) /\left[(4 / 3) \pi\left(\mathrm{Ro} \times \mathrm{A}^{\wedge}(1 / 3)\right)^3\right] \\
& \rho=(\mathrm{A} \times \mathrm{m} \text { u }) /\left[(4 / 3) \pi \mathrm{Ro}^3 \times \mathrm{A}\right] \\
& \rho=\mathrm{m} \_\mathrm{u} /\left[(4 / 3) \pi \mathrm{Ro}^3\right]
\end{aligned}\)
આ દર્શાવે છે કે ન્યુક્લિયસની ઘનતા તેના દળ-આંકને ધ્યાનમાં લીધા વિના, લગભગ તમામ ન્યુક્લિયસ માટે અચળ હોય છે. આ ન્યુક્લિયર દ્રવ્યનો એક મૂળભૂત ગુણધર્મ છે જેને ન્યુક્લિયર સંતૃપ્તિ ઘનતા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આંકડાકીય મૂલ્ય છે:
\(\rho=2.3 \times 10^{17} \mathrm{~kg} / \mathrm{m}^3\)
Physics ના વધુ પ્રશ્નો
- \(0.9\, kg\) દળ અને \(1 \,m\) લંબાઈ ધરાવતા સળિયાના એક છેડાને અનુલક્ષીને ભ્રમણ કરી શકે છે, \(0.1\, kg\) દળ અને \(80\,m / s\)ના વેગથી આવતો કણ નીચેના છેડે ચોંટી જતા કોણીય ઝડપ .......
JEE Mains 2020 અઘરું - \(a\) બાજુવાળી ચોરસ પ્લેટોને \(d\) અંતરે રાખી એક સમાંતર પ્લેટ કેપેસિટર બનાવવામાં આવે છે \((d < < a)\) અને આકૃતિમાં બતાવ્યા પ્રમાણે અવાહક એવી રીતે ભરવામાં આવે છે કે જેથી નીચેનો ત્રિકોણ \(K\) જેટલા પરાવૈદ્યુતાંક \((dialectric)\) ધરાવતા અવાહકથી ભરેલો છે. આ કેપેસિટરનું કેપેસિટન્સ __________ છે.
JEE Mains 2019 અઘરું - નળમાથી પાણી નીચે તરફ \(1.0\,ms^{-1}\) ના વેગથી નીકળે છે.નળના આડછેદનું ક્ષેત્રફળ \(10^{-4}\,m^2\) છે. પાણીમાં દરેક જગ્યાએ દબાણ સમાન છે અને પ્રવાહ ધારારેખી છે.નળથી \(0.15\,m\) નીચે પ્રવાહના આડછેદનું ક્ષેત્રફળ કેટલું હશે? (\(g = 10\,ms^{-2}\) )JEE Mains 2019 મધ્યમ
- \(LCR\) પરિપથમાં અવરોધનું મૂલ્ય વધારતાJEE Mains 2021 મધ્યમ
- વિધાન \(- 1\) : આદર્શ વાયુ માટે આંતરિક ઉર્જા માત્ર ગતિઉર્જા હોય અને તે માત્ર તાપમાન પર આધાર રાખે પરંતુ દબાણ અથવા કદ પર નહીં વિધાન \(- 2\) : આદર્શ વાયુને અચળ દબાણે અને પછી અચળ કદે કરમ કરવામાં આવે છે. સમાન ઉષ્મા માટે અચળ દબાણે તાપમાન અચળ કદના તાપમાન કરતાં ઓછું હોય.JEE Mains 2013 મધ્યમ
- \(v\) ઝડપથી ગતિ કરતો ન્યુટ્રોન ધરા અવસ્થામાં રહેલ સ્થિર હાઇડ્રોજન પરમાણુ સાથે સંઘાત કરે છે. તો ન્યૂટ્રોનની ન્યૂનતમ ગતિઉર્જા(\(eV\) માં) કેટલી હોવી જોઈએ કે જેથી તે અસ્થિતિસ્થાપક સંઘાત અનુભવે?JEE Mains 2016 અઘરું
JEE Mains ના વધુ PYQ
- \(10^{-4} \mathrm{~m}^2\) આડછેદનું ક્ષેત્રફળ ધરાવતા પાતળા ધાતુના તારનો \(30 \mathrm{~cm}\) ત્રિજયાની વલય બનાવવામાં ઉપયોગ થાય છે. \(2 \pi \mathrm{C}\) મૂલ્યનો ધન વીજભાર સમાન રીતે વલય પર વિતરીત થયેલ છે જ્યારે \(30 \mathrm{pC}\) મૂલ્યનો ધન વીજભાર વલયના કેન્દ્ર પર રાખેલ છે. વલયમાં ઉદભવતું તણાવબળ_____\(\mathrm{N}\) છે કે જેને લીધે વલયમાં વિકૃતિ ઉદ્ભવતી નથી. (ગુરૂત્વીય અસર અવગણો)\(\left(\right.\) ને, \(\frac{1}{4 \pi \epsilon_0}=9 \times 10^9 \mathrm{SI}\) એકમ \()\)JEE Mains 2024 અઘરું
- એક સમતલીય વિદ્યુતચુંબકીય તરંગમાં વિઘુત ક્ષેત્ર ના દોલનની આવૃત્તિ \(\mathrm{f}=5 \times 10^{10} \mathrm{~Hz}\) અને કંપવિસ્તાર \(50\) \(\mathrm{Vm}^{-1}\) છે. તો આ તરંગની કુલ વિદ્યુતચુંબકીય ક્ષેત્રની ઉર્જા ઘનતા _______ છે. \(\left[\varepsilon_0=8.85 \times 10^{-12} \mathrm{C}^2 / \mathrm{Nm}^2\right.\) લો]JEE Mains 2024 અઘરું
- \(4\,cm\) જેટલી પ્લેટોની પહોળાઈ, લંબાઈ \(8\,mm\), અને બે પ્લેટો વરચેનું અંતર \(4\,mm\) હોય તેવા સમાંતર પ્લેટ સંઘારકને \(20\,V\) ની બેટરી સાથે જોડવામાં આવે છે. \(5\) જેટલો ડાયઈલેક્ટિક્ર અચળાંક ધરાવતો અને \(1\,cm\) લંબાઈ, \(4\,cm\) પહોળાઈ અને \(4\,mm\) જાડાઈ ધરાવતા ડાયઈલેક્ટ્રિક માધ્યમને સંઘારકની પ્લેટોની વરચે દાખલ કરવામાં આવે છે. આ તંત્ર માટે સ્થિત વિદ્યુત ઊર્જા \(........\varepsilon_0 J\) થશે.(જ્યાં \(\varepsilon_0\) શુન્યાવકાશની પરમીટીવીટી છે)JEE Mains 2022 મધ્યમ
- \(M\) દળ અને \(L\) લંબાઈ ધરાવતો સળિયો ઘર્ષણરહિત સપાટી પર પડેલો છે. સપાટીને સમાંતર એક \(m\) દળનો કણ \(u\) વેગથી ગતિ આકરીને સળિયાને લંબ એક છેડા સાથે અથડાય છે. સંઘાત સંપૂર્ણ સ્થિતિસ્થાપક છે. અથડામણ પછી કણ સ્થિર થાય છે. દળોનો ગુણોત્તર \(\left(\frac{m}{M}\right)=\frac{1}{x}\) છે. \(x\) નું મૂલ્ય કેટલું હશે?JEE Mains 2021 અઘરું
- આપેલ મીટરબ્રિજના પરિપથમાં \(Y=12.5\, \Omega \) અને જૉકી \(J\) દ્વારા \(A\) બાજુથી \(39.5\, cm\) અંતરે તટસ્થ બિંદુ મળે છે. \(X\) અને \(Y\) અવરોધોની અદલાબદલી કરા પછી નવું તટસ્થ બિંદુ \(A\) બાજુથી \(l_2\) અંતરે મળતું હોય તો \(X\) અને \(l_2\) નું મૂલ્ય કેટલુ હશે?
JEE Mains 2018 અઘરું